महाभारत
The Cosmogony of Agni and the Supremacy of Gold (Part 3)13.85.36-42
12425 / 15823
Linux
पन्ने पलटें
महाभारत · 13.85.36-42

Васиштха

देवनागरी

भृगोस् तु पुत्रास् त्रासन् प्त तुल्या भृगोर् गुणैः
च्यनो ज्रशीर्षश् शुचिर् र्वस् थै
शुक्रो रेण्यश् विभुः नश् चेति प्त ते
भार्गवा वारुणाः र्वे येषां वंशे वान् पि
ष्टौ चाङ्गिसः पुत्रा वारुणास् ते ऽप्य् दाहृताः
बृस्पतिर् थ्यश् स्यः शान्तिर्
घोरो विरूपः संर्तः सुन्वा चाष्टमः स्मृतः
ते ऽष्टाव् ग्निजाः र्वे ज्ञानिष्ठा निरायाः
ब्राह्मस्य वेः पुत्रा वारुणास् ते ऽप्य् दाहृताः
ष्टौ प्रजैर् युक्ता गुणैर् ब्रह्मविदः शुभाः
विः काव्यश् विष्णुश् बुद्धिमान् नास् था
भृगुश् विजाश् चै काशी चोग्रश् र्मवित्
ष्टौ विसुता ह्य् ते र्वम् भिर् गत् तम्
प्रजा ते हि प्रजानां यैर् माः प्रजाः

लिप्यंतरण (IAST)

bhṛgos tu putrās tatrāsan sapta tulyā bhṛgor guṇaiḥ ||
cyavano vajraśīrṣaś ca śucir aurvas tathaiva ca ||
śukro vareṇyaś ca vibhuḥ savanaś ceti sapta te ||
bhārga ruṇāḥ sarve yeṣāṃ vaṃśe bhan api ||
aṣṭau ṅgirasaḥ putrā ruṇās te 'py uhṛtāḥ ||
bṛhaspatir utathyaś ca vayasyaḥ śāntir eva ca ||
ghoro vipaḥ saṃvartaḥ sudhanvā ṣṭamaḥ smṛtaḥ ||
ete 'ṣṭāv agnijāḥ sarve jñānaniṣṭhā nimayāḥ ||
brāhmaṇasya kaveḥ putrā ruṇās te 'py uhṛtāḥ ||
aṣṭau prasavajair yuktā guṇair brahmavidaḥ śubhāḥ ||
kaviḥ vyaś ca viṣṇuś ca buddhin uśas tathā ||
bhṛguś ca viraś caiva śī cograś ca dharmavit ||
aṣṭau kavisu hy ete sarvam ebhir jagat tatam ||
prapataya ete hi pranāṃ yair imāḥ prajāḥ ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×7

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भृगोः तु पुत्राः तत्र आसन्bhṛgoḥ tu putrāḥ tatra āsanБхригу же сыны там были
सप्त तुल्याः भृगोः गुणैःsapta tulyāḥ bhṛgoḥ guṇaiḥсемь, равные Бхригу качествами
च्यवनः वज्रशीर्षः चcyavanaḥ vajraśīrṣaḥ caЧьявана, Ваджраширша
शुचिः और्वः तथा एव चśuciḥ aurvaḥ tathā eva caШучи, Аурва также
शुक्रः वरेण्यः च विभुःśukraḥ vareṇyaḥ ca vibhuḥШукра, Варенья, Вибху
सवनः च इति सप्त तेsavanaḥ ca iti sapta teСавана — так семь те
भार्गवाः वारुणाः सर्वेbhārgavāḥ vāruṇāḥ sarveБхаргавы, Варунины все
येषां वंशे भवान् अपिyeṣāṃ vaṃśe bhavān apiв чьём роду и ты
अष्टौ च अङ्गिरसः पुत्राःaṣṭau ca aṅgirasaḥ putrāḥвосемь же Ангираса сынов
वारुणाः ते अपि उदाहृताःvāruṇāḥ te api udāhṛtāḥВарунины они тоже именуются
बृहस्पतिः उतथ्यः चbṛhaspatiḥ utathyaḥ caБрихаспати, Утатхья
वयस्यः शान्तिः एव चvayasyaḥ śāntiḥ eva caВаясья, Шанти
घोरः विरूपः संवर्तःghoraḥ virūpaḥ saṃvartaḥГхора, Вирупа, Самварта
सुधन्वा च अष्टमः स्मृतःsudhanvā ca aṣṭamaḥ smṛtaḥСудханван восьмой помянут
एते अष्टौ अग्निजाः सर्वेete aṣṭau agnijāḥ sarveэти восемь, огнём рождённые, все
ज्ञाननिष्ठाः निरामयाःjñānaniṣṭhāḥ nirāmayāḥв знании твёрдые, безболезненные
ब्राह्मणस्य कवेः पुत्राःbrāhmaṇasya kaveḥ putrāḥбрахмана Кави сыны
वारुणाः ते अपि उदाहृताःvāruṇāḥ te api udāhṛtāḥВарунины они тоже именуются
अष्टौ प्रसवजैः युक्ताःaṣṭau prasavajaiḥ yuktāḥвосемь, рождением-данными наделённые
गुणैः ब्रह्मविदः शुभाःguṇaiḥ brahmavidaḥ śubhāḥкачествами, Брахмана-знатоки, благие
कविः काव्यः च विष्णुः चkaviḥ kāvyaḥ ca viṣṇuḥ caКави, Кавья, Вишну
बुद्धिमान् उशनाः तथाbuddhimān uśanāḥ tathāБуддхиман, Ушанас также
भृगुः च विरजाः च एवbhṛguḥ ca virajāḥ ca evaБхригу, Вираджас
काशी च उग्रः च धर्मवित्kāśī ca ugraḥ ca dharmavitКаши и Угра, дхарму знающий
अष्टौ कविसुताः हि एतेaṣṭau kavisutāḥ hi eteвосемь Кави-сынов ведь эти
सर्वम् एभिः जगत् ततम्sarvam ebhiḥ jagat tatamвсё ими мир раскинут
प्रजापतयः एते हिprajāpatayaḥ ete hiпраджапати эти ведь
प्रजानां यैः इमाः प्रजाःprajānāṃ yaiḥ imāḥ prajāḥсуществ, коими эти существа
अनुवाद

«Бхригу же сыны там были семь, равные Бхригу качествами: Чьявана, Ваджраширша, Шучи, Аурва также, Шукра, Варенья, Вибху, Савана — так семь те, Бхаргавы, Варунины все, в чьём роду и ты. Восемь же Ангираса сынов Варунины они тоже именуются: Брихаспати, Утатхья, Ваясья, Шанти, Гхора, Вирупа, Самварта, Судханван восьмой помянут, — эти восемь, огнём рождённые, все, в знании твёрдые, безболезненные. Брахмана Кави сыны Варунины они тоже именуются, восемь, рождением-данными наделённые качествами, Брахмана-знатоки, благие: Кави, Кавья, Вишну, Буддхиман, Ушанас также, Бхригу, Вираджас, Каши и Угра, дхарму знающий, — восемь Кави-сынов ведь эти, всё ими мир раскинут, праджапати эти ведь существ, коими эти существа».

संस्करण

6b754b3bff29 · प्रकाशित 21 जून 2026, 2:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से