महाभारत
Fasting Equal to Sacrifice: The Poor Person's Path (Part 1)13.110.6-12
12594 / 15823
महाभारत · 13.110.6-12
देवनागरी

यस् तु कल्यं तथा सायं भुञ्जानो नान्तरा पिबेत् ॥
अहिंसानिरतो नित्यं जुह्वानो जातवेदसम् ॥
षड्भिर् एव तु वर्षैः स सिध्यते नात्र संशयः ॥
तप्तकाञ्चनवर्णं च विमानं लभते नरः ॥
देवस्त्रीणाम् अधीवासे नृत्यगीतनिनादिते ॥
प्राजापत्ये वसेत् पद्मं वर्षाणाम् अग्निसंनिभे ॥
त्रीणि वर्षाणि यः प्राशेत् सततं त्व् एकभोजनम् ॥
धर्मपत्नीरतो नित्यम् अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥
द्वितीये दिवसे यस् तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम् ॥
सदा द्वादशमासांस् तु जुह्वानो जातवेदसम् ॥
यज्ञं बहुसुवर्णं वा वासवप्रियम् आहरेत् ॥
सत्यवाग् दानशीलश् च ब्रह्मण्यश् चानसूयकः ॥
क्षान्तो दान्तो जितक्रोधः स गच्छति परां गतिम् ॥
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशे विमाने हंसलक्षणे ॥
द्वे समाप्ते ततः पद्मे सो ऽप्सरोभिर् वसेत् सह ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yas tu kalyaṃ tathā sāyaṃ bhuñjāno nāntarā pibet ||
ahiṃsānirato nityaṃ juhvāno jātavedasam ||
ṣaḍbhir eva tu varṣaiḥ sa sidhyate nātra saṃśayaḥ ||
taptakāñcanavarṇaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ ||
devastrīṇām adhīvāse nṛtyagītaninādite ||
prājāpatye vaset padmaṃ varṣāṇām agnisaṃnibhe ||
trīṇi varṣāṇi yaḥ prāśet satataṃ tv ekabhojanam ||
dharmapatnīrato nityam agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
dvitīye divase yas tu prāśnīyād ekabhojanam ||
sadā dvādaśamāsāṃs tu juhvāno jātavedasam ||
yajñaṃ bahusuvarṇaṃ vā vāsavapriyam āharet ||
satyavāg dānaśīlaś ca brahmaṇyaś cānasūyakaḥ ||
kṣānto dānto jitakrodhaḥ sa gacchati parāṃ gatim ||
pāṇḍurābhrapratīkāśe vimāne haṃsalakṣaṇe ||
dve samāpte tataḥ padme so 'psarobhir vaset saha ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यः तु कल्यं तथा सायंyaḥ tu kalyaṃ tathā sāyaṃкто на заре и вечером
भुञ्जानः न अन्तरा पिबेत्bhuñjānaḥ na antarā pibetедящий, в промежутке не пьёт
अहिंसानिरतः नित्यंahiṃsānirataḥ nityaṃненасилию преданный всегда
जुह्वानः जातवेदसम्juhvānaḥ jātavedasamвозливающий Агни
षड्भिः एव तु वर्षैःṣaḍbhiḥ eva tu varṣaiḥшестью же годами
स सिध्यते न अत्र संशयःsa sidhyate na atra saṃśayaḥон совершенства достигает, нет сомнения
तप्तकाञ्चनवर्णं चtaptakāñcanavarṇaṃ caрасплавленному золоту цветом
विमानं लभते नरःvimānaṃ labhate naraḥвиману обретает человек
देवस्त्रीणाम् अधीवासेdevastrīṇām adhīvāseв обители небесных жён
नृत्यगीतनिनादितेnṛtyagītanināditeпляской-пением оглашаемой
प्राजापत्ये वसेत् पद्मंprājāpatye vaset padmaṃв Праджапати-мире живёт падму
वर्षाणाम् अग्निसंनिभेvarṣāṇām agnisaṃnibheлет, в вимане огню подобной
त्रीणि वर्षाणि यः प्राशेत्trīṇi varṣāṇi yaḥ prāśetтри года кто вкушает
सततं तु एकभोजनम्satataṃ tu ekabhojanamпостоянно одну трапезу
धर्मपत्नीरतः नित्यम्dharmapatnīrataḥ nityamзаконною женою довольный всегда
अग्निष्टोमफलं लभेत्agniṣṭomaphalaṃ labhetагништомы плод обретает
द्वितीये दिवसे यः तुdvitīye divase yaḥ tuна второй день кто
प्राश्नीयात् एकभोजनम्prāśnīyāt ekabhojanamвкушал бы одну трапезу
सदा द्वादशमासान् तुsadā dvādaśamāsān tuвсегда двенадцать месяцев
जुह्वानः जातवेदसम्juhvānaḥ jātavedasamвозливающий Агни
सत्यवाक् दानशीलः चsatyavāk dānaśīlaḥ caправдоречивый, щедрый
ब्रह्मण्यः च अनसूयकःbrahmaṇyaḥ ca anasūyakaḥбрахманам преданный, независтливый
क्षान्तः दान्तः जितक्रोधःkṣāntaḥ dāntaḥ jitakrodhaḥтерпеливый, смиренный, гнев поборовший
स गच्छति परां गतिम्sa gacchati parāṃ gatimон идёт к высшей участи
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशेpāṇḍurābhrapratīkāśeбелому облаку подобной
विमाने हंसलक्षणेvimāne haṃsalakṣaṇeвимане с гусиным знаком
द्वे समाप्ते ततः पद्मेdve samāpte tataḥ padmeдве полных затем падмы
स अप्सरोभिः वसेत् सहsa apsarobhiḥ vaset sahaон с апсарами живёт
अनुवाद

«Кто на заре и вечером едящий, в промежутке не пьёт, ненасилию преданный всегда, возливающий Агни, — шестью же годами он совершенства достигает, нет сомнения; расплавленному золоту цветом виману обретает человек. В обители небесных жён, пляской-пением оглашаемой, в Праджапати-мире живёт падму лет, в вимане, огню подобной. Три года кто вкушает постоянно одну трапезу, законною женою довольный всегда, — агништомы плод обретает. На второй день кто вкушал бы одну трапезу, всегда двенадцать месяцев, возливающий Агни, правдоречивый, щедрый, брахманам преданный, независтливый, терпеливый, смиренный, гнев поборовший, — он идёт к высшей участи. Белому облаку подобной, вимане с гусиным знаком, две полных затем падмы он с апсарами живёт».

संस्करण

133b6859fcf2 · प्रकाशित 21 जून 2026, 4:05:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से