महाभारत
The funerals, the drowning of Dvārakā, and Arjuna's failing power16.8.6-10
15769 / 15823
महाभारत · 16.8.6-10
देवनागरी

इत्य् उक्त्वा दारुकम् इदं वाक्यम् आह धनंजयः ॥
अमात्यान् वृष्णिवीराणां द्रष्टुम् इच्छामि माचिरम् ॥
इत्य् एवम् उक्त्वा वचनं सुधर्मां यादवीं सभाम् ॥
प्रविवेशार्जुनः शूरः शोचमानो महारथान् ॥
तम् आसनगतं तत्र सर्वाः प्रकृतयस् तथा ॥
ब्राह्मणा नैगमाश् चैव परिवार्योपतस्थिरे ॥
तान् दीनमनसः सर्वान् निभृतान् गतचेतसः ॥
उवाचेदं वचः पार्थः स्वयं दीनतरस् तदा ॥
शक्रप्रस्थम् अहं नेष्ये वृष्ण्यन्धकजनं स्वयम् ॥
इदं तु नगरं सर्वं समुद्रः प्लावयिष्यति ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ity uktvā dārukam idaṃ vākyam āha dhanaṃjayaḥ ||
amātyān vṛṣṇivīrāṇāṃ draṣṭum icchāmi māciram ||
ity evam uktvā vacanaṃ sudharmāṃ yādavīṃ sabhām ||
praviveśārjunaḥ śūraḥ śocamāno mahārathān ||
tam āsanagataṃ tatra sarvāḥ prakṛtayas tathā ||
brāhmaṇā naigamāś caiva parivāryopatasthire ||
tān dīnamanasaḥ sarvān nibhṛtān gatacetasaḥ ||
uvācedaṃ vacaḥ pārthaḥ svayaṃ dīnataras tadā ||
śakraprastham ahaṃ neṣye vṛṣṇyandhakajanaṃ svayam ||
idaṃ tu nagaraṃ sarvaṃ samudraḥ plāvayiṣyati ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इत्य् उक्त्वा दारुकम् इदम्ity uktvā dārukam idamthus
वाक्यम् आह धनंजयःvākyam āha dhanaṃjayaḥhaving said
अमात्यान् वृष्णिवीराणाम्amātyān vṛṣṇivīrāṇāmto Vasudeva
द्रष्टुम् इच्छामि माचिरम्draṣṭum icchāmi māciramword; message
इत्य् एवम् उक्त्वा वचनम्ity evam uktvā vacanamthis
सुधर्मां यादवीं सभाम्sudharmāṃ yādavīṃ sabhāmspoke; delivered
प्रविवेशार्जुनः शूरःpraviveśārjunaḥ śūraḥthe mighty one
शोचमानो महारथान्śocamāno mahārathānDhananjaya
तम् आसनगतं तत्रtam āsanagataṃ tatrato Daruka
सर्वाः प्रकृतयस् तथाsarvāḥ prakṛtayas tathāquickly
ब्राह्मणा नैगमाश् चैवbrāhmaṇā naigamāś caivago
परिवार्योपतस्थिरेparivāryopatasthireyou
तान् दीनमनसः सर्वान्tān dīnamanasaḥ sarvāninform; notify
निभृतान् गतचेतसःnibhṛtān gatacetasaḥthe heroes of the Vrishnis
उवाचेदं वचः पार्थःuvācedaṃ vacaḥ pārthaḥassembled
स्वयं दीनतरस् तदाsvayaṃ dīnataras tadāto see
शक्रप्रस्थम् अहं नेष्येśakraprastham ahaṃ neṣyeI wish
वृष्ण्यन्धकजनं स्वयम्vṛṣṇyandhakajanaṃ svayamthem
इदं तु नगरं सर्वम्idaṃ tu nagaraṃ sarvamhasten
समुद्रः प्लावयिष्यतिsamudraḥ plāvayiṣyatimake haste
अनुवाद

Having spoken thus, mighty Dhananjaya delivered this message to Daruka: 'I wish to see the heroes of the Vrishnis assembled — go, inform them quickly, make haste, make haste!'

संस्करण

cf7f2f41e10f · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:35:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से