महाभारत
The funerals, the drowning of Dvārakā, and Arjuna's failing power16.8.56-60
15779 / 15823
महाभारत · 16.8.56-60
देवनागरी

कलत्रस्य बहुत्वात् तु संपतत्सु ततस् ततः ॥
प्रयत्नम् अकरोत् पार्थो जनस्य परिरक्षणे ॥
मिषतां सर्वयोधानां ततस् ताः प्रमदोत्तमाः ॥
समन्ततो ऽवकृष्यन्त कामाच् चान्याः प्रवव्रजुः ॥
ततो गाण्डीवनिर्मुक्तैः शरैः पार्थो धनंजयः ॥
जघान दस्यून् सोद्वेगो वृष्णिभृत्यैः सह प्रभुः ॥
क्षणेन तस्य ते राजन् क्षयं जग्मुर् अजिह्मगाः ॥
अक्षया हि पुरा भूत्वा क्षीणाः क्षतजभोजनाः ॥
स शरक्षयम् आसाद्य दुःखशोकसमाहतः ॥
धनुष्कोट्या तदा दस्यून् अवधीत् पाकशासनिः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

kalatrasya bahutvāt tu saṃpatatsu tatas tataḥ ||
prayatnam akarot pārtho janasya parirakṣaṇe ||
miṣatāṃ sarvayodhānāṃ tatas tāḥ pramadottamāḥ ||
samantato 'vakṛṣyanta kāmāc cānyāḥ pravavrajuḥ ||
tato gāṇḍīvanirmuktaiḥ śaraiḥ pārtho dhanaṃjayaḥ ||
jaghāna dasyūn sodvego vṛṣṇibhṛtyaiḥ saha prabhuḥ ||
kṣaṇena tasya te rājan kṣayaṃ jagmur ajihmagāḥ ||
akṣayā hi purā bhūtvā kṣīṇāḥ kṣatajabhojanāḥ ||
sa śarakṣayam āsādya duḥkhaśokasamāhataḥ ||
dhanuṣkoṭyā tadā dasyūn avadhīt pākaśāsaniḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कलत्रस्य बहुत्वात् तुkalatrasya bahutvāt tuthe women
संपतत्सु ततस् ततःsaṃpatatsu tatas tataḥmany
प्रयत्नम् अकरोत् पार्थःprayatnam akarot pārthaḥscattering; fleeing in all directions
जनस्य परिरक्षणेjanasya parirakṣaṇehere and there
मिषतां सर्वयोधानाम्miṣatāṃ sarvayodhānāmfrom all sides
ततस् ताः प्रमदोत्तमाःtatas tāḥ pramadottamāḥto protect; for protection
समन्ततो ऽवकृष्यन्तsamantato 'vakṛṣyantastrove; made effort
कामाच् चान्याः प्रवव्रजुःkāmāc cānyāḥ pravavrajuḥPartha
ततो गाण्डीवनिर्मुक्तैःtato gāṇḍīvanirmuktaiḥnot
शरैः पार्थो धनंजयःśaraiḥ pārtho dhanaṃjayaḥcould
जघान दस्यून् सोद्वेगःjaghāna dasyūn sodvegaḥas before
वृष्णिभृत्यैः सह प्रभुःvṛṣṇibhṛtyaiḥ saha prabhuḥmoreover
क्षणेन तस्य ते राजन्kṣaṇena tasya te rājanone another
क्षयं जग्मुर् अजिह्मगाःkṣayaṃ jagmur ajihmagāḥkilling; slaying
अक्षया हि पुरा भूत्वाakṣayā hi purā bhūtvāsome
क्षीणाः क्षतजभोजनाःkṣīṇāḥ kṣatajabhojanāḥwere slain
स शरक्षयम् आसाद्यsa śarakṣayam āsādyathemselves
दुःखशोकसमाहतःduḥkhaśokasamāhataḥthus
धनुष्कोट्या तदा दस्यून्dhanuṣkoṭyā tadā dasyūnthe mlecchas
अवधीत् पाकशासनिःavadhīt pākaśāsaniḥseized; carried off
अनुवाद

As many women scattered here and there in all directions, Partha strove to protect them — but could not, as before. Moreover, some were slaying one another, and the mlecchas were carrying off the women.

संस्करण

72cd7686d5c3 · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:35:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से