महाभारत
The funerals, the drowning of Dvārakā, and Arjuna's failing power16.8.31-35
15774 / 15823
महाभारत · 16.8.31-35
देवनागरी

ततः शरीरे रामस्य वासुदेवस्य चोभयोः ॥
अन्विष्य दाहयाम् आस पुरुषैर् आप्तकारिभिः ॥
स तेषां विधिवत् कृत्वा प्रेतकार्याणि पाण्डवः ॥
सप्तमे दिवसे प्रायाद् रथम् आरुह्य सत्वरः ॥
अश्वयुक्तै रथैश् चापि गोखरोष्ट्रयुतैर् अपि ॥
स्त्रियस् ता वृष्णिवीराणां रुदत्यः शोककर्शिताः ॥
अनुजग्मुर् महात्मानं पाण्डुपुत्रं धनंजयम् ॥
भृत्यास् त्व् अन्धकवृष्णीनां सादिनो रथिनश् च ये ॥
वीरहीनं वृद्धबालं पौरजानपदास् तथा ॥
ययुस् ते परिवार्याथ कलत्रं पार्थशासनात् ॥
कुञ्जरैश् च गजारोहा ययुः शैलनिभैस् तथा ॥
सपादरक्षैः संयुक्ताः सोत्तरायुधिका ययुः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tataḥ śarīre rāmasya vāsudevasya cobhayoḥ ||
anviṣya dāhayām āsa puruṣair āptakāribhiḥ ||
sa teṣāṃ vidhivat kṛtvā pretakāryāṇi pāṇḍavaḥ ||
saptame divase prāyād ratham āruhya satvaraḥ ||
aśvayuktai rathaiś cāpi gokharoṣṭrayutair api ||
striyas tā vṛṣṇivīrāṇāṃ rudatyaḥ śokakarśitāḥ ||
anujagmur mahātmānaṃ pāṇḍuputraṃ dhanaṃjayam ||
bhṛtyās tv andhakavṛṣṇīnāṃ sādino rathinaś ca ye ||
vīrahīnaṃ vṛddhabālaṃ paurajānapadās tathā ||
yayus te parivāryātha kalatraṃ pārthaśāsanāt ||
kuñjaraiś ca gajārohā yayuḥ śailanibhais tathā ||
sapādarakṣaiḥ saṃyuktāḥ sottarāyudhikā yayuḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः शरीरे रामस्यtataḥ śarīre rāmasyathen
वासुदेवस्य चोभयोःvāsudevasya cobhayoḥof Rama
अन्विष्य दाहयाम् आसanviṣya dāhayām āsaof Vasudeva
पुरुषैर् आप्तकारिभिःpuruṣair āptakāribhiḥand
स तेषां विधिवत् कृत्वाsa teṣāṃ vidhivat kṛtvāof both
प्रेतकार्याणि पाण्डवःpretakāryāṇi pāṇḍavaḥthe bodies
सप्तमे दिवसे प्रायात्saptame divase prāyāthaving sought out; having found
रथम् आरुह्य सत्वरःratham āruhya satvaraḥby trustworthy men
अश्वयुक्तै रथैश् चापिaśvayuktai rathaiś cāpihad cremated
गोखरोष्ट्रयुतैर् अपिgokharoṣṭrayutair apihe
स्त्रियस् ता वृष्णिवीराणाम्striyas tā vṛṣṇivīrāṇāmthere
रुदत्यः शोककर्शिताःrudatyaḥ śokakarśitāḥthe lord of Dwaraka
अनुजग्मुर् महात्मानम्anujagmur mahātmānamhaving covered (the bodies)
पाण्डुपुत्रं धनंजयम्pāṇḍuputraṃ dhanaṃjayamwith sandalwood
भृत्यास् त्व् अन्धकवृष्णीनाम्bhṛtyās tv andhakavṛṣṇīnāmdivine
सादिनो रथिनश् च येsādino rathinaś ca yewith garlands
वीरहीनं वृद्धबालम्vīrahīnaṃ vṛddhabālamand
पौरजानपदास् तथाpaurajānapadās tathāadorned
ययुस् ते परिवार्याथyayus te parivāryāthaprepared; fitted
कलत्रं पार्थशासनात्kalatraṃ pārthaśāsanātthe rite
कुञ्जरैश् च गजारोहाःkuñjaraiś ca gajārohāḥand
ययुः शैलनिभैस् तथाyayuḥ śailanibhais tathāas for fathers
सपादरक्षैः संयुक्ताःsapādarakṣaiḥ saṃyuktāḥperformed
सोत्तरायुधिका ययुःsottarāyudhikā yayuḥArjuna
अनुवाद

Then he, that lord of Dwaraka, sought out the bodies of both Rama and Vasudeva and had them cremated by trustworthy men. Covering them with divine sandalwood and adorned garlands, Arjuna performed the rite as he would for his own fathers.

संस्करण

10c96eea6fd8 · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:35:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से