महाभारत
The funerals, the drowning of Dvārakā, and Arjuna's failing power16.8.61-65
15780 / 15823
महाभारत · 16.8.61-65
देवनागरी

प्रेक्षतस् त्व् एव पार्थस्य वृष्ण्यन्धकवरस्त्रियः ॥
जग्मुर् आदाय ते म्लेच्छाः समन्ताज् जनमेजय ॥
धनंजयस् तु दैवं तन् मनसाचिन्तयत् प्रभुः ॥
दुःखशोकसमाविष्टो निःश्वासपरमो ऽभवत् ॥
अस्त्राणां च प्रणाशेन बाहुवीर्यस्य संक्षयात् ॥
धनुषश् चाविधेयत्वाच् छराणां संक्षयेण च ॥
बभूव विमनाः पार्थो दैवम् इत्य् अनुचिन्तयन् ॥
न्यवर्तत ततो राजन् नेदम् अस्तीति चाब्रवीत् ॥
ततः स शेषम् आदाय कलत्रस्य महामतिः ॥
हृतभूयिष्ठरत्नस्य कुरुक्षेत्रम् अवातरत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

prekṣatas tv eva pārthasya vṛṣṇyandhakavarastriyaḥ ||
jagmur ādāya te mlecchāḥ samantāj janamejaya ||
dhanaṃjayas tu daivaṃ tan manasācintayat prabhuḥ ||
duḥkhaśokasamāviṣṭo niḥśvāsaparamo 'bhavat ||
astrāṇāṃ ca praṇāśena bāhuvīryasya saṃkṣayāt ||
dhanuṣaś cāvidheyatvāc charāṇāṃ saṃkṣayeṇa ca ||
babhūva vimanāḥ pārtho daivam ity anucintayan ||
nyavartata tato rājan nedam astīti cābravīt ||
tataḥ sa śeṣam ādāya kalatrasya mahāmatiḥ ||
hṛtabhūyiṣṭharatnasya kurukṣetram avātarat ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रेक्षतस् त्व् एव पार्थस्यprekṣatas tv eva pārthasyabefore Partha's very eyes
वृष्ण्यन्धकवरस्त्रियःvṛṣṇyandhakavarastriyaḥand
जग्मुर् आदाय ते म्लेच्छाःjagmur ādāya te mlecchāḥof the Vrishnis
समन्ताज् जनमेजयsamantāj janamejayathe noblest; the best
धनंजयस् तु दैवं तन्dhanaṃjayas tu daivaṃ tanwives
मनसाचिन्तयत् प्रभुःmanasācintayat prabhuḥand the brides
दुःखशोकसमाविष्टःduḥkhaśokasamāviṣṭaḥand
निःश्वासपरमो ऽभवत्niḥśvāsaparamo 'bhavatthose
अस्त्राणां च प्रणाशेनastrāṇāṃ ca praṇāśenaof the Andhakas
बाहुवीर्यस्य संक्षयात्bāhuvīryasya saṃkṣayātled away; abducted
धनुषश् चाविधेयत्वात्dhanuṣaś cāvidheyatvātthe mlecchas
शराणां संक्षयेण चśarāṇāṃ saṃkṣayeṇa cahaving seized
बभूव विमनाः पार्थःbabhūva vimanāḥ pārthaḥfate; destiny
दैवम् इत्य् अनुचिन्तयन्daivam ity anucintayanthis is what it is; so it is
न्यवर्तत ततो राजन्nyavartata tato rājanhe
नेदम् अस्तीति चाब्रवीत्nedam astīti cābravītdeemed; understood
ततः स शेषम् आदायtataḥ sa śeṣam ādāyaArjuna
कलत्रस्य महामतिःkalatrasya mahāmatiḥPartha
हृतभूयिष्ठरत्नस्यhṛtabhūyiṣṭharatnasyathe Pandava
कुरुक्षेत्रम् अवातरत्kurukṣetram avātaratthe knower of dharma
अनुवाद

Before Partha's very eyes, the mlecchas seized and carried off the noblest wives and brides of the Vrishnis and Andhakas. 'This is fate' — so deemed Arjuna, Partha the Pandava, the knower of dharma.

संस्करण

098863f920c5 · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:35:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से