Sanaka
जितेन्द्रियः सर्वहितो धर्मकर्मपरायणः ॥ यत्र तिष्टति तत्रैव सर्वतीर्थानि देवताः
निमिषं निमिषार्द्धं वा यत्र तिष्टन्ति योगिनः ॥ तत्रैव सर्वश्रेयांसि तत्तीर्थं तत्तपोवनम्
यन्नामोच्चारणादेव सर्वे नश्यन्त्युपद्रवाः ॥ स्तोत्रैर्वाप्यर्हणाभिर्वा किमु ध्यानेन कथ्यते
एवं तेनाग्निना विप्र दग्धं सासुरकाननम् ॥ सादितिर्नैव दग्धाभूद्विष्णुचक्राभिरक्षिता
ततः प्रसन्नवदनः पह्मपत्रायतेक्षणः ॥ प्रादुरासीत्समीपेऽस्याः शङ्खचक्रगदाधरः
ईषद्वास्यस्फुरद्दन्तप्रभाभाषितदिङ्मुखः ॥ स्पृशन्करेण पुण्येन प्राह कश्यपवल्लभाम्
श्रीभगवाननवाच ॥ देवमातः प्रसन्नोऽस्मि तपसाराधितस्त्वया ॥ चिरं श्रान्तासि भद्रं ते भविष्यति न संशयः
वरं वरय दास्यामि यत्ते मनसि रोचते ॥ मा भैर्भद्रे महाभागे ध्रुवं श्रेयो भविष्यति
इत्युक्तादेवमाता सा देवदेवेन चक्रिणा ॥ तुष्टाव प्रणिपत्यैनं सर्वलोकसुखावहम्
jitendriyaḥ sarvahito dharmakarmaparāyaṇaḥ || yatra tiṣṭati tatraiva sarvatīrthāni devatāḥ
nimiṣaṃ nimiṣārddhaṃ vā yatra tiṣṭanti yoginaḥ || tatraiva sarvaśreyāṃsi tattīrthaṃ tattapovanam
yannāmoccāraṇādeva sarve naśyantyupadravāḥ || stotrairvāpyarhaṇābhirvā kimu dhyānena kathyate
evaṃ tenāgninā vipra dagdhaṃ sāsurakānanam || sāditirnaiva dagdhābhūdviṣṇucakrābhirakṣitā
tataḥ prasannavadanaḥ pahmapatrāyatekṣaṇaḥ || prādurāsītsamīpe'syāḥ śaṅkhacakragadādharaḥ
īṣadvāsyasphuraddantaprabhābhāṣitadiṅmukhaḥ || spṛśankareṇa puṇyena prāha kaśyapavallabhām
śrībhagavānanavāca || devamātaḥ prasanno'smi tapasārādhitastvayā || ciraṃ śrāntāsi bhadraṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ
varaṃ varaya dāsyāmi yatte manasi rocate || mā bhairbhadre mahābhāge dhruvaṃ śreyo bhaviṣyati
ityuktādevamātā sā devadevena cakriṇā || tuṣṭāva praṇipatyainaṃ sarvalokasukhāvaham
«Победивший чувства, всем благой, верный закону и делу — где он пребывает, там же и все тиртхи, и божества. Где йогины пребывают миг или полмига, там же и все блага, то и тиртха, то и лес подвижников. От произнесения чьего имени гибнут все напасти — что уж говорить о хвалах, поднесениях и созерцании? Так тем огнём, о брахман, сожжён был лес с асурами; та Адити вовсе не была сожжена, хранимая диском Вишну. Затем с просветлённым лицом, с очами, как лепестки лотоса, явился близ неё Держащий раковину, диск и палицу, чьим лёгким смехом блеск зубов озарил стороны света; и, коснувшись благою рукою, сказал он супруге Кашьяпы». Шри-Бхагаван: «О мать богов, доволен я, почтён тобою подвигом; долго ты утомлена — благо тебе будет, нет сомнения. Избери дар, дам я, что тебе на ум любо; не бойся, о благая, о великая долею: непременно будет благо». Так сказанная богом богов, Держащим диск, мать богов, поклонившись ему, всем мирам счастье приносящему, восхвалила его.
4cf44fe76bec · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 9:37:31 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Святыня привязана не к месту, а к человеку: где постоял йогин, там и тиртха. Полмига хватает, чтобы место стало другим.
Он является не в громе, а с лёгким смехом, от которого светлеет вокруг. Первое, что делает, — касается рукою уставшую.
И первое, что говорит: «долго ты утомлена». Не о подвиге и не о награде — о том, что она устала.