नारद पुराण
Saṃhitā: omens, auspicious times, the house, and the march56.551-575
620 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 56.551-575

Sanandana

देवनागरी

कलत्रहानिर्निःसत्त्वं हानिर्द्धान्यधनागमः । सम्पद्वृद्धिर्मासभीतिरामयं दिशि शीतगोः
एवं गृहादिषु द्वारविस्ताराद्द्विगुणोच्छ्रितम् । पश्चिमे दक्षिणे वापि कपाटं स्थापयेद्गृहे
प्राकारान्तःक्षितिं कुर्यादेकाशीतिपदं यथा । मध्ये नवपदे ब्रह्मस्थानं तदतिनिन्दितम्
द्वात्रिंशदंशाः प्राकारसमीयांशाः समन्ततः । पिशाचांशे गृहारम्भो दुःखशोकभयप्रदः
शेषांशाः स्युश्च निर्माणे पुत्रपौत्रधनप्रदाः । शिराः स्युर्वास्तुनो रेखा दिग्विदिग्मध्यसंभवाः
ब्रह्मभागाः पिशाचांशाः शिराणां यत्र सहंतिः । तत्र तत्र विजानीयाद्वास्तुनो मर्मसन्धयः
मर्माणि सन्धयो नेष्टाः स्वस्थेऽप्येवं निवेशने । सौम्यफाल्गुनवैशाखमाघश्रावणकार्तिकाः
मासाः स्युर्गृहनिर्माणे पुत्रारोग्यधनप्रदाः । अकारादिषु भागेषु दिक्षु प्रागादिषु क्रमात्
खरोश्वोथ हरिः श्वाख्यः सर्पाखुगजशाशकाः । दिग्वर्गाणामियं योनिः स्ववर्गात्पञ्चमो रिपुः
साध्यवर्गः पुरः स्थाप्य पृष्ठतः साधकं न्यसेत् । व्यत्यये नाशनं तस्य ऋणमध्यं धनाच्छुभम्
आरभ्य साधकं धिष्ण्यं साध्यं यावच्चतुर्गुणम् । विभेजेत्सप्तभिः शेषं साधकस्य धनं तदा
विस्तार आयामगुणो गृहस्य पदमुच्यते । तस्माद्धनाघनायर्क्षवारांशाः सङ्ख्यया क्रमात्
धनाधिकं गृहं वृद्ध्यै ऋणाधिकमशोभनम् । विषमायः शुभायैव समायो निर्धनाय च
धनक्षयस्तृतीयर्क्षे पञ्चमर्क्षे परः क्षयः । आत्मक्षयः सप्तमर्क्षे भवत्येव हि भर्तृभात्
द्विर्द्वादशो निर्धनाय त्रिकोणमसुताय च । षट्काष्टकं मृत्यवे स्याच्छुभदा राशयः परे
सूर्याङ्गारकवारांशा वैश्वानरभयप्रदाः । इतरे ग्रहवारांशाः सर्वकामार्थसिद्धिदाः
नभस्यादिषु मासेषु त्रिषु त्रिषु यथाक्रमम् । पूर्वादिकशिरोवामपार्श्वेशायाप्रदक्षिणम्
चराह्वयो वास्तुपुमान् चरत्येवं महोदरः । यद्दिङ्मुखो वास्तुपुमान् कुर्यात्तद्दिङ्मुखं गृहम्
प्रतिकूलमुखं गेहं रोगशोकभयप्रदम् । सबलो मुखगेहानामेष दोषो न विद्यते
वृत्येटिकां स्वर्णरेणुधान्यशैवलसंयुतम् । गृहमध्ये हस्तमात्रे गर्ते न्यासाय विन्यसेत्
वस्त्वायामदलं नाभिस्तस्मादध्यङ्गुलत्रयम् । कुक्षिस्तस्मिन्न्यसेच्छङ्कुं पुत्रपौत्रविवर्धनम्
चतुर्विंशत्त्रयोविंशत्षोडशद्वादशाङ्गुलैः । विप्रादीनां कुक्षिमानं स्वर्णवस्त्राद्यलंकृतम्
खदिरार्जुनशालोत्थं युगयन्त्रं तरूद्भवम् । रक्तचन्दनपालाशरक्तशालविशालजम्
शन्कु त्रिधा विभज्याद्यं चतुरस्रं ततः परम् । अष्टास्रं च तृतीयासौ मन्वस्रं मृदुमन्रणम्
एवं लक्षणसंयुक्तं परिकल्प्य शुभे दिने । षड्वर्गशुद्धि सूत्रेणसूत्रिते धरणीतले

लिप्यंतरण (IAST)

kalatrahānirniḥsattvaṃ hānirddhānyadhanāgamaḥ | sampadvṛddhirmāsabhītirāmayaṃ diśi śītagoḥ
evaṃ gṛhādiṣu dvāravistārāddviguṇocchritam | paścime dakṣiṇe vāpi kapāṭaṃ sthāpayedgṛhe
prākārāntaḥkṣitiṃ kuryādekāśītipadaṃ yathā | madhye navapade brahmasthānaṃ tadatininditam
dvātriṃśadaṃśāḥ prākārasamīyāṃśāḥ samantataḥ | piśācāṃśe gṛhārambho duḥkhaśokabhayapradaḥ
śeṣāṃśāḥ syuśca nirmāṇe putrapautradhanapradāḥ | śirāḥ syurvāstuno rekhā digvidigmadhyasaṃbhavāḥ
brahmabhāgāḥ piśācāṃśāḥ śirāṇāṃ yatra sahaṃtiḥ | tatra tatra vijānīyādvāstuno marmasandhayaḥ
marmāṇi sandhayo neṣṭāḥ svasthe'pyevaṃ niveśane | saumyaphālgunavaiśākhamāghaśrāvaṇakārtikāḥ
māsāḥ syurgṛhanirmāṇe putrārogyadhanapradāḥ | akārādiṣu bhāgeṣu dikṣu prāgādiṣu kramāt
kharośvotha hariḥ śvākhyaḥ sarpākhugajaśāśakāḥ | digvargāṇāmiyaṃ yoniḥ svavargātpañcamo ripuḥ
sādhyavargaḥ puraḥ sthāpya pṛṣṭhataḥ sādhakaṃ nyaset | vyatyaye nāśanaṃ tasya ṛṇamadhyaṃ dhanācchubham
ārabhya sādhakaṃ dhiṣṇyaṃ sādhyaṃ yāvaccaturguṇam | vibhejetsaptabhiḥ śeṣaṃ sādhakasya dhanaṃ tadā
vistāra āyāmaguṇo gṛhasya padamucyate | tasmāddhanāghanāyarkṣavārāṃśāḥ saṅkhyayā kramāt
dhanādhikaṃ gṛhaṃ vṛddhyai ṛṇādhikamaśobhanam | viṣamāyaḥ śubhāyaiva samāyo nirdhanāya ca
dhanakṣayastṛtīyarkṣe pañcamarkṣe paraḥ kṣayaḥ | ātmakṣayaḥ saptamarkṣe bhavatyeva hi bhartṛbhāt
dvirdvādaśo nirdhanāya trikoṇamasutāya ca | ṣaṭkāṣṭakaṃ mṛtyave syācchubhadā rāśayaḥ pare
sūryāṅgārakavārāṃśā vaiśvānarabhayapradāḥ | itare grahavārāṃśāḥ sarvakāmārthasiddhidāḥ
nabhasyādiṣu māseṣu triṣu triṣu yathākramam | pūrvādikaśirovāmapārśveśāyāpradakṣiṇam
carāhvayo vāstupumān caratyevaṃ mahodaraḥ | yaddiṅmukho vāstupumān kuryāttaddiṅmukhaṃ gṛham
pratikūlamukhaṃ gehaṃ rogaśokabhayapradam | sabalo mukhagehānāmeṣa doṣo na vidyate
vṛtyeṭikāṃ svarṇareṇudhānyaśaivalasaṃyutam | gṛhamadhye hastamātre garte nyāsāya vinyaset
vastvāyāmadalaṃ nābhistasmādadhyaṅgulatrayam | kukṣistasminnyasecchaṅkuṃ putrapautravivardhanam
caturviṃśattrayoviṃśatṣoḍaśadvādaśāṅgulaiḥ | viprādīnāṃ kukṣimānaṃ svarṇavastrādyalaṃkṛtam
khadirārjunaśālotthaṃ yugayantraṃ tarūdbhavam | raktacandanapālāśaraktaśālaviśālajam
śanku tridhā vibhajyādyaṃ caturasraṃ tataḥ param | aṣṭāsraṃ ca tṛtīyāsau manvasraṃ mṛdumanraṇam
evaṃ lakṣaṇasaṃyuktaṃ parikalpya śubhe dine | ṣaḍvargaśuddhi sūtreṇasūtrite dharaṇītale

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कलत्रहानिर्निःसत्त्वंkalatrahānirniḥsattvaṃутрата жены и бессилие
हानिर्द्धान्यधनागमःhānirddhānyadhanāgamaḥубыль, приход зерна и богатства
सम्पद्वृद्धिर्मासभीतिरामयंsampadvṛddhirmāsabhītirāmayaṃрост достатка, страх на месяц и болезнь
दिशिdiśiв стороне
शीतगोःśītagoḥхладнолучего
एवंevaṃтак
गृहादिषुgṛhādiṣuв домах и прочем
द्वारविस्ताराद्द्विगुणोच्छ्रितम्dvāravistārāddviguṇocchritamвдвое выше ширины врат
पश्चिमेpaścimeна западе
दक्षिणेdakṣiṇeна юге
वापिvāpiили же
कपाटंkapāṭaṃствору
स्थापयेद्गृहेsthāpayedgṛheпусть поставит в доме
प्राकारान्तःक्षितिंprākārāntaḥkṣitiṃземлю внутри ограды
कुर्यादेकाशीतिपदंkuryādekāśītipadaṃпусть разделит на восемьдесят одну клетку
यथाyathāкак
मध्येmadhyeпосреди
नवपदेnavapadeв девяти клетках
ब्रह्मस्थानंbrahmasthānaṃместо Брахмы
तदतिनिन्दितम्tadatininditamоно весьма заповедно
द्वात्रिंशदंशाःdvātriṃśadaṃśāḥтридцать две доли
प्राकारसमीयांशाःprākārasamīyāṃśāḥдоли, равные ограде
समन्ततःsamantataḥсо всех сторон
पिशाचांशेpiśācāṃśeв доле пишачей
गृहारम्भोgṛhārambhoначало дома
दुःखशोकभयप्रदःduḥkhaśokabhayapradaḥдаёт горе, скорбь и страх
शेषांशाःśeṣāṃśāḥостальные доли
स्युश्चsyuścaи будут
निर्माणेnirmāṇeпри постройке
पुत्रपौत्रधनप्रदाःputrapautradhanapradāḥдают сыновей, внуков и богатство
शिराःśirāḥжилы
स्युर्वास्तुनोsyurvāstunoбудут у васту
रेखाrekhāчерты
दिग्विदिग्मध्यसंभवाःdigvidigmadhyasaṃbhavāḥидущие по сторонам, углам и середине
ब्रह्मभागाःbrahmabhāgāḥдоли Брахмы
पिशाचांशाःpiśācāṃśāḥдоли пишачей
शिराणांśirāṇāṃжил
यत्रyatraгде
सहंतिःsahaṃtiḥсхождение
तत्रtatraтам
तत्रtatraтам
विजानीयाद्वास्तुनोvijānīyādvāstunoдолжно знать у васту
मर्मसन्धयःmarmasandhayaḥуязвимые сочленения
मर्माणिmarmāṇiуязвимые места
सन्धयोsandhayoсочленения
नेष्टाःneṣṭāḥнежеланны
स्वस्थेऽप्येवंsvasthe'pyevaṃдаже в своём — так же
निवेशनेniveśaneпри поселении
सौम्यफाल्गुनवैशाखमाघश्रावणकार्तिकाःsaumyaphālgunavaiśākhamāghaśrāvaṇakārtikāḥмаргаширша, пхальгуна, вайшакха, магха, шравана и картика
मासाःmāsāḥмесяцы
स्युर्गृहनिर्माणेsyurgṛhanirmāṇeбудут при постройке дома
पुत्रारोग्यधनप्रदाःputrārogyadhanapradāḥдают сыновей, здоровье и богатство
अकारादिषुakārādiṣuв долях, начиная с первой буквы
भागेषुbhāgeṣuв долях
दिक्षुdikṣuпо сторонам
प्रागादिषुprāgādiṣuначиная с востока
क्रमात्kramātпо порядку
खरोश्वोथkharośvothaосёл, конь, затем
हरिःhariḥлев
श्वाख्यःśvākhyaḥзовущийся псом
सर्पाखुगजशाशकाःsarpākhugajaśāśakāḥзмея, мышь, слон и заяц
दिग्वर्गाणामियंdigvargāṇāmiyaṃу разрядов сторон это
योनिःyoniḥлоно
स्ववर्गात्पञ्चमोsvavargātpañcamoпятый от своего разряда
रिपुःripuḥвраг
साध्यवर्गःsādhyavargaḥразряд достигаемого
पुरःpuraḥвпереди
स्थाप्यsthāpyaпоставив
पृष्ठतःpṛṣṭhataḥсзади
साधकंsādhakaṃдостигающего
न्यसेत्nyasetпусть поместит
व्यत्ययेvyatyayeпри обратном
नाशनंnāśanaṃгибель
तस्यtasyaего
ऋणमध्यंṛṇamadhyaṃдолг — средне
धनाच्छुभम्dhanācchubhamот прибытка — благо
आरभ्यārabhyaначав
साधकंsādhakaṃдостигающего
धिष्ण्यंdhiṣṇyaṃсозвездие
साध्यंsādhyaṃдостигаемое
यावच्चतुर्गुणम्yāvaccaturguṇamвплоть до, учетверив
विभेजेत्सप्तभिःvibhejetsaptabhiḥпусть разделит на семь
शेषंśeṣaṃостаток
साधकस्यsādhakasyaу достигающего
धनंdhanaṃприбыток
तदाtadāтогда
विस्तारvistāraширина
आयामगुणोāyāmaguṇoумноженная на длину
गृहस्यgṛhasyaдома
पदमुच्यतेpadamucyateзовётся площадью
तस्माद्धनाघनायर्क्षवारांशाःtasmāddhanāghanāyarkṣavārāṃśāḥот неё — прибыток, долг, приход, созвездие, день и доли
सङ्ख्ययाsaṅkhyayāчислом
क्रमात्kramātпо порядку
धनाधिकंdhanādhikaṃс избытком прибытка
गृहंgṛhaṃдом
वृद्ध्यैvṛddhyaiк росту
ऋणाधिकमशोभनम्ṛṇādhikamaśobhanamс избытком долга — недобр
विषमायःviṣamāyaḥнечётный приход
शुभायैवśubhāyaivaименно ко благу
समायोsamāyoчётный приход
निर्धनायnirdhanāyaк безденежью
caи
धनक्षयस्तृतीयर्क्षेdhanakṣayastṛtīyarkṣeубыль богатства в третьем созвездии
पञ्चमर्क्षेpañcamarkṣeв пятом созвездии
परःparaḥвысшая
क्षयःkṣayaḥубыль
आत्मक्षयःātmakṣayaḥгибель себя
सप्तमर्क्षेsaptamarkṣeв седьмом созвездии
भवत्येवbhavatyevaименно бывает
हिhiведь
भर्तृभात्bhartṛbhātот созвездия хозяина
द्विर्द्वादशोdvirdvādaśoвторой и двенадцатый
निर्धनायnirdhanāyaк безденежью
त्रिकोणमसुतायtrikoṇamasutāyaтригон — к бездетности
caи
षट्काष्टकंṣaṭkāṣṭakaṃшестой и восьмой
मृत्यवेmṛtyaveк смерти
स्याच्छुभदाsyācchubhadāбудут дающими благо
राशयःrāśayaḥзнаки
परेpareпрочие
सूर्याङ्गारकवारांशाsūryāṅgārakavārāṃśāдоли дней Солнца и Марса
वैश्वानरभयप्रदाःvaiśvānarabhayapradāḥдают страх огня
इतरेitareпрочие
ग्रहवारांशाःgrahavārāṃśāḥдоли дней планет
सर्वकामार्थसिद्धिदाःsarvakāmārthasiddhidāḥдают исполнение всех желаний и целей
नभस्यादिषुnabhasyādiṣuначиная с бхадрапады
मासेषुmāseṣuв месяцах
त्रिषुtriṣuпо три
त्रिषुtriṣuпо три
यथाक्रमम्yathākramamпо порядку
पूर्वादिकशिरोवामपार्श्वेशायाप्रदक्षिणम्pūrvādikaśirovāmapārśveśāyāpradakṣiṇamголова к востоку, левый бок и лежание против солнца
चराह्वयोcarāhvayoзовущийся подвижным
वास्तुपुमान्vāstupumānмуж васту
चरत्येवंcaratyevaṃтак движется
महोदरःmahodaraḥвеликочревый
यद्दिङ्मुखोyaddiṅmukhoк какой стороне обращён лицом
वास्तुपुमान्vāstupumānмуж васту
कुर्यात्तद्दिङ्मुखंkuryāttaddiṅmukhaṃпусть сделает обращённым туда же
गृहम्gṛhamдом
प्रतिकूलमुखंpratikūlamukhaṃобращённый против
गेहंgehaṃдом
रोगशोकभयप्रदम्rogaśokabhayapradamдаёт болезнь, скорбь и страх
सबलोsabaloпри сильном
मुखगेहानामेषmukhagehānāmeṣaу домов, обращённых лицом, этот
दोषोdoṣoизъян
naне
विद्यतेvidyateбывает
वृत्येटिकांvṛtyeṭikāṃкирпич ограды
स्वर्णरेणुधान्यशैवलसंयुतम्svarṇareṇudhānyaśaivalasaṃyutamс золотом, песком, зерном и водорослями
गृहमध्येgṛhamadhyeпосреди дома
हस्तमात्रेhastamātreв локоть мерою
गर्तेgarteв яму
न्यासायnyāsāyaдля закладки
विन्यसेत्vinyasetпусть поместит
वस्त्वायामदलंvastvāyāmadalaṃполовина длины строения
नाभिस्तस्मादध्यङ्गुलत्रयम्nābhistasmādadhyaṅgulatrayamпуп, от него три пальца выше
कुक्षिस्तस्मिन्न्यसेच्छङ्कुंkukṣistasminnyasecchaṅkuṃчрево; в него пусть вложит колышек
पुत्रपौत्रविवर्धनम्putrapautravivardhanamумножающий сыновей и внуков
चतुर्विंशत्त्रयोविंशत्षोडशद्वादशाङ्गुलैःcaturviṃśattrayoviṃśatṣoḍaśadvādaśāṅgulaiḥв двадцать четыре, двадцать три, шестнадцать и двенадцать пальцев
विप्रादीनांviprādīnāṃу брахманов и прочих
कुक्षिमानंkukṣimānaṃмера чрева
स्वर्णवस्त्राद्यलंकृतम्svarṇavastrādyalaṃkṛtamукрашенная золотом, тканью и прочим
खदिरार्जुनशालोत्थंkhadirārjunaśālotthaṃиз кхадиры, арджуны и шалы
युगयन्त्रंyugayantraṃярмо-снаряд
तरूद्भवम्tarūdbhavamиз дерева
रक्तचन्दनपालाशरक्तशालविशालजम्raktacandanapālāśaraktaśālaviśālajamиз красного сандала, палаши, красной шалы и вишалы
शन्कुśankuколышек
त्रिधाtridhāнатрое
विभज्याद्यंvibhajyādyaṃразделив, первый
चतुरस्रंcaturasraṃчетырёхугольный
ततःtataḥзатем
परम्paramдалее
अष्टास्रंaṣṭāsraṃвосьмиугольный
caи
तृतीयासौtṛtīyāsauтретий он
मन्वस्रंmanvasraṃчетырнадцатиугольный
मृदुमन्रणम्mṛdumanraṇamмягко закруглённый
एवंevaṃтак
लक्षणसंयुक्तंlakṣaṇasaṃyuktaṃнаделённый признаками
परिकल्प्यparikalpyaизготовив
शुभेśubheв благой
दिनेdineдень
षड्वर्गशुद्धिṣaḍvargaśuddhiчистота шести варг
सूत्रेणसूत्रितेsūtreṇasūtriteразмеченной шнуром
धरणीतलेdharaṇītaleна поверхности земли
अनुवाद

Утрата жены, бессилие, убыль, приход зерна и богатства, рост достатка, страх на месяц и болезнь — в стороне хладнолучего. Так и в домах: створу, вдвое выше ширины врат, пусть поставит на западе или на юге. Землю внутри ограды пусть разделит на восемьдесят одну клетку; девять клеток посреди — место Брахмы, и оно весьма заповедно. Тридцать две доли, равные ограде, идут со всех сторон; начало дома в доле пишачей даёт горе, скорбь и страх, а остальные доли при постройке дают сыновей, внуков и богатство. Жилы васту — это черты, идущие по сторонам, углам и середине; где сходятся жилы с долями Брахмы и долями пишачей, там и должно знать уязвимые сочленения васту. Уязвимые места и сочленения нежеланны, даже в своём доме, и так же при поселении. Маргаширша, пхальгуна, вайшакха, магха, шравана и картика — месяцы, что при постройке дома дают сыновей, здоровье и богатство. В долях, начиная с первой буквы, по сторонам от востока по порядку идут осёл, конь, лев, зовущийся псом, змея, мышь, слон и заяц — таковы лона разрядов сторон, а пятый от своего разряда — враг. Поставив разряд достигаемого впереди, а достигающего позади, пусть рассчитает; при обратном — гибель его, при долге — средне, а от прибытка — благо. Начав от созвездия достигающего и до достигаемого, учетверив, пусть разделит на семь: остаток и есть прибыток достигающего. Ширина, умноженная на длину, зовётся площадью дома, и от неё по порядку исчисляются прибыток, долг, приход, созвездие, день и доли. Дом с избытком прибытка ведёт к росту, с избытком долга недобр; нечётный приход именно ко благу, а чётный к безденежью. В третьем созвездии от созвездия хозяина — убыль богатства, в пятом — высшая убыль, в седьмом — гибель самого хозяина; второй и двенадцатый ведут к безденежью, тригон — к бездетности, шестой и восьмой — к смерти, прочие же знаки дают благо. Доли дней Солнца и Марса дают страх огня, а прочие доли дней планет дают исполнение всех желаний и целей. В месяцах, начиная с бхадрапады, по три и по три, по порядку: голова к востоку, левый бок и лежание против солнца — так движется великочревый муж васту, зовущийся подвижным. К какой стороне обращён лицом муж васту, туда же пусть обратит лицом и дом; дом, обращённый против, даёт болезнь, скорбь и страх, но при сильном муже васту у домов, обращённых лицом, этого изъяна не бывает. Кирпич ограды с золотом, песком, зерном и водорослями пусть положит для закладки в яму в локоть мерою посреди дома. Половина длины строения есть его пуп, а тремя пальцами выше — чрево; в него пусть вложит колышек, умножающий сыновей и внуков. Мера чрева у брахманов и прочих — в двадцать четыре, двадцать три, шестнадцать и двенадцать пальцев, украшенная золотом, тканью и прочим. Колышек делают из кхадиры, арджуны и шалы, из красного сандала, палаши, красной шалы и вишалы; разделив его натрое, первую часть делают четырёхугольной, затем восьмиугольной, а третью — четырнадцатигранной и мягко закруглённой. Изготовив его с должными признаками, в благой день, при чистоте шести варг, на земле, размеченной шнуром...

संस्करण

bbab3901d24d · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 8:03:59 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से