नारद पुराण
The life of Hanumān79.225-238
859 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 79.225-238

Sanat-kumāra

देवनागरी

महेशस्तत्करं गृह्य प्राह मा साहसं कृथाः ॥ पार्वतीवचनं सर्वं प्रियं मम न चाप्रियम्
ममाप्रियं हृषीकेश कर्तुं यत्किंचिदिष्यते ॥ ओमित्युक्त्वाथ भगवांस्तूष्णींभूतोऽभवद्ध्वरिः
हनुमानथ देवाय व्यज्ञापयदिदं वचः ॥ अर्थयामि विनिष्कामं मम पूजाव्रतं तथा
पूजार्थमप्यहं गच्छे मामनुज्ञातुमर्हसि ॥ तच्छ्रत्वा शंकरो देवः स्मित्वा प्राह वपीश्वरम्
कस्य पूजा क्व वा पूजा किं पुष्पं किं दलं वद ॥ को गुरुः कश्च मंत्रस्ते कीदृशं पूजन तथा
एवं वदति देवैशे हनुमान्नीतिसंयुतः ॥ वेपमानसमस्तांग स्तोतुमेवं प्रचक्रमे
नमो देवाय महते शंकरायामितात्मने ॥ योरिने योगधात्रे च योगिनां गुरवे नमः
योगगम्याय देवाय ज्ञानिनां पतये नमः ॥ वेदानां पतये तुभ्यं देवानां पतये नमः
ध्यानाय ध्यानगम्याय ध्यातॄणां गुरवे नमः ॥ अष्टमूर्ते नमस्तुभ्यं पशूनां पतये नमः
अंबकाय त्रिनेत्राय सोमसूर्याग्निचक्षुषे ॥ सुभृङ्गराजधत्तूरद्रोणपुष्पप्रियस्य ते
बृहतीपूग पुन्नागचपकादिप्रियाय च ॥ नमस्तेऽस्तु नमस्तेऽस्तु भूय एव नमोनमः
शिवो हरिमथ प्राह मा भैषीर्वद मेऽखिलम् ॥ ततस्त्यक्त्वा भयं प्राह हनुमान् वाक्यकोविदः
शिवलिंगार्चनं कार्यं भस्मोद्ध्वूलितदेहिना ॥ दिवा संपादितैस्तैयैः पुष्पाद्यैरपि तादृशैः
देव विज्ञापयिष्यामि शिवपूजविधिं शुभम् ॥ सायंकाले तु संप्राप्ते अशिरःस्नानमाचरेत्

लिप्यंतरण (IAST)

maheśastatkaraṃ gṛhya prāha mā sāhasaṃ kṛthāḥ || pārvatīvacanaṃ sarvaṃ priyaṃ mama na cāpriyam
mamāpriyaṃ hṛṣīkeśa kartuṃ yatkiṃcidiṣyate || omityuktvātha bhagavāṃstūṣṇīṃbhūto'bhavaddhvariḥ
hanumānatha devāya vyajñāpayadidaṃ vacaḥ || arthayāmi viniṣkāmaṃ mama pūjāvrataṃ tathā
pūjārthamapyahaṃ gacche māmanujñātumarhasi || tacchratvā śaṃkaro devaḥ smitvā prāha vapīśvaram
kasya pūjā kva vā pūjā kiṃ puṣpaṃ kiṃ dalaṃ vada || ko guruḥ kaśca maṃtraste kīdṛśaṃ pūjana tathā
evaṃ vadati devaiśe hanumānnītisaṃyutaḥ || vepamānasamastāṃga stotumevaṃ pracakrame
namo devāya mahate śaṃkarāyāmitātmane || yorine yogadhātre ca yogināṃ gurave namaḥ
yogagamyāya devāya jñānināṃ pataye namaḥ || vedānāṃ pataye tubhyaṃ devānāṃ pataye namaḥ
dhyānāya dhyānagamyāya dhyātṝṇāṃ gurave namaḥ || aṣṭamūrte namastubhyaṃ paśūnāṃ pataye namaḥ
aṃbakāya trinetrāya somasūryāgnicakṣuṣe || subhṛṅgarājadhattūradroṇapuṣpapriyasya te
bṛhatīpūga punnāgacapakādipriyāya ca || namaste'stu namaste'stu bhūya eva namonamaḥ
śivo harimatha prāha mā bhaiṣīrvada me'khilam || tatastyaktvā bhayaṃ prāha hanumān vākyakovidaḥ
śivaliṃgārcanaṃ kāryaṃ bhasmoddhvūlitadehinā || divā saṃpāditaistaiyaiḥ puṣpādyairapi tādṛśaiḥ
deva vijñāpayiṣyāmi śivapūjavidhiṃ śubham || sāyaṃkāle tu saṃprāpte aśiraḥsnānamācaret

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
महेशस्तत्करंmaheśastatkaraṃМахеша его руку
गृह्यgṛhyaсхватив
प्राहprāhaсказал
माне
साहसंsāhasaṃдерзости
कृथाःkṛthāḥтвори
पार्वतीवचनंpārvatīvacanaṃслово Парвати
सर्वंsarvaṃвсё
प्रियंpriyaṃмило
ममmamaмне
naне
चाप्रियम्cāpriyamи немило
ममाप्रियंmamāpriyaṃмне немилое
हृषीकेशhṛṣīkeśaо Хришикеша
कर्तुंkartuṃтворить
यत्किंचिदिष्यतेyatkiṃcidiṣyateчто-либо желаешь ли
ओमित्युक्त्वाथomityuktvātha«ом» сказав затем
भगवांस्तूष्णींभूतोऽभवद्ध्वरिःbhagavāṃstūṣṇīṃbhūto'bhavaddhvariḥвладыка молчащим стал, Хари
हनुमानथhanumānathaХануман затем
देवायdevāyaбогу
व्यज्ञापयदिदंvyajñāpayadidaṃизъявил это
वचःvacaḥслово
अर्थयामिarthayāmiпрошу
विनिष्कामंviniṣkāmaṃбескорыстно
ममmamaмоё
पूजाव्रतंpūjāvrataṃобетное почитание
तथाtathāтакже
पूजार्थमप्यहंpūjārthamapyahaṃради почитания и я
गच्छेgaccheпойду
मामनुज्ञातुमर्हसिmāmanujñātumarhasiменя отпустить изволь
तच्छ्रत्वाtacchratvāто услышав
शंकरोśaṃkaroШанкара
देवःdevaḥбог
स्मित्वाsmitvāулыбнувшись
प्राहprāhaсказал
वपीश्वरम्vapīśvaramвладыке обезьян
कस्यkasyaкого
पूजाpūjāпочитание
क्वkvaгде
वाили
पूजाpūjāпочитание
किंkiṃчто
पुष्पंpuṣpaṃцветок
किंkiṃчто
दलंdalaṃлист
वदvadaскажи
कोkoкто
गुरुःguruḥнаставник
कश्चkaścaи какая
मंत्रस्तेmaṃtrasteмантра твоя
कीदृशंkīdṛśaṃкаково
पूजनpūjanaпочитание
तथाtathāтакже
एवंevaṃтак
वदतिvadatiговорит
देवैशेdevaiśeкогда владыка богов
हनुमान्नीतिसंयुतःhanumānnītisaṃyutaḥХануман, наделённый благонравием
वेपमानसमस्तांगvepamānasamastāṃgaсо всеми членами дрожащими
स्तोतुमेवंstotumevaṃславить так
प्रचक्रमेpracakrameначал
नमोnamoпоклон
देवायdevāyaбогу
महतेmahateвеликому
शंकरायामितात्मनेśaṃkarāyāmitātmaneШанкаре, безмерному душою
योरिनेyorineйогину
योगधात्रेyogadhātreи подателю йоги
caи
योगिनांyogināṃйогинов
गुरवेguraveнаставнику
नमःnamaḥпоклон
योगगम्यायyogagamyāyaдостижимому йогою
देवायdevāyaбогу
ज्ञानिनांjñānināṃзнающих
पतयेpatayeвладыке
नमःnamaḥпоклон
वेदानांvedānāṃвед
पतयेpatayeвладыке
तुभ्यंtubhyaṃтебе
देवानांdevānāṃбогов
पतयेpatayeвладыке
नमःnamaḥпоклон
ध्यानायdhyānāyaсозерцанию
ध्यानगम्यायdhyānagamyāyaдостижимому созерцанием
ध्यातॄणांdhyātṝṇāṃсозерцающих
गुरवेguraveнаставнику
नमःnamaḥпоклон
अष्टमूर्तेaṣṭamūrteо восьмиобразный
नमस्तुभ्यंnamastubhyaṃпоклон тебе
पशूनांpaśūnāṃсвязанных
पतयेpatayeвладыке
नमःnamaḥпоклон
अंबकायaṃbakāyaОтцу
त्रिनेत्रायtrinetrāyaТрёхокому
सोमसूर्याग्निचक्षुषेsomasūryāgnicakṣuṣeимеющему глазами луну, солнце и огонь
सुभृङ्गराजधत्तूरद्रोणपुष्पप्रियस्यsubhṛṅgarājadhattūradroṇapuṣpapriyasyaлюбящему бхрингараджу, дурман и цветок дроны
तेteтебе
बृहतीपूगbṛhatīpūgaбархат и орех
पुन्नागचपकादिप्रियायpunnāgacapakādipriyāyaлюбящему пуннагу, чампаку и прочее
caи
नमस्तेऽस्तुnamaste'stuпоклон тебе да будет
नमस्तेऽस्तुnamaste'stuпоклон тебе да будет
भूयbhūyaснова
एवevaименно
नमोनमःnamonamaḥпоклон, поклон
शिवोśivoШива
हरिमथharimathaХари затем
प्राहprāhaсказал
माне
भैषीर्वदbhaiṣīrvadaбойся, скажи
मेऽखिलम्me'khilamмне всё
ततस्त्यक्त्वाtatastyaktvāзатем, оставив
भयंbhayaṃстрах
प्राहprāhaсказал
हनुमान्hanumānХануман
वाक्यकोविदःvākyakovidaḥискусный в речи
शिवलिंगार्चनंśivaliṃgārcanaṃпочитание лингама Шивы
कार्यंkāryaṃдолжно совершать
भस्मोद्ध्वूलितदेहिनाbhasmoddhvūlitadehināимеющим тело, осыпанное пеплом
दिवाdivāднём
संपादितैस्तैयैःsaṃpāditaistaiyaiḥсобранными теми же
पुष्पाद्यैरपिpuṣpādyairapiи цветами и прочим
तादृशैःtādṛśaiḥтакими же
देवdevaо бог
विज्ञापयिष्यामिvijñāpayiṣyāmiизъявлю
शिवपूजविधिंśivapūjavidhiṃчин почитания Шивы
शुभम्śubhamблагой
सायंकालेsāyaṃkāleвечером
तुtuже
संप्राप्तेsaṃprāpteкогда наступит
अशिरःस्नानमाचरेत्aśiraḥsnānamācaretомовение без головы да совершит
अनुवाद

«Махеша, схватив его руку, сказал: «Не твори дерзости. Слово Парвати всё мне мило, и не немило. Мне немилое, о Хришикеша, творить ты желаешь ли?» «Ом» сказав, владыка Хари затем стал молчащим. Хануман затем изъявил богу это слово: «Прошу бескорыстно: и моё обетное почитание — ради почитания и я пойду; меня отпустить изволь». То услышав, бог Шанкара, улыбнувшись, сказал владыке обезьян: «Кого почитание? Или где почитание? Что цветок, что лист — скажи. Кто наставник, и какая мантра твоя, и каково почитание?» Когда так говорит владыка богов, Хануман, наделённый благонравием, со всеми дрожащими членами начал так славить: «Поклон богу великому Шанкаре, безмерному душою; йогину и подателю йоги, наставнику йогинов — поклон. Достижимому йогою богу, владыке знающих — поклон; владыке вед — тебе, владыке богов — поклон. Созерцанию, достижимому созерцанием, наставнику созерцающих — поклон; о восьмиобразный, поклон тебе; владыке связанных — поклон. Отцу, Трёхокому, имеющему глазами луну, солнце и огонь; любящему бхрингараджу, дурман и цветок дроны — тебе; бархат и орех, любящему пуннагу, чампаку и прочее — поклон тебе да будет, поклон тебе да будет, снова поклон, поклон». Шива затем сказал Хари: «Не бойся, скажи мне всё». Затем, оставив страх, сказал Хануман, искусный в речи: «Почитание лингама Шивы должно совершать имеющим тело, осыпанное пеплом, днём, собранными тогда же цветами и прочим, такими же. О бог, изъявлю благой чин почитания Шивы: когда наступит вечер, да совершит он омовение без головы...»

संस्करण

8559f44b2d8a · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 12:49:32 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से