नारद पुराण
The life of Hanumān79.267-280
862 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 79.267-280

Sanat-kumāra

देवनागरी

ध्यात्वा तं धारयेञ्चित्ते तद्दीप्त्या पूरयेत्तनुम् ॥ तया दीप्त्या शरीरस्थं पापं नाशमुपागतम्
स्वर्णपादैरसंपर्काद्रक्तं श्वेतं यथा भवेत् ॥ तद्द्वादशदलावृत्तमष्ट पंच त्रिरेव वा
परिकल्प्यासनं शुद्धवं तत्र लिंगं निधाय च ॥ गुहास्थितं महेशानं र्लिंगेशं चिंतयेत्था
शोधिते कलशे तोयं शोधितं गंधवासितम् ॥ सुगन्धपुष्पं निक्षिप्य प्राणवेनाभिमंत्रितम्
प्राणायामश्च प्रणवः शूद्रेषु न विधीयते ॥ प्राणायामपदे ध्यानं शिवेत्योंकारमंत्रितम्
गन्धपुष्पाक्षतादीनि पूजाद्रव्याणि यानि च ॥ तानि स्थाप्य समीपे तु ततः संकल्पमाचरेत्
शिवपूजां करिष्यामि शिवतुष्ट्यर्थमेव च ॥ इति संकल्पयित्वा तु तत आवाहनादिकम्
कृत्वा तु स्नानपर्यंतं ततः स्नानं प्रकल्पयेत् ॥ नमस्तेत्यादिमंत्रेण शतरुद्रविधानतः
अविच्छिन्ना तु या धारा मुक्तिधारेति कीर्तिता ॥ तया यः स्नापयेन्मांस जपचुद्रमुखांश्च चा
एकवारं त्रिवारं च पंच सप्त नवापि वा ॥ एकादश तथा वारमथैकादशधान्वितम्
मुक्तिस्नानमिदं ज्ञेयं मासं मोक्षप्रदायकम् ॥ शैवयाविद्यया स्नानं केवलं प्रणवेन वा
मृण्ययैर्नालिकेरस्य शकलैश्चोर्मिभिस्तथा ॥ कांस्येन मुक्ताशुक्त्या च पुष्पादिकेसरेण वा
स्नापयेद्देवदेवेशं यथासंभवमीरितैः ॥ श्रृंगस्य च विधिं वक्ष्ये स्नानयोग्यं यथा भवेत्
पूर्वमंतस्तु संशोध्य बहिरंतस्तु शोधयेत् ॥ सुग्रिग्धं लघु कृत्वाथ नांगं छिंद्यात्कथंचन

लिप्यंतरण (IAST)

dhyātvā taṃ dhārayeñcitte taddīptyā pūrayettanum || tayā dīptyā śarīrasthaṃ pāpaṃ nāśamupāgatam
svarṇapādairasaṃparkādraktaṃ śvetaṃ yathā bhavet || taddvādaśadalāvṛttamaṣṭa paṃca trireva vā
parikalpyāsanaṃ śuddhavaṃ tatra liṃgaṃ nidhāya ca || guhāsthitaṃ maheśānaṃ rliṃgeśaṃ ciṃtayetthā
śodhite kalaśe toyaṃ śodhitaṃ gaṃdhavāsitam || sugandhapuṣpaṃ nikṣipya prāṇavenābhimaṃtritam
prāṇāyāmaśca praṇavaḥ śūdreṣu na vidhīyate || prāṇāyāmapade dhyānaṃ śivetyoṃkāramaṃtritam
gandhapuṣpākṣatādīni pūjādravyāṇi yāni ca || tāni sthāpya samīpe tu tataḥ saṃkalpamācaret
śivapūjāṃ kariṣyāmi śivatuṣṭyarthameva ca || iti saṃkalpayitvā tu tata āvāhanādikam
kṛtvā tu snānaparyaṃtaṃ tataḥ snānaṃ prakalpayet || namastetyādimaṃtreṇa śatarudravidhānataḥ
avicchinnā tu yā dhārā muktidhāreti kīrtitā || tayā yaḥ snāpayenmāṃsa japacudramukhāṃśca cā
ekavāraṃ trivāraṃ ca paṃca sapta navāpi vā || ekādaśa tathā vāramathaikādaśadhānvitam
muktisnānamidaṃ jñeyaṃ māsaṃ mokṣapradāyakam || śaivayāvidyayā snānaṃ kevalaṃ praṇavena vā
mṛṇyayairnālikerasya śakalaiścormibhistathā || kāṃsyena muktāśuktyā ca puṣpādikesareṇa vā
snāpayeddevadeveśaṃ yathāsaṃbhavamīritaiḥ || śrṛṃgasya ca vidhiṃ vakṣye snānayogyaṃ yathā bhavet
pūrvamaṃtastu saṃśodhya bahiraṃtastu śodhayet || sugrigdhaṃ laghu kṛtvātha nāṃgaṃ chiṃdyātkathaṃcana

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ध्यात्वाdhyātvāсозерцав
तंtaṃего
धारयेञ्चित्तेdhārayeñcitteда держит в сердце
तद्दीप्त्याtaddīptyāего сиянием
पूरयेत्तनुम्pūrayettanumда наполнит тело
तयाtayāтем
दीप्त्याdīptyāсиянием
शरीरस्थंśarīrasthaṃв теле стоящий
पापंpāpaṃгрех
नाशमुपागतम्nāśamupāgatamк гибели пришедший
स्वर्णपादैरसंपर्काद्रक्तंsvarṇapādairasaṃparkādraktaṃот несоприкосновения с золотыми стопами красное
श्वेतंśvetaṃбелым
यथाyathāкак
भवेत्bhavetстанет
तद्द्वादशदलावृत्तमष्टtaddvādaśadalāvṛttamaṣṭaто, двенадцатью лепестками окружённое, восемью
पंचpaṃcaпятью
त्रिरेवtrirevaтрижды именно
वाили
परिकल्प्यासनंparikalpyāsanaṃустроив сиденье
शुद्धवंśuddhavaṃчистое
तत्रtatraтам
लिंगंliṃgaṃлингам
निधायnidhāyaположив
caи
गुहास्थितंguhāsthitaṃв пещере стоящего
महेशानंmaheśānaṃМахешану
र्लिंगेशंrliṃgeśaṃвладыку лингама
चिंतयेत्थाciṃtayetthāда помыслит так
शोधितेśodhiteв очищенном
कलशेkalaśeкувшине
तोयंtoyaṃвода
शोधितंśodhitaṃочищенная
गंधवासितम्gaṃdhavāsitamблаговонием надушенная
सुगन्धपुष्पंsugandhapuṣpaṃблагоуханный цветок
निक्षिप्यnikṣipyaположив
प्राणवेनाभिमंत्रितम्prāṇavenābhimaṃtritamпранавою заговорённая
प्राणायामश्चprāṇāyāmaścaи пранаяма
प्रणवःpraṇavaḥпранава
शूद्रेषुśūdreṣuу шудр
naне
विधीयतेvidhīyateпредписывается
प्राणायामपदेprāṇāyāmapadeвместо пранаямы
ध्यानंdhyānaṃсозерцание
शिवेत्योंकारमंत्रितम्śivetyoṃkāramaṃtritam«шива» вместо «ом» заговорённое
गन्धपुष्पाक्षतादीनिgandhapuṣpākṣatādīniблаговония, цветы, целые зёрна и прочее
पूजाद्रव्याणिpūjādravyāṇiвещи для почитания
यानिyāniкакие
caи
तानिtāniте
स्थाप्यsthāpyaпоставив
समीपेsamīpeвблизи
तुtuже
ततःtataḥзатем
संकल्पमाचरेत्saṃkalpamācaretрешение да примет
शिवपूजांśivapūjāṃпочитание Шивы
करिष्यामिkariṣyāmiсовершу
शिवतुष्ट्यर्थमेवśivatuṣṭyarthamevaради удовлетворения Шивы именно
caи
इतिitiтак
संकल्पयित्वाsaṃkalpayitvāрешив
तुtuже
ततtataзатем
आवाहनादिकम्āvāhanādikamпризывание и прочее
कृत्वाkṛtvāсделав
तुtuже
स्नानपर्यंतंsnānaparyaṃtaṃдо омовения
ततःtataḥзатем
स्नानंsnānaṃомовение
प्रकल्पयेत्prakalpayetда устроит
नमस्तेत्यादिमंत्रेणnamastetyādimaṃtreṇaмантрою, начинающейся с «намас те»
शतरुद्रविधानतःśatarudravidhānataḥпо чину Шатарудрия
अविच्छिन्नाavicchinnāнепрерывная
तुtuже
याкакая
धाराdhārāструя
मुक्तिधारेतिmuktidhāreti«струёю освобождения»
कीर्तिताkīrtitāназвана
तयाtayāею
यःyaḥкто
स्नापयेन्मांसsnāpayenmāṃsaомывает; месяц
जपचुद्रमुखांश्चjapacudramukhāṃścaи шептания, луны и прочее
चाи
एकवारंekavāraṃодин раз
त्रिवारंtrivāraṃтрижды
caи
पंचpaṃcaпять
सप्तsaptaсемь
नवापिnavāpiи девять
वाили
एकादशekādaśaодиннадцать
तथाtathāтакже
वारमथैकादशधान्वितम्vāramathaikādaśadhānvitamраз затем, одиннадцатикратно наделённое
मुक्तिस्नानमिदंmuktisnānamidaṃэто омовение освобождения
ज्ञेयंjñeyaṃдолжно знать
मासंmāsaṃмесяц
मोक्षप्रदायकम्mokṣapradāyakamдающее освобождение
शैवयाविद्ययाśaivayāvidyayāшайвскою видьею
स्नानंsnānaṃомовение
केवलंkevalaṃодною лишь
प्रणवेनpraṇavenaпранавою
वाили
मृण्ययैर्नालिकेरस्यmṛṇyayairnālikerasyaглиняными; кокоса
शकलैश्चोर्मिभिस्तथाśakalaiścormibhistathāскорлупками и волнами также
कांस्येनkāṃsyenaбронзою
मुक्ताशुक्त्याmuktāśuktyāжемчужною раковиной
caи
पुष्पादिकेसरेणpuṣpādikesareṇaцветочными тычинками и прочим
वाили
स्नापयेद्देवदेवेशंsnāpayeddevadeveśaṃда омоет бога богов
यथासंभवमीरितैःyathāsaṃbhavamīritaiḥпо возможности названными
श्रृंगस्यśrṛṃgasyaрога
caи
विधिंvidhiṃчин
वक्ष्येvakṣyeизложу
स्नानयोग्यंsnānayogyaṃгодный для омовения
यथाyathāкак
भवेत्bhavetстанет
पूर्वमंतस्तुpūrvamaṃtastuсперва внутри же
संशोध्यsaṃśodhyaочистив
बहिरंतस्तुbahiraṃtastuснаружи и внутри же
शोधयेत्śodhayetда очистит
सुग्रिग्धंsugrigdhaṃгладким
लघुlaghuлёгким
कृत्वाथkṛtvāthaсделав затем
नांगंnāṃgaṃне член
छिंद्यात्कथंचनchiṃdyātkathaṃcanaда отсечёт никак
अनुवाद

«Созерцав его, да держит его в сердце и его сиянием да наполнит тело; тем сиянием стоящий в теле грех приходит к гибели. От несоприкосновения с золотыми стопами красное станет как белое; то, окружённое двенадцатью лепестками, восемью, пятью или трижды, — устроив чистое сиденье и положив там лингам, да помыслит он так Махешану, стоящего в пещере, владыку лингама. В очищенном кувшине вода очищенная, надушенная благовонием, с положенным благоуханным цветком, заговорённая пранавою. Пранаяма и пранава у шудр не предписываются: вместо пранаямы — созерцание, заговорённое словом «шива» вместо «ом». Благовония, цветы, целые зёрна и прочие вещи для почитания, какие есть, поставив вблизи, затем да примет он решение: «Совершу почитание Шивы ради удовлетворения Шивы». Так решив, затем, сделав призывание и прочее до омовения, да устроит омовение мантрою, начинающейся с «намас те», по чину Шатарудрия. Непрерывная струя названа «струёю освобождения»; кто ею омывает — месяц, и шептания, луны и прочее; один раз, трижды, пять, семь и девять, или одиннадцать раз, одиннадцатикратно наделённое, — это должно знать омовением освобождения, месяц дающее освобождение. Омовение шайвскою видьею, или одною лишь пранавою; глиняными, скорлупками кокоса и волнами, бронзою, жемчужною раковиной или цветочными тычинками да омоет он бога богов — по возможности названными. И чин рога изложу, как он станет годен для омовения: сперва очистив внутри, да очистит снаружи и внутри; сделав его гладким и лёгким, да не отсечёт никак ни одного члена...»

संस्करण

e676c2e71a09 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 12:49:32 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से