नारद पुराण
The life of Hanumān79.295-308
864 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 79.295-308

Sanat-kumāra

देवनागरी

भूषणं च तथा छत्रं चामरव्यजने अपि ॥ उपवीत च कैकर्यं षोडशानुपचारकान्
द्वात्रिंशदुपचारैस्तु यः समाराधयेच्छिवम् ॥ एकेनाह्ना समस्तानां पातकानां क्षयो भवेत्
एतच्छ्रुत्वा हनुमतो वचनं प्राह शंकरः ॥ एवमेतत्कपिश्रेष्ठ युदुक्तं पूजनं मम
सारभूतमहं तुभ्यमुपदेक्ष्यामि सांप्रतम् ॥ आराधनं यथालिंगे विस्तरेण त्वयोदितम्
मत्पादयुगलं प्रार्च्य पूजाफलमवाप्नुहि ॥ ततः प्राह कपिश्रेष्ठो देवदेवमुमापतिम्
गुरिणा लिंगपूजैव नियता परिकल्पिता ॥ तां करोमि पुरा देव पश्चात्त्वत्पादपूजनम्
इत्युक्त्वेश नमस्कृत्य शिवलिंगार्चनाय च ॥ सरसस्तीरमागत्य कृत्वा सैकतवेदिकाम्
तालपत्रैर्विरचितमासनं पर्यकल्पयत् ॥ प्रक्षाल्य पादौ हस्तौ च समाचम्य समाहितः
भस्मस्नानमथो चक्रे पुनराचम्य वाग्यतः ॥ देववेद्यामथो चक्रे पद्मं च सुमनोहरम्
अनंतरं तालपत्रे पद्मासनगतः कपिः ॥ प्राणानायम्य संन्यस्य शुल्कध्यानसमन्वितः
प्रणम्य गुरुमीशानं जपन्नासीदतः परम् ॥ अथ देवार्यनं कर्त्तुं यत्नमास्थितवान्कपिः
पलाशपत्रपुटकद्वयानीतजलं शुचि ॥ शिरः कमंडलुगतं निधायाग्निनिमंत्रितम्
आवाहनादि कृत्वाथ स्नानपर्यंतमेव च ॥ अथ स्नापयितुं देवमादाय करसंपुटे
कृत्वा निरीक्षणं देवपीठं नो दृष्टवान्कपिः ॥ लिङ्गमात्रं करगतं दृष्ट्वा भीतिसमन्वितः

लिप्यंतरण (IAST)

bhūṣaṇaṃ ca tathā chatraṃ cāmaravyajane api || upavīta ca kaikaryaṃ ṣoḍaśānupacārakān
dvātriṃśadupacāraistu yaḥ samārādhayecchivam || ekenāhnā samastānāṃ pātakānāṃ kṣayo bhavet
etacchrutvā hanumato vacanaṃ prāha śaṃkaraḥ || evametatkapiśreṣṭha yuduktaṃ pūjanaṃ mama
sārabhūtamahaṃ tubhyamupadekṣyāmi sāṃpratam || ārādhanaṃ yathāliṃge vistareṇa tvayoditam
matpādayugalaṃ prārcya pūjāphalamavāpnuhi || tataḥ prāha kapiśreṣṭho devadevamumāpatim
guriṇā liṃgapūjaiva niyatā parikalpitā || tāṃ karomi purā deva paścāttvatpādapūjanam
ityuktveśa namaskṛtya śivaliṃgārcanāya ca || sarasastīramāgatya kṛtvā saikatavedikām
tālapatrairviracitamāsanaṃ paryakalpayat || prakṣālya pādau hastau ca samācamya samāhitaḥ
bhasmasnānamatho cakre punarācamya vāgyataḥ || devavedyāmatho cakre padmaṃ ca sumanoharam
anaṃtaraṃ tālapatre padmāsanagataḥ kapiḥ || prāṇānāyamya saṃnyasya śulkadhyānasamanvitaḥ
praṇamya gurumīśānaṃ japannāsīdataḥ param || atha devāryanaṃ karttuṃ yatnamāsthitavānkapiḥ
palāśapatrapuṭakadvayānītajalaṃ śuci || śiraḥ kamaṃḍalugataṃ nidhāyāgninimaṃtritam
āvāhanādi kṛtvātha snānaparyaṃtameva ca || atha snāpayituṃ devamādāya karasaṃpuṭe
kṛtvā nirīkṣaṇaṃ devapīṭhaṃ no dṛṣṭavānkapiḥ || liṅgamātraṃ karagataṃ dṛṣṭvā bhītisamanvitaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भूषणंbhūṣaṇaṃукрашение
caи
तथाtathāтакже
छत्रंchatraṃзонт
चामरव्यजनेcāmaravyajaneопахало и веер
अपिapiи
उपवीतupavītaшнур
caи
कैकर्यंkaikaryaṃприслуживание
षोडशानुपचारकान्ṣoḍaśānupacārakānшестнадцать услужений
द्वात्रिंशदुपचारैस्तुdvātriṃśadupacāraistuтридцатью двумя услужениями же
यःyaḥкто
समाराधयेच्छिवम्samārādhayecchivamчтит Шиву
एकेनाह्नाekenāhnāза один день
समस्तानांsamastānāṃвсех
पातकानांpātakānāṃгрехов
क्षयोkṣayoуничтожение
भवेत्bhavetбывает
एतच्छ्रुत्वाetacchrutvāэто услышав
हनुमतोhanumatoХанумана
वचनंvacanaṃслово
प्राहprāhaсказал
शंकरःśaṃkaraḥШанкара
एवमेतत्कपिश्रेष्ठevametatkapiśreṣṭhaтак это, о лучший из обезьян
युदुक्तंyuduktaṃчто сказано
पूजनंpūjanaṃпочитание
ममmamaмоё
सारभूतमहंsārabhūtamahaṃсуть я
तुभ्यमुपदेक्ष्यामिtubhyamupadekṣyāmiтебе укажу
सांप्रतम्sāṃpratamныне
आराधनंārādhanaṃпочитание
यथालिंगेyathāliṃgeкак в лингаме
विस्तरेणvistareṇaподробно
त्वयोदितम्tvayoditamтобою сказано
मत्पादयुगलंmatpādayugalaṃпару моих стоп
प्रार्च्यprārcyaпочтив
पूजाफलमवाप्नुहिpūjāphalamavāpnuhiплод почитания обрети
ततःtataḥзатем
प्राहprāhaсказал
कपिश्रेष्ठोkapiśreṣṭhoлучший из обезьян
देवदेवमुमापतिम्devadevamumāpatimбогу богов, супругу Умы
गुरिणाguriṇāнаставником
लिंगपूजैवliṃgapūjaivaпочитание лингама именно
नियताniyatāустановленным
परिकल्पिताparikalpitāопределено
तांtāṃего
करोमिkaromiсовершу
पुराpurāпрежде
देवdevaо бог
पश्चात्त्वत्पादपूजनम्paścāttvatpādapūjanamпосле — почитание твоих стоп
इत्युक्त्वेशityuktveśaтак сказав, владыке
नमस्कृत्यnamaskṛtyaпоклонившись
शिवलिंगार्चनायśivaliṃgārcanāyaдля почитания лингама Шивы
caи
सरसस्तीरमागत्यsarasastīramāgatyaна берег озера придя
कृत्वाkṛtvāсделав
सैकतवेदिकाम्saikatavedikāmпесчаный помост
तालपत्रैर्विरचितमासनंtālapatrairviracitamāsanaṃиз пальмовых листьев сделанное сиденье
पर्यकल्पयत्paryakalpayatустроил
प्रक्षाल्यprakṣālyaомыв
पादौpādauстопы
हस्तौhastauруки
caи
समाचम्यsamācamyaпрополоскав рот
समाहितःsamāhitaḥсосредоточенный
भस्मस्नानमथोbhasmasnānamathoомовение пеплом теперь
चक्रेcakreсовершил
पुनराचम्यpunarācamyaснова прополоскав рот
वाग्यतःvāgyataḥсдержав речь
देववेद्यामथोdevavedyāmathoна алтаре божества теперь
चक्रेcakreсделал
पद्मंpadmaṃлотос
caи
सुमनोहरम्sumanoharamвесьма пленительный
अनंतरंanaṃtaraṃзатем
तालपत्रेtālapatreна пальмовом листе
पद्मासनगतःpadmāsanagataḥв падмасане
कपिःkapiḥобезьяна
प्राणानायम्यprāṇānāyamyaобуздав дыхания
संन्यस्यsaṃnyasyaсовершив ньясу
शुल्कध्यानसमन्वितःśulkadhyānasamanvitaḥнаделённый белым созерцанием
प्रणम्यpraṇamyaпоклонившись
गुरुमीशानंgurumīśānaṃнаставнику Ишане
जपन्नासीदतःjapannāsīdataḥшепча, сидел затем
परम्paramпосле
अथathaзатем
देवार्यनंdevāryanaṃпочитание божества
कर्त्तुंkarttuṃсовершить
यत्नमास्थितवान्कपिःyatnamāsthitavānkapiḥусилие приложила обезьяна
पलाशपत्रपुटकद्वयानीतजलंpalāśapatrapuṭakadvayānītajalaṃводу, принесённую в двух сосудцах из листьев палаши
शुचिśuciчистую
शिरःśiraḥголова
कमंडलुगतंkamaṃḍalugataṃв камандалу помещённую
निधायाग्निनिमंत्रितम्nidhāyāgninimaṃtritamположив, огнём заговорённую
आवाहनादिāvāhanādiпризывание и прочее
कृत्वाथkṛtvāthaсделав затем
स्नानपर्यंतमेवsnānaparyaṃtamevaдо омовения именно
caи
अथathaзатем
स्नापयितुंsnāpayituṃчтобы омыть
देवमादायdevamādāyaбога взяв
करसंपुटेkarasaṃpuṭeв сложенные ладони
कृत्वाkṛtvāсделав
निरीक्षणंnirīkṣaṇaṃоглядывание
देवपीठंdevapīṭhaṃподножия божества
नोnoне
दृष्टवान्कपिःdṛṣṭavānkapiḥувидела обезьяна
लिङ्गमात्रंliṅgamātraṃодин лишь лингам
करगतंkaragataṃв руке
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
भीतिसमन्वितःbhītisamanvitaḥнаполнился страхом
अनुवाद

«Украшение, также зонт, опахало и веер, и шнур, и прислуживание — шестнадцать услужений. Кто тридцатью двумя услужениями чтит Шиву, у того за один день бывает уничтожение всех грехов». Это услышав, слово Ханумана, Шанкара сказал: «Так это, о лучший из обезьян; что сказано — почитание моё. Суть я тебе укажу ныне: почитание, как в лингаме, подробно тобою сказано. Почтив пару моих стоп, обрети плод почитания». Затем лучший из обезьян сказал богу богов, супругу Умы: «Наставником установленным определено именно почитание лингама; его совершу я прежде, о бог, а после — почитание твоих стоп». Так сказав и поклонившись владыке, ради почитания лингама Шивы он пришёл на берег озера, сделал песчаный помост и устроил сиденье из пальмовых листьев. Омыв стопы и руки и прополоскав рот, сосредоточенный, он совершил теперь омовение пеплом; снова прополоскав рот и сдержав речь, на алтаре божества сделал весьма пленительный лотос. Затем, на пальмовом листе, в падмасане, обуздав дыхания и совершив ньясу, наделённая белым созерцанием обезьяна, поклонившись наставнику Ишане, сидела, шепча. После этого приложила обезьяна усилие совершить почитание божества: воду, принесённую в двух сосудцах из листьев палаши, чистую, положив в камандалу и заговорив огнём, сделав призывание и прочее до омовения, — затем, чтобы омыть бога, взяв его в сложенные ладони и оглядев, обезьяна не увидела подножия божества: увидев в руке один лишь лингам, она наполнилась страхом.

संस्करण

638b738c9bf5 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 12:49:32 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से