Sanat-kumāra
अथ षोडशनित्यासु द्वितीया या समीरिता ॥ कामेश्वरीति तां सर्वकामदां श्रृणु नारद
शुचिः स्वेन युतस्त्वाद्यो ललिता स्याद्द्वितीयकः ॥ शून्यमग्नियुतं पश्चाद्रयोव्याप्तेन संयुतम्
प्राणो रसाग्निसहितः शून्ययुग्मं चरान्वितम् ॥ नभोगोत्रा पुनश्चैषां दाहेन समयोजिता
अंबु स्याच्चरसंयुक्तं नवशक्तियुतं च हृत् ॥ एषा कामेश्वरी नित्या कामदैकादशाक्षरी
मूलविद्याक्षरैरेव कुर्यादंगानि षट् क्रमात् ॥ एकेन हृदयं शीर्षं तावताथो द्वयं द्वयात्
चतुर्भिर्नयनं तद्वदस्त्रमेकेन कीर्तितम् ॥ दृक्श्रोत्रनासाद्वितये जिह्वाहृन्नाभिगुह्यके
व्यापकत्वेन सर्वांगे मूर्द्धादिप्रपदावधि ॥ न्यसेद्विद्याक्षराण्येषु स्थानेषु तदनंतरम्
समस्तेन व्यापकं तु कुर्यादुक्तक्रमेण तु ॥ अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि नित्यपूजासु चोदितम्
येन देवी सुप्रसन्ना ददातीष्टमयत्नतः ॥ बालार्ककोटिसंकाशां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम्
हारग्रैवेयकांचीभिरूर्मिकानूपुरादिभिः ॥ मंडितां रक्तवसनां रत्नाभरणशोभिताम्
षड्भुजां त्रीक्षणामिंदुकलाकलितमौलिकाम् ॥ पञ्चाष्टषोडशद्वंद्वषट्कोणचतुरस्रगाम्
मंदस्मितलसद्वक्त्रां दयामंथरवीक्षणाम् ॥ पाशांकुशौ च पुंड्रेक्षुचापं पुष्पशिलीमुखम्
रत्नपात्रं सीधुपूर्णं वरदं बिभ्रतीं करैः ॥ ततः प्रयोगान्कुर्वीत सिद्धे मत्रे तु साधकः
atha ṣoḍaśanityāsu dvitīyā yā samīritā || kāmeśvarīti tāṃ sarvakāmadāṃ śrṛṇu nārada
śuciḥ svena yutastvādyo lalitā syāddvitīyakaḥ || śūnyamagniyutaṃ paścādrayovyāptena saṃyutam
prāṇo rasāgnisahitaḥ śūnyayugmaṃ carānvitam || nabhogotrā punaścaiṣāṃ dāhena samayojitā
aṃbu syāccarasaṃyuktaṃ navaśaktiyutaṃ ca hṛt || eṣā kāmeśvarī nityā kāmadaikādaśākṣarī
mūlavidyākṣaraireva kuryādaṃgāni ṣaṭ kramāt || ekena hṛdayaṃ śīrṣaṃ tāvatātho dvayaṃ dvayāt
caturbhirnayanaṃ tadvadastramekena kīrtitam || dṛkśrotranāsādvitaye jihvāhṛnnābhiguhyake
vyāpakatvena sarvāṃge mūrddhādiprapadāvadhi || nyasedvidyākṣarāṇyeṣu sthāneṣu tadanaṃtaram
samastena vyāpakaṃ tu kuryāduktakrameṇa tu || atha dhyānaṃ pravakṣyāmi nityapūjāsu coditam
yena devī suprasannā dadātīṣṭamayatnataḥ || bālārkakoṭisaṃkāśāṃ māṇikyamukuṭojjvalām
hāragraiveyakāṃcībhirūrmikānūpurādibhiḥ || maṃḍitāṃ raktavasanāṃ ratnābharaṇaśobhitām
ṣaḍbhujāṃ trīkṣaṇāmiṃdukalākalitamaulikām || pañcāṣṭaṣoḍaśadvaṃdvaṣaṭkoṇacaturasragām
maṃdasmitalasadvaktrāṃ dayāmaṃtharavīkṣaṇām || pāśāṃkuśau ca puṃḍrekṣucāpaṃ puṣpaśilīmukham
ratnapātraṃ sīdhupūrṇaṃ varadaṃ bibhratīṃ karaiḥ || tataḥ prayogānkurvīta siddhe matre tu sādhakaḥ
«Теперь среди шестнадцати нитий вторая, которая названа «Камешвари», — ту, все желания дающую, слушай, о Нарада. «Шучи», соединённый со «сва», — первый; Лалита да будет вторым; «шунья» с «агни», после «рая», соединённая с «вьяптою»; «прана» с «расою» и «агни»; пара «шунья» с «чарою»; «набхас», «готра», и снова их, соединённая «дахою»; «амбу» да будет соединённое с «чарою», с девятью силами, и «хрит». Эта Камешвари — нитья, желания дающая, из одиннадцати слогов. Слогами коренной видьи именно да совершит шесть членов по порядку: одним — сердце, столькими же затем — голова, парою — от пары; четырьмя — глаз, так же «астра» одним названа. На глазах, ушах и ноздрях, на языке, сердце, пупке и тайном месте, охватыванием на всём теле, от темени до кончиков стоп, да возложит слоги видьи на этих местах; вслед за тем всею да совершит охватывание сказанным порядком. Теперь созерцание изложу, предписанное при почитании нитий, которым богиня, весьма умилостивленная, даёт желанное без труда: подобную многим миллионам юных солнц, сияющую венцом из рубинов, украшенную ожерельями, цепями, поясами, перстнями и кольцами, в красном одеянии, блистающую самоцветными уборами, шестирукую, трёхокую, с долею луны на темени, стоящую в пяти-, восьми-, шестнадцати- и шестиугольнике, с ликом, сияющим лёгкой улыбкою, со взором, медлительным от милости, держащую руками петлю, стрекало, сахарный лук, цветочную стрелу, самоцветный сосуд, полный хмельного, и дар. Затем, когда мантра успешна, садхака да совершает применения».
6452aebe38eb · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 5:52:09 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Созерцание второй нитьи выстроено на одном впечатлении: всё в ней сияет и всё сладко. Венец из рубинов, красное одеяние, лёгкая улыбка — и взор, названный «медлительным от милости». Оборот точный: милость здесь не порыв, а неспешность, с какою смотрят на того, кому ничего не грозит.
В шести руках — петля, стрекало, сахарный лук, цветочная стрела, полный сосуд и раскрытая ладонь дара. Три первых предмета взяты у бога влечения, четвёртый — у пирующих, последний — у подающих. Оружия в собственном смысле здесь нет вовсе.
За этим стоит различение, которое свод нигде не поясняет, но всюду держит: у грозных богинь в руках отсечённое и разящее, у сладостных — снасть ловца и чаша. И та и другая власть названы одним словом; разница только в том, чем берут.