ब्रह्मणश्च समीपे तु कृतात्र ऋत्विग्विकल्पना । वस्त्रैराभरणैर्युक्ताः कृता वैश्रवणेन ते
अङ्गुलीयैः सकटकैर्मकुटैर्भूषिता द्विजाः । चत्वारो द्वौ दशान्ये च षोडश ऋत्विजः
ब्राह्मणाः पूजिताः सर्वे प्रणिपातपुरः सरम् । अनुग्राह्मो भवद्धिस्तु सर्वैरस्मिन्क्रताविह
पत्नी ममैषा सावित्री यूयं मे शरणं द्विजाः । विश्वकर्माणमाहूय ब्रह्मणः शीर्षमुण्डनम्
यज्ञे तु विहितं तस्य कारितं द्विजसत्तमैः । आतसेयानि वस्त्राणि दंपत्यर्थे तथा द्विजैः
ब्रह्मघोषेण ते विप्रानादयन्तस्त्रिविष्टपम् । पालयंतो जगच्चेदं क्षत्रियाः सायुधाः स्थिताः
भक्ष्यप्रकारान्विविधान्वैश्यास्तत्र प्रचक्रिरे । रसबाहुल्ययुक्तं च भक्ष्यं भोज्यं कृतं ततः
अश्रुतं प्रागदृष्टं च दृष्टवा तुष्टः प्रजापतिः । प्राग्वाटेति ददौ नाम वैश्यानां सृष्टिकृद्विभुः
द्विजानां पादशुश्रूषा शूद्रैः कार्या सदात्विह । पादप्रक्षालनं भोज्यमुच्छिष्टस्य प्रमार्जनम्
तेऽपि चक्रुस्तदा तत्र तेभ्यो भूयः पितामहः । शुश्रूषार्थं मया यूयं तुरीये तु पदे कृताः
brahmaṇaśca samīpe tu kṛtātra ṛtvigvikalpanā | vastrairābharaṇairyuktāḥ kṛtā vaiśravaṇena te
aṅgulīyaiḥ sakaṭakairmakuṭairbhūṣitā dvijāḥ | catvāro dvau daśānye ca ṣoḍaśa ṛtvijaḥ
brāhmaṇāḥ pūjitāḥ sarve praṇipātapuraḥ saram | anugrāhmo bhavaddhistu sarvairasminkratāviha
patnī mamaiṣā sāvitrī yūyaṃ me śaraṇaṃ dvijāḥ | viśvakarmāṇamāhūya brahmaṇaḥ śīrṣamuṇḍanam
yajñe tu vihitaṃ tasya kāritaṃ dvijasattamaiḥ | ātaseyāni vastrāṇi daṃpatyarthe tathā dvijaiḥ
brahmaghoṣeṇa te viprānādayantastriviṣṭapam | pālayaṃto jagaccedaṃ kṣatriyāḥ sāyudhāḥ sthitāḥ
bhakṣyaprakārānvividhānvaiśyāstatra pracakrire | rasabāhulyayuktaṃ ca bhakṣyaṃ bhojyaṃ kṛtaṃ tataḥ
aśrutaṃ prāgadṛṣṭaṃ ca dṛṣṭavā tuṣṭaḥ prajāpatiḥ | prāgvāṭeti dadau nāma vaiśyānāṃ sṛṣṭikṛdvibhuḥ
dvijānāṃ pādaśuśrūṣā śūdraiḥ kāryā sadātviha | pādaprakṣālanaṃ bhojyamucchiṣṭasya pramārjanam
te'pi cakrustadā tatra tebhyo bhūyaḥ pitāmahaḥ | śuśrūṣārthaṃ mayā yūyaṃ turīye tu pade kṛtāḥ
Санаткумара и прочие стали там сидящими в собрании; владыки тварей во главе с Дакшею, сословия с брахманами впереди. Близ Брахмы сделано было здесь распределение жрецов; снабжены они были Вайшраваной одеждами и уборами, и украшены дваждырождённые перстнями, запястьями и венцами. Четверо, двое, десять и иные — шестнадцать жрецов. Все почтены были с поклоном впереди: «Да буду я облагодетельствован вами всеми на этом обряде; вот моя жена Савитри, вы — моё прибежище, о дваждырождённые». Призвав Вишвакармана, [совершил он] постриг головы: установленное на жертве совершено было для него лучшими из дваждырождённых, и льняные одежды для четы [приготовлены] дваждырождёнными. Брахманы, оглашающие трёхнебесье брахманским возглашением; кшатрии, охраняющие этот мир, стояли с оружием. Вайшьи изготовили там многообразные яства; сделаны были яство и снедь, обильные соками. Увидев неслыханное и невиданное прежде, довольный владыка тварей, творец, дал вайшьям имя «Прагвата». Служение стопам дваждырождённых должно всегда совершаться шудрами: омовение стоп, снедь и уборка остатков, — и они совершили это тогда. И вновь [сказал] им прародитель: «Ради служения вы поставлены мною в четвёртом месте».
aa0526a1ff5e · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:26 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Каждое сословие делает то, что умеет: брахманы возглашают, кшатрии стоят при оружии, вайшьи стряпают, шудры служат. Пурана описывает жертву как общее дело, где никто не лишний.
И Брахма говорит жрецам то, чего от него не ждёшь: «вы — моё прибежище». Заказчик жертвы прибегает к её совершителям.