द्विजानां क्षत्रबन्धूनां बन्धूनां च भवद्विधैः । त्रिभ्यः शुश्रूषणा कार्येत्युक्त्वा ब्रह्मा तथाकरोत्
द्वाराध्यक्षं तथा शक्रं वरुणं रसदायकम् । वित्तप्रदं वैश्रवणं पवनं गंधदायिनम्
उद्योतकारिणं सूर्यं प्रभुत्वे माधवः स्थितः । सोमः सोमप्रदस्तेषां वामपक्षपथाश्रितः
सुसत्कृता च पत्नी सा सावित्री च वरांगना । अध्वर्युणा समाहूता एहि देवि त्वरान्विता
उत्थिताश्चाम्रयः सर्वे दीक्षाकाल उपागतः । व्यग्रा सा कार्यकरणे स्त्रीस्वभावेन नागता
इह वै न कृतं किंचिद्द्वारे वै मंडनं मया । भित्त्यां वैचित्रकर्माणि स्वस्तिकं प्रौगणे न तु
प्रक्षालनं च भाण्डानां न कृतं किमपि त्विह । लक्ष्मीरद्यापि नायाता पत्नी नारायणस्य या
अग्नेः पत्नी तथा स्वाहा धूम्रोर्णा तु यमस्य तु । वारुणी वै तथा गौरी वायोर्वै सुप्रभा तथा
ऋद्धिर्वैश्रवणो भार्या शम्भोर्गौरी जगत्प्रिया । मेधा श्रद्धा विभूतिश्च अनसूया धृतिः क्षमा
गङ्गा सरस्वती चैव नाद्यायाताश्च कन्यकाः । इन्द्राणी चन्द्रपत्नी तु रोहिणी शशिनः प्रिया
अरुन्धती वसिष्ठस्य सप्तर्षीणां च याः स्त्रियः । अनसूयात्रिपत्नी च तथान्याः प्रमदा इह
वध्वो दुहितरश्चैव सख्यो भगिनिकास्तथा । नाद्यागतास्तु ताः सर्वा अहं तावत्स्थिता चिरम्
dvijānāṃ kṣatrabandhūnāṃ bandhūnāṃ ca bhavadvidhaiḥ | tribhyaḥ śuśrūṣaṇā kāryetyuktvā brahmā tathākarot
dvārādhyakṣaṃ tathā śakraṃ varuṇaṃ rasadāyakam | vittapradaṃ vaiśravaṇaṃ pavanaṃ gaṃdhadāyinam
udyotakāriṇaṃ sūryaṃ prabhutve mādhavaḥ sthitaḥ | somaḥ somapradasteṣāṃ vāmapakṣapathāśritaḥ
susatkṛtā ca patnī sā sāvitrī ca varāṃganā | adhvaryuṇā samāhūtā ehi devi tvarānvitā
utthitāścāmrayaḥ sarve dīkṣākāla upāgataḥ | vyagrā sā kāryakaraṇe strīsvabhāvena nāgatā
iha vai na kṛtaṃ kiṃciddvāre vai maṃḍanaṃ mayā | bhittyāṃ vaicitrakarmāṇi svastikaṃ praugaṇe na tu
prakṣālanaṃ ca bhāṇḍānāṃ na kṛtaṃ kimapi tviha | lakṣmīradyāpi nāyātā patnī nārāyaṇasya yā
agneḥ patnī tathā svāhā dhūmrorṇā tu yamasya tu | vāruṇī vai tathā gaurī vāyorvai suprabhā tathā
ṛddhirvaiśravaṇo bhāryā śambhorgaurī jagatpriyā | medhā śraddhā vibhūtiśca anasūyā dhṛtiḥ kṣamā
gaṅgā sarasvatī caiva nādyāyātāśca kanyakāḥ | indrāṇī candrapatnī tu rohiṇī śaśinaḥ priyā
arundhatī vasiṣṭhasya saptarṣīṇāṃ ca yāḥ striyaḥ | anasūyātripatnī ca tathānyāḥ pramadā iha
vadhvo duhitaraścaiva sakhyo bhaginikāstathā | nādyāgatāstu tāḥ sarvā ahaṃ tāvatsthitā ciram
«Дваждырождённым, кшатриям и сородичам — троим должно совершаться служение подобными вам». Сказав так, Брахма так и сделал: привратником — Шакру, Варуну — дающим сок, Вайшравану — дающим богатство, Павану — дающим благоухание. Дающее свет Солнце поставлено было во владычестве Мадхавою; Сома, дающий им сому, держался левой стороны. И весьма почтённая жена его, прекрасная Савитри, была призвана адхварью: «Иди, о богиня, поспешая: все огни возжжены, время посвящения настало». Но она, занятая делами, по женскому нраву не пришла: «Здесь ничего ещё не сделано мною — ни украшения у дверей, ни узорочий на стене, ни свастики во дворе; и мытья посуды никакого. Лакшми, жена Нараяны, и поныне не пришла; Риддхи, жена Вайшраваны, Гаури, любезная миру жена Шамбху; Медха, Шраддха, Вибхути, Анасуя, Дхрити и Кшама; Ганга и Сарасвати — не пришли ныне эти девы. Индрани, жена месяца Рохини, любимая месяцем; жена Агни — Сваха, жена Ямы — Дхумрорна, Варуни же и Гаури, а Ваю — Супрабха; Арундхати, жена Васиштхи, и жёны семи мудрецов, жена Атри и иные жёны; невестки, дочери, подруги и сёстры — все они не пришли ныне, а я стою здесь уже долго».
cad88aad9cb2 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:26 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Причина задержки названа обыденно: не убрана посуда, не расписаны стены, не выведена свастика во дворе. Пурана не выдумывает Савитри ни гордости, ни обиды — у неё просто не доделан дом.
И вторая причина — что не пришли другие женщины. Она не хочет идти одна; на этом и сойдётся всё дальнейшее.