इंद्र उवाच
देवानामथ यक्षाणं गंधर्वोरगरक्षसाम् । नाना दृष्टा मया नार्यो नेदृशी रूपसंपदा
त्रैलोक्यान्तर्गतं यद्यद्वस्तु तत्तत्प्रधानतः । समादाय विधात्रास्याः कृता रूपस्य संस्थितिः
कासि कस्य कुतश्च त्वमागता सुभ्रु कथ्यताम् । एकाकिनी किमर्थं च वीथीमध्येषु तिष्ठसि
यान्येतान्यङ्गसंस्थानि भूषणानि विभर्षि च । नैतानि तव भूषायै त्वमेतेषां हि भूषणम्
न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च पन्नगी । किन्नरी दृष्टपूर्वा वा यादृशी त्वं सुलोचने
उक्ता मयापि बहुशः कस्माहत्से हि नोत्तरम् । त्रपान्विता तु सा कन्या शक्रं प्रोवाच वेपती
गोपकन्या त्वहं वीर विक्रीणामीह गोरसम् । नवनीतमिदं शुद्धं दधि चेदं विमण्डकम्
दध्ना चैवात्र तक्रेण रसेनापि परंतप । अर्थी येनासि तद् ब्रूहि प्रगृह्णीष्व यथेप्सितम्
एवमुक्तस्तदा शक्रो गृहीत्वा तां करे दृढम् । अनयत्तां विशालाक्षीं यत्र ब्रह्मा व्यवस्थितः
नीयमाना तु सा तेन क्रोशंती पितृमातरौ । हा तातमातर्हाभ्रातर्नयत्येष नरो बलात्
यदि वास्ति मया कार्यं पितरं मे प्रयाचय । स दास्यति हि मां नूनं भवतः सत्यमुच्यते
काहि नाभिलषेत्कन्या भर्तारं भक्तिवत्सलम् । नादेयमपि ते किंचित्पितुर्मे धर्मवत्सल
प्रसादये तं शिरसा मां स तुष्टः प्रदास्यति । पितुश्चित्तमविज्ञाय यद्यात्मानं ददामि ते
धर्मो हि विपुलो नश्येत्तेन त्वां न प्रसादये । भविष्यामि वशेतुभ्यं यदि तातः प्रदास्यति
इत्थमाभाष्यमाणस्तु तदा शक्रोऽनयच्च ताम् । ब्रह्मणः पुरतः स्थाप्य प्राहास्यार्थे मयाबले
devānāmatha yakṣāṇaṃ gaṃdharvoragarakṣasām | nānā dṛṣṭā mayā nāryo nedṛśī rūpasaṃpadā
trailokyāntargataṃ yadyadvastu tattatpradhānataḥ | samādāya vidhātrāsyāḥ kṛtā rūpasya saṃsthitiḥ
kāsi kasya kutaśca tvamāgatā subhru kathyatām | ekākinī kimarthaṃ ca vīthīmadhyeṣu tiṣṭhasi
yānyetānyaṅgasaṃsthāni bhūṣaṇāni vibharṣi ca | naitāni tava bhūṣāyai tvameteṣāṃ hi bhūṣaṇam
na devī na ca gandharvī nāsurī na ca pannagī | kinnarī dṛṣṭapūrvā vā yādṛśī tvaṃ sulocane
uktā mayāpi bahuśaḥ kasmāhatse hi nottaram | trapānvitā tu sā kanyā śakraṃ provāca vepatī
gopakanyā tvahaṃ vīra vikrīṇāmīha gorasam | navanītamidaṃ śuddhaṃ dadhi cedaṃ vimaṇḍakam
dadhnā caivātra takreṇa rasenāpi paraṃtapa | arthī yenāsi tad brūhi pragṛhṇīṣva yathepsitam
evamuktastadā śakro gṛhītvā tāṃ kare dṛḍham | anayattāṃ viśālākṣīṃ yatra brahmā vyavasthitaḥ
nīyamānā tu sā tena krośaṃtī pitṛmātarau | hā tātamātarhābhrātarnayatyeṣa naro balāt
yadi vāsti mayā kāryaṃ pitaraṃ me prayācaya | sa dāsyati hi māṃ nūnaṃ bhavataḥ satyamucyate
kāhi nābhilaṣetkanyā bhartāraṃ bhaktivatsalam | nādeyamapi te kiṃcitpiturme dharmavatsala
prasādaye taṃ śirasā māṃ sa tuṣṭaḥ pradāsyati | pituścittamavijñāya yadyātmānaṃ dadāmi te
dharmo hi vipulo naśyettena tvāṃ na prasādaye | bhaviṣyāmi vaśetubhyaṃ yadi tātaḥ pradāsyati
itthamābhāṣyamāṇastu tadā śakro'nayacca tām | brahmaṇaḥ purataḥ sthāpya prāhāsyārthe mayābale
Узрев её, сияющую, как новое золото, с очами, длинными, как лепестки лотоса: «Разные жёны у богов, якшей, гандхарвов, змиев и ракшасов видены мною, но такой полнотою красы — ни одной. Что бы ни было заключено в трёх мирах, — всё то в лучшем виде взял Творец и сотворил устроение её красоты». Индра сказал: «Кто ты, чья, откуда пришла, о прекраснобровая? Да будет сказано. Зачем стоишь ты одна посреди улиц? Те украшения, что носишь ты на теле, — не они тебе украшение, а ты им украшение. Ни богиня, ни гандхарви, ни асури, ни змея, ни киннари, прежде виденная, не такова, как ты, о прекрасноокая. Многократно сказано мною — почему же не даёшь ты ответа?» Охваченная стыдом, дрожа, сказала та дева Шакре: «Пастушья дочь я, о витязь, и продаю здесь молочное. Вот чистое свежее масло, вот простокваша без пенки; есть здесь и простокваша, и пахтанье, и сок, о палящий врагов. В чём ты нуждаешься — скажи и возьми, как желаешь». Услышав это, Шакра, крепко взяв её за руку, повёл большеокую туда, где пребывал Брахма. Уводимая им, кричала она к отцу и матери: «О батюшка, матушка, братец! Уводит меня этот муж силою! Если есть у тебя дело [до меня], упроси отца моего — он непременно отдаст меня тебе, правду говорю. Какая же дева не пожелает супруга, любящего преданных? И нет у отца моего ничего, чего он не отдал бы тебе, о любящий дхарму».
df61faf9d168 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:26 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Она говорит правду и не сопротивляется существу дела: «упроси отца — он отдаст». Ей нужно не избежать брака, а чтобы он совершился по обычаю.
И тут же названа причина — не страх и не отвращение. «Какая дева не пожелает супруга?» Возражает она не против жениха, а против насилия.