प्राग्ज्योतिषपुरं चापि जातरूपमयं शुभम् । यस्मिन्नुवास दुष्टात्मा नरको नाम दानवः
मेघश्च पर्वतश्रेष्ठो मेघगंभीरनिस्स्वनः । षष्टिस्तत्र सहस्राणि पर्वतानां विशांपते
तरुणादित्यसंकाशो मेरुश्चैव महागिरिः । यक्षराक्षसगंधर्वैर्नित्यं सेवितकंदरः
हेमगर्भो महासेनस्तथा मेघसखो गिरिः । कैलासश्चैव शैलेंद्रो दानवेंद्रेण कंपितः
हेमपुष्करसञ्छन्नं तेन वैखानसं सरः । कंपितं मानसं चैव हंसकारंडवाकुलम्
त्रिशृंगः पर्वतश्रेष्ठः कुमारी च सरिद्वरा । तुषारचयसंच्छन्नो मंदरश्चापि पर्वतः
उशीरबीजश्च गिरिर्द्रप्रस्थस्तथाद्रिराट् । प्रजापतिगिरिश्चैव तथा पुष्करपर्वतः
देवाभः पर्वतश्चैव तथावै वालुकागिरिः । क्रौंचः सप्तर्षिशैलश्च धूम्रवर्णश्च पर्वतः
एते चान्ये च गिरयो देशा जनपदास्तथा । नद्यः ससागराः सर्वाः दानवेनाभिकंपिताः
कपिलश्च महीपुत्रो व्याघ्रवांश्च प्रकंपितः । खेचराश्च निशापुत्राः पातालतलवासिनः
गणस्तथा परोरौद्रो मेघनामांकुशायुधः । ऊर्ध्वगो भीमवेगश्च सर्व एतेभिकंपिताः
गदी शूली करालश्च हिरण्यकशिपुस्तथा । जीमूतघननिर्घोषो जीमूत इव वेगवान्
prāgjyotiṣapuraṃ cāpi jātarūpamayaṃ śubham | yasminnuvāsa duṣṭātmā narako nāma dānavaḥ
meghaśca parvataśreṣṭho meghagaṃbhīranissvanaḥ | ṣaṣṭistatra sahasrāṇi parvatānāṃ viśāṃpate
taruṇādityasaṃkāśo meruścaiva mahāgiriḥ | yakṣarākṣasagaṃdharvairnityaṃ sevitakaṃdaraḥ
hemagarbho mahāsenastathā meghasakho giriḥ | kailāsaścaiva śaileṃdro dānaveṃdreṇa kaṃpitaḥ
hemapuṣkarasañchannaṃ tena vaikhānasaṃ saraḥ | kaṃpitaṃ mānasaṃ caiva haṃsakāraṃḍavākulam
triśṛṃgaḥ parvataśreṣṭhaḥ kumārī ca saridvarā | tuṣāracayasaṃcchanno maṃdaraścāpi parvataḥ
uśīrabījaśca girirdraprasthastathādrirāṭ | prajāpatigiriścaiva tathā puṣkaraparvataḥ
devābhaḥ parvataścaiva tathāvai vālukāgiriḥ | krauṃcaḥ saptarṣiśailaśca dhūmravarṇaśca parvataḥ
ete cānye ca girayo deśā janapadāstathā | nadyaḥ sasāgarāḥ sarvāḥ dānavenābhikaṃpitāḥ
kapilaśca mahīputro vyāghravāṃśca prakaṃpitaḥ | khecarāśca niśāputrāḥ pātālatalavāsinaḥ
gaṇastathā paroraudro meghanāmāṃkuśāyudhaḥ | ūrdhvago bhīmavegaśca sarva etebhikaṃpitāḥ
gadī śūlī karālaśca hiraṇyakaśipustathā | jīmūtaghananirghoṣo jīmūta iva vegavān
…и Прагджьотишапура, благой, из золота, где жил злодей данава по имени Нарака; и лучшая из гор Мегха, с гулом, глубоким, как гром, — шестьдесят тысяч гор там, о владыка народа; и великая гора Меру, подобная юному солнцу, чьи пещеры всегда посещаемы якшами, ракшасами и гандхарвами; Хемагарбха, Махасена и гора Мегхасакха; и Кайласа, царь гор, потрясён владыкой данавов.
Им же потрясено озеро Вайкханаса, покрытое золотыми лотосами, и Манаса, полное гусей и карандав; лучшая из гор Тришринга и Кумари, лучшая из рек; покрытая грудами снега гора Мандара, Уширабиджа, гора Драпрастха, царь гор, гора Праджапати и гора Пушкара, гора Девабха и гора Валука, Крауньча, гора семи риши и гора Дхумраварна.
Эти и другие горы, страны и области, и все реки с океанами потрясены данавой; и Капила, сын Земли, и Вьягхраван потрясены; и небоходцы, сыны ночи, живущие на дне паталы, и Гана, и Пораура, Мегханама с крюком-оружием, Урдхвага и Бхимавега — все они потрясены.
С палицей, с трезубцем, Карала — и таков же Хираньякашипу, ревущий, как грозовая туча, стремительный, как туча.
956ffe17d412 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:28 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Список наконец замыкается на том, с кого начался: после шестидесяти тысяч гор, озёр и стран назван сам Хираньякашипу — «ревущий, как грозовая туча». Всё дрожащее было только описанием одного разгневанного.
Мимоходом помянут Нарака в золотом Прагджьотишапуре — тот, кого убьют много позже. Пуранический перечень всегда шире рассказа: рядом с нынешним врагом уже стоит будущий.
И сравнение с тучей повторено дважды подряд, будто рассказчик не находит другого. Дальше слов нет — есть только бросок.