पद्मपुराण
The Roll of the Narmadā Tīrthas3.18.113-121
2285 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 3.18.113-121
देवनागरी

तपस्तप्त्वा तु राजेन्द्र तत्रैव च पुरागतैः । अन्धोनस्य समीपे तु नातिदूरे तु तस्य वै
स्नानं दानं च तत्रैव भोजनं पिण्डपातनम् । अग्निप्रवेशे जले वापि अथवाऽपि अनाशने
अनिवर्तिकागतिस्तस्य मृतस्याप्यर्द्धयोजने । त्रैयम्बकेण तोयेन स्नापयेन्नरपुङ्गवः
अन्धोनमूले दत्त्वा तु पिण्डं चैव यथाविधि । पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावच्चन्द्रादिवाकरौ
उत्तरायणे सम्प्राप्ते तत्र स्नानं करोति यः । पुरुषो वापि स्त्री वा वसेदायतने शुचिः
सिद्धेश्वरस्य देवस्य प्रभाते पूजनान्नरः । सतां गतिमवाप्नोति न तां स वै महामखैः
यदा च तीर्थकालेन रूपवान्सुभगो भवेत् । मर्त्ये भवति राजासावासमुद्रान्तगोचरे
क्षेत्रपालं न पश्येच्च दण्डपालं महाबलम् । वृथा तस्य भवेद्यात्रा अदृष्ट्वा कर्णकुण्डलम्
एतत्तीर्थफलं ज्ञात्वा सर्वे देवाः समागताः । मुञ्चन्ति पुष्पवृष्टिं तु स्तुवन्ति कुसुमेश्वरम्

लिप्यंतरण (IAST)

tapastaptvā tu rājendra tatraiva ca purāgataiḥ | andhonasya samīpe tu nātidūre tu tasya vai
snānaṃ dānaṃ ca tatraiva bhojanaṃ piṇḍapātanam | agnipraveśe jale vāpi athavā'pi anāśane
anivartikāgatistasya mṛtasyāpyarddhayojane | traiyambakeṇa toyena snāpayennarapuṅgavaḥ
andhonamūle dattvā tu piṇḍaṃ caiva yathāvidhi | pitarastasya tṛpyanti yāvaccandrādivākarau
uttarāyaṇe samprāpte tatra snānaṃ karoti yaḥ | puruṣo vāpi strī vā vasedāyatane śuciḥ
siddheśvarasya devasya prabhāte pūjanānnaraḥ | satāṃ gatimavāpnoti na tāṃ sa vai mahāmakhaiḥ
yadā ca tīrthakālena rūpavānsubhago bhavet | martye bhavati rājāsāvāsamudrāntagocare
kṣetrapālaṃ na paśyecca daṇḍapālaṃ mahābalam | vṛthā tasya bhavedyātrā adṛṣṭvā karṇakuṇḍalam
etattīrthaphalaṃ jñātvā sarve devāḥ samāgatāḥ | muñcanti puṣpavṛṣṭiṃ tu stuvanti kusumeśvaram

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तपःtapaḥподвиг
तप्त्वाtaptvāсвершив
तुtuже
राज-इन्द्रrāja-indraо владыка царей
तत्रtatraтам
एवevaже
caи
पुरा-गतैःpurā-gataiḥпрежде пришедшими
अन्धोनस्यandhonasyaАндхоны
समीपेsamīpeвблизи
तुtuже
naне
अति-दूरेati-dūreслишком далеко
तस्यtasyaот него
वैvaiже
स्नानम्snānamомовение
दानम्dānamдаяние
caи
भोजनम्bhojanamугощение
पिण्ड-पातनम्piṇḍa-pātanamподнесение пинды
अग्नि-प्रवेशेagni-praveśeпри вхождении в огонь
जलेjaleв воду
वापिvāpiили же
अथवाathavāлибо
अपिapiже
अनाशनेanāśaneпри отказе от пищи
अनिवर्तिकाanivartikāбезвозвратна
गतिःgatiḥучасть
तस्यtasyaего
मृतस्यmṛtasyaумершего
अपिapiже
अर्ध-योजनेardha-yojaneв пределах половины йоджаны
त्रैयम्बकेनtraiyambakenaТрьямбаки
तोयेनtoyenaводою
स्नापयेत्snāpayetпусть омоет
नर-पुङ्गवःnara-puṅgavaḥбык среди людей
अन्धोन-मूलेandhona-mūleу корня Андхоны
दत्त्वाdattvāподнеся
पिण्डम्piṇḍamпинду
caи
एवevaже
यथा-विधिyathā-vidhiпо уставу
पितरःpitaraḥпредки
तस्यtasyaего
तृप्यन्तिtṛpyantiнасыщаются
यावत्yāvatдоколе
चन्द्र-दिवाकरौcandra-divākarauлуна и солнце
उत्तरायणेuttarāyaṇeсеверный путь солнца
सम्प्राप्तेsamprāpteкогда наступил
स्नानम्snānamомовение
करोतिkarotiсовершает
यःyaḥкто
पुरुषःpuruṣaḥмужчина
वापिvāpiили же
स्त्रीstrīженщина
वाли
वसेत्vasetпребудет
आयतनेāyataneв святилище
शुचिःśuciḥчистым
सिद्धेश्वरस्यsiddheśvarasyaСиддхешвары
देवस्यdevasyaбога
प्रभातेprabhāteна рассвете
पूजनात्pūjanātот почитания
नरःnaraḥчеловек
सताम्satāmправедных
गतिम्gatimучасти
अवाप्नोतिavāpnotiдостигает
naне
ताम्tāmтой
सःsaḥон
वैvaiже
महा-मखैःmahā-makhaiḥвеликими жертвами
यदाyadāкогда
caи
तीर्थ-कालेनtīrtha-kālenaв срок тиртхи
रूपवान्rūpavānпрекрасным
सुभगःsubhagaḥсчастливым
भवेत्bhavetстанет
मर्त्येmartyeв смертном мире
भवतिbhavatiстановится
राजाrājāцарём
असौasauтот
आ-समुद्र-अन्त-गोचरेā-samudra-anta-gocareво владении до пределов океана
क्षेत्र-पालम्kṣetra-pālamКшетрапалу
naне
पश्येत्paśyetувидит
दण्ड-पालम्daṇḍa-pālamДандапалу
महा-बलम्mahā-balamмощного
वृथाvṛthāнапрасно
तस्यtasyaего
भवेत्bhavetбудет
यात्राyātrāстранствие
अदृष्ट्वाadṛṣṭvāне увидев
कर्ण-कुण्डलम्karṇa-kuṇḍalamКарнакундалу
एतत्etatэтот
तीर्थ-फलम्tīrtha-phalamплод тиртхи
ज्ञात्वाjñātvāузнав
सर्वेsarveвсе
देवाःdevāḥбоги
समागताःsamāgatāḥсошлись
मुञ्चन्तिmuñcantiизливают
पुष्प-वृष्टिम्puṣpa-vṛṣṭimдождь цветов
स्तुवन्तिstuvantiславят
कुसुमेश्वरम्kusumeśvaramКусумешвару
अनुवाद

…свершив там подвиг, о владыка царей, вместе с прежде пришедшими. Вблизи Андхоны, не слишком далеко от него, — омовение, даяние, угощение, поднесение пинды; а при вхождении в огонь, в воду или при отказе от пищи безвозвратна участь того, кто умер в пределах половины йоджаны. Водою Трьямбаки пусть омоет бык среди людей [божество], а у корня Андхоны поднесёт пинду по уставу: предки его насыщаются, доколе луна и солнце. Кто совершает омовение, когда наступил северный путь солнца, — мужчина ли, женщина ли, — и пребудет в святилище чистым, тот от почитания бога Сиддхешвары на рассвете достигает участи праведных: не достичь её и великими жертвами. И в срок тиртхи станет он прекрасным и счастливым; в смертном мире становится он царём во владении до пределов океана. Но если не увидит он Кшетрапалу и мощного Дандапалу, — напрасным будет странствие его, не увидев Карнакундалу. Узнав этот плод тиртхи, все боги сошлись, изливают дождь цветов и славят Кусумешвару.

संस्करण

cb9fd3343cae · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:39 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से