पद्मपुराण
The Rite of Purāṇic Divination and the Release of Vibhīṣaṇa5.103.23-33
3246 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.103.23-33

श्रीराम उवाच

देवनागरी

लिङ्गार्चनप्रकारं च लिङ्गमाहात्म्यमेव च । महेशनाममाहात्म्यं पूजामाहात्म्यमेव च
नमस्कारस्य माहात्म्यं दृष्टिमाहात्म्यमेव च । जलदानस्य माहात्म्यं धूपदानस्य सत्तम
दीपगन्धादिदानस्य पुष्पमाहात्म्यमेव च । नानाख्यानेतिहासानां कथां पापप्रणाशिनीम्
धर्मार्थकाममोक्षांश्च तदुपायांश्च सुव्रत । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तो मुनिवरोत्तम
राम राम महाबाहो पुण्यवानसि राघव । राज्यासक्तस्य ते जाता पुराणश्रवणे मतिः
स्यान्महत्सेवया राम पुण्यतीर्थनिषेवणात् । सा जिह्वा या शिवं गायेत्तच्चित्तं यत्तदर्पितम्
तावेव केवलौ श्लाघ्यौ यौ तत्पूजाकरौ करौ । सुजन्मदेहमत्यर्थं तदेवाशेषजन्मसु
यदेवोत्पुलको भासि हरनामानुकीर्तनात् । कृतार्थोऽसि महाराज तत्प्रश्नानुगता मतिः
अनन्तरं समाजग्मुर्जाङ्गिकाः सत्वरश्रमाः । तत्करात्पत्रिकां गृह्य पपाठ रघुसत्तमः
मनसाचिन्तयद्रामः कथमेतदभूदिति । रामं शम्भुस्तदा प्राह देव्या ब्राह्मणवेषवान्
किं चिन्तयसि काकुत्स्थ मुनिष्वग्रे वसत्स्वपि । तद्वाक्यं राघवः श्रुत्वा पप्रच्छ मुनिपुङ्गवान्

लिप्यंतरण (IAST)

liṅgārcanaprakāraṃ ca liṅgamāhātmyameva ca | maheśanāmamāhātmyaṃ pūjāmāhātmyameva ca
namaskārasya māhātmyaṃ dṛṣṭimāhātmyameva ca | jaladānasya māhātmyaṃ dhūpadānasya sattama
dīpagandhādidānasya puṣpamāhātmyameva ca | nānākhyānetihāsānāṃ kathāṃ pāpapraṇāśinīm
dharmārthakāmamokṣāṃśca tadupāyāṃśca suvrata | tatsarvaṃ śrotumicchāmi tvatto munivarottama
rāma rāma mahābāho puṇyavānasi rāghava | rājyāsaktasya te jātā purāṇaśravaṇe matiḥ
syānmahatsevayā rāma puṇyatīrthaniṣevaṇāt | sā jihvā yā śivaṃ gāyettaccittaṃ yattadarpitam
tāveva kevalau ślāghyau yau tatpūjākarau karau | sujanmadehamatyarthaṃ tadevāśeṣajanmasu
yadevotpulako bhāsi haranāmānukīrtanāt | kṛtārtho'si mahārāja tatpraśnānugatā matiḥ
anantaraṃ samājagmurjāṅgikāḥ satvaraśramāḥ | tatkarātpatrikāṃ gṛhya papāṭha raghusattamaḥ
manasācintayadrāmaḥ kathametadabhūditi | rāmaṃ śambhustadā prāha devyā brāhmaṇaveṣavān
kiṃ cintayasi kākutstha muniṣvagre vasatsvapi | tadvākyaṃ rāghavaḥ śrutvā papraccha munipuṅgavān

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
लिङ्ग-अर्चन-प्रकारम्-चliṅga-arcana-prakāram-caи способ поклонения линге
लिङ्ग-माहात्म्यम्-एव-चliṅga-māhātmyam-eva-caи величие линги
महेश-नाम-माहात्म्यम्maheśa-nāma-māhātmyamвеличие имени Махеши
पूजा-माहात्म्यम्-एव-चpūjā-māhātmyam-eva-caи величие поклонения
नमस्कारस्य-माहात्म्यम्namaskārasya-māhātmyamвеличие поклона
दृष्टि-माहात्म्यम्-एव-चdṛṣṭi-māhātmyam-eva-caи величие взгляда
जल-दानस्य-माहात्म्यम्jala-dānasya-māhātmyamвеличие дарения воды
धूप-दानस्य-सत्तमdhūpa-dānasya-sattamaдарения курений, о лучший
दीप-गन्ध-आदि-दानस्यdīpa-gandha-ādi-dānasyaдарения светильника, благовоний и прочего
पुष्प-माहात्म्यम्-एव-चpuṣpa-māhātmyam-eva-caи величие цветов
नाना-आख्यान-इतिहासानाम्nānā-ākhyāna-itihāsānāmразных повестей и сказаний
कथाम्-पाप-प्रणाशिनीम्kathām-pāpa-praṇāśinīmбеседу, губящую грех
धर्म-अर्थ-काम-मोक्षान्-चdharma-artha-kāma-mokṣān-caдхарму, пользу, страсть и освобождение
तत्-उपायान्-च-सुव्रतtat-upāyān-ca-suvrataи средства к ним, о верный обетам
तत्-सर्वम्-श्रोतुम्-इच्छामिtat-sarvam-śrotum-icchāmiвсё то слышать желаю
त्वत्तः-मुनि-वर-उत्तमtvattaḥ-muni-vara-uttamaот тебя, о наилучший из мудрецов
राम-राम-महा-बाहोrāma-rāma-mahā-bāhoРама, Рама, о мощнорукий
पुण्य-वान्-असि-राघवpuṇya-vān-asi-rāghavaзаслуженный ты, о Рагхава
राज्य-आसक्तस्य-ते-जाताrājya-āsaktasya-te-jātāу тебя, привязанного к царству, родилась
पुराण-श्रवणे-मतिःpurāṇa-śravaṇe-matiḥмысль о слушании пураны
स्यात्-महत्-सेवया-रामsyāt-mahat-sevayā-rāmaда будет от служения великим, о Рама
पुण्य-तीर्थ-निषेवणात्puṇya-tīrtha-niṣevaṇātот почитания святых тиртх
सा-जिह्वा-या-शिवम्-गायेत्sā-jihvā-yā-śivam-gāyetтот язык, который поёт Шиву
तत्-चित्तम्-यत्-तत्-अर्पितम्tat-cittam-yat-tat-arpitamто сердце, которое ему отдано
तौ-एव-केवलौ-श्लाघ्यौtau-eva-kevalau-ślāghyauлишь те двое похвальны
यौ-तत्-पूजा-करौ-करौyau-tat-pūjā-karau-karauруки, которые творят его почитание
सु-जन्म-देहम्-अत्यर्थम्su-janma-deham-atyarthamвесьма благо рождение и тело
तत्-एव-अशेष-जन्मसुtat-eva-aśeṣa-janmasuто самое во всех рождениях
यत्-एव-उत्पुलकः-भासिyat-eva-utpulakaḥ-bhāsiраз ты сияешь с волосками дыбом
हर-नाम-अनुकीर्तनात्hara-nāma-anukīrtanātот возглашения имени Хары
कृत-अर्थः-असि-महा-राजkṛta-arthaḥ-asi-mahā-rājaдостиг ты цели, о великий царь
तत्-प्रश्न-अनुगता-मतिःtat-praśna-anugatā-matiḥмысль твоя пошла за тем вопросом
अनन्तरम्-समाजग्मुःanantaram-samājagmuḥзатем сошлись
जाङ्गिकाः-सत्वर-श्रमाःjāṅgikāḥ-satvara-śramāḥгонцы, поспешные в труде
तत्-करात्-पत्रिकाम्-गृह्यtat-karāt-patrikām-gṛhyaиз их руки взяв письмо
पपाठ-रघु-सत्तमःpapāṭha-raghu-sattamaḥпрочёл лучший из Рагху
मनसा-अचिन्तयत्-रामःmanasā-acintayat-rāmaḥв уме размыслил Рама
कथम्-एतत्-अभूत्-इतिkatham-etat-abhūt-itiкак это случилось
रामम्-शम्भुः-तदा-प्राहrāmam-śambhuḥ-tadā-prāhaРаме Шамбху тогда сказал
देव्या-ब्राह्मण-वेष-वान्devyā-brāhmaṇa-veṣa-vānс Богинею, в облике брахмана
किम्-चिन्तयसि-काकुत्स्थkim-cintayasi-kākutsthaо чём помышляешь, о Какутстха
मुनिषु-अग्रे-वसत्सु-अपिmuniṣu-agre-vasatsu-apiхотя мудрецы сидят пред тобою
तत्-वाक्यम्-राघवः-श्रुत्वाtat-vākyam-rāghavaḥ-śrutvāто слово услышав, Рагхава
पप्रच्छ-मुनि-पुङ्गवान्papraccha-muni-puṅgavānспросил быков среди мудрецов
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
अनुवाद

«„И способ поклонения линге, и величие линги, величие имени Махеши и величие поклонения, величие поклона и величие взгляда, величие дарения воды, дарения курений, о лучший, дарения светильника, благовоний и прочего, и величие цветов, губящую грех беседу разных повестей и сказаний, дхарму, пользу, страсть и освобождение и средства к ним, о верный обетам, — всё то желаю я слышать от тебя, о наилучший из мудрецов“. — „Рама, Рама, о мощнорукий, заслуженный ты, о Рагхава: у тебя, привязанного к царству, родилась мысль о слушании пураны. Да будет она от служения великим, о Рама, от почитания святых тиртх. Тот язык, который поёт Шиву; то сердце, которое ему отдано; лишь те две руки похвальны, которые творят его почитание; весьма благо то рождение и тело — то самое во всех рождениях. Раз ты сияешь с волосками дыбом от возглашения имени Хары, — достиг ты цели, о великий царь: мысль твоя пошла за тем вопросом“. Затем сошлись гонцы, поспешные в труде; взяв из их руки письмо, прочёл лучший из Рагху и размыслил в уме: „Как это случилось?“ Тогда Шамбху, в облике брахмана, с Богинею, сказал Раме: „О чём помышляешь, о Какутстха, хотя мудрецы сидят пред тобою?“ Услышав то слово, Рагхава спросил быков среди мудрецов.»

संस्करण

4a021bb208f7 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से