पद्मपुराण
The Glory of the Name and the Thousand Names of Viṣṇu6.71.261-272
3886 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.71.261-272
देवनागरी

यमुनापतिरानीतपरिलीनद्विजात्मजः । श्रीदामरङ्कभक्तार्थभूम्यानीतेन्द्रवैभवः
दुर्वृत्तशिशुपालैकमुक्तिदो द्वारकेश्वरः । आचाण्डालादिकप्राप्यद्वारकानिधिकोटिकृत्
अक्रूरोद्धवमुख्यैकभक्तस्वच्छन्दमुक्तिदः । सबालस्त्रीजलक्रीडामृतवापीकृतार्णवः
ब्रह्मसत्रदग्धगर्भस्थपरीक्षिज्जीवनैककृत् । परिलीनद्विजसुतानेताऽर्जुनमदापहः
गूढमुद्राकृतिग्रस्तभीष्माद्यखिलकौरवः । यथार्थखण्डिताशेषदिव्यास्त्रपार्थमोहहत्
गर्भशापच्छलध्वस्तयादवोर्वीभयापहः । जराव्याधार्तिगतिदः स्मृतिमात्राखिलेष्टदः
कामदेवो रतिपतिर्मन्मथः शम्बरान्तकः । अनङ्गो जितगौरीशो रतिक्रान्तः सदेप्सितः
पुष्पेषुर्विश्वविजयी स्मरः कामेश्वरीप्रियः । उषापतिर्विश्वकेतुर्विश्वतृप्तोऽधिपूरुषः
चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्युगविधायकः । चतुर्वेदैकविश्वात्मा सर्वोत्कृष्टांशकोटिसूः
आश्रमात्मा पुराणर्षिर्व्यासः शाखासहस्रकृत् । महाभारतनिर्माता कवीन्द्रो बादरायणः
कृष्णद्वैपायनः सर्वपुरुषार्थैकबोधकः । वेदान्तकर्ता ब्रह्मैकव्यञ्जकः पुरुवंशकृत्
बुद्धो ध्यानजिताशेषदेवदेवो जगत्प्रियः । निरायुधो जगज्जैत्रः श्रीधरो दुष्टमोहनः

लिप्यंतरण (IAST)

yamunāpatirānītaparilīnadvijātmajaḥ | śrīdāmaraṅkabhaktārthabhūmyānītendravaibhavaḥ
durvṛttaśiśupālaikamuktido dvārakeśvaraḥ | ācāṇḍālādikaprāpyadvārakānidhikoṭikṛt
akrūroddhavamukhyaikabhaktasvacchandamuktidaḥ | sabālastrījalakrīḍāmṛtavāpīkṛtārṇavaḥ
brahmasatradagdhagarbhasthaparīkṣijjīvanaikakṛt | parilīnadvijasutānetā'rjunamadāpahaḥ
gūḍhamudrākṛtigrastabhīṣmādyakhilakauravaḥ | yathārthakhaṇḍitāśeṣadivyāstrapārthamohahat
garbhaśāpacchaladhvastayādavorvībhayāpahaḥ | jarāvyādhārtigatidaḥ smṛtimātrākhileṣṭadaḥ
kāmadevo ratipatirmanmathaḥ śambarāntakaḥ | anaṅgo jitagaurīśo ratikrāntaḥ sadepsitaḥ
puṣpeṣurviśvavijayī smaraḥ kāmeśvarīpriyaḥ | uṣāpatirviśvaketurviśvatṛpto'dhipūruṣaḥ
caturātmā caturvyūhaścaturyugavidhāyakaḥ | caturvedaikaviśvātmā sarvotkṛṣṭāṃśakoṭisūḥ
āśramātmā purāṇarṣirvyāsaḥ śākhāsahasrakṛt | mahābhāratanirmātā kavīndro bādarāyaṇaḥ
kṛṣṇadvaipāyanaḥ sarvapuruṣārthaikabodhakaḥ | vedāntakartā brahmaikavyañjakaḥ puruvaṃśakṛt
buddho dhyānajitāśeṣadevadevo jagatpriyaḥ | nirāyudho jagajjaitraḥ śrīdharo duṣṭamohanaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
महा-लक्ष्मी-वपुःmahā-lakṣmī-vapuḥчьё тело — Махалакшми
गौरी-त्राताgaurī-trātāспасший Гаури
वैदल-वृत्र-हाvaidala-vṛtra-hāсразивший Вритру в облике кота
स्व-धाम-मुचुकुन्द-एकsva-dhāma-mucukunda-ekaединый для Мучукунды в своей обители
निष्काल-यवन-इष्ट-कृत्niṣkāla-yavana-iṣṭa-kṛtисполнивший желанное, спалив явану
यमुना-पतिःyamunā-patiḥвладыка Ямуны
आनीत-परिलीन-द्विज-आत्म-जःānīta-parilīna-dvija-ātma-jaḥвернувший исчезнувших сыновей брахмана
श्री-दाम-रङ्क-भक्त-अर्थśrī-dāma-raṅka-bhakta-arthaради нищего преданного Шридамы
भूमि-आनीत-इन्द्र-वैभवःbhūmi-ānīta-indra-vaibhavaḥнизведший на землю величие Индры
दुर्-वृत्त-शिशुपालdur-vṛtta-śiśupālaдурному Шишупале
एक-मुक्ति-दःeka-mukti-daḥединый дающий освобождение
द्वारका-ईश्वरःdvārakā-īśvaraḥвладыка Двараки
आ-चाण्डाल-आदिक-प्राप्यā-cāṇḍāla-ādika-prāpyaдоступных всем вплоть до чандалов
द्वारका-निधि-कोटि-कृत्dvārakā-nidhi-koṭi-kṛtсотворивший коти сокровищ Двараки
अक्रूर-उद्धव-मुख्य-एक-भक्तakrūra-uddhava-mukhya-eka-bhaktaпреданным во главе с Акрурой и Уддхавой
स्वच्छन्द-मुक्ति-दःsvacchanda-mukti-daḥдающий свободное освобождение
स-बाल-स्त्री-जल-क्रीडाsa-bāla-strī-jala-krīḍāдля игр в воде с детьми и жёнами
अमृत-वापी-कृत-अर्णवःamṛta-vāpī-kṛta-arṇavaḥобративший океан в пруд амриты
ब्रह्म-सत्र-दग्ध-गर्भ-स्थbrahma-satra-dagdha-garbha-sthaсожжённого в утробе оружием брахмана
परीक्षित्-जीवन-एक-कृत्parīkṣit-jīvana-eka-kṛtединый оживитель Парикшита
परिलीन-द्विज-सुतान्-एताparilīna-dvija-sutān-etāвернувший исчезнувших сыновей брахмана
अर्जुन-मद-अपहःarjuna-mada-apahaḥсбивший спесь с Арджуны
गूढ-मुद्रा-कृति-ग्रस्तgūḍha-mudrā-kṛti-grastaпоглощённые сокрытым обликом
भीष्म-आदि-अखिल-कौरवःbhīṣma-ādi-akhila-kauravaḥБхишма и все Кауравы
यथा-अर्थ-खण्डित-अशेषyathā-artha-khaṇḍita-aśeṣaпо правде рассёкший все
दिव्य-अस्त्र-पार्थ-मोह-हत्divya-astra-pārtha-moha-hatдивные оружия и заблуждение Партхи
गर्भ-शाप-छल-ध्वस्तgarbha-śāpa-chala-dhvastaистреблённые под видом проклятия утробе
यादव-उर्वी-भय-अपहःyādava-urvī-bhaya-apahaḥядавы; уносящий страх земли
जरा-व्याधjarā-vyādhaохотнику Джаре
आर्ति-गति-दःārti-gati-daḥдавший путь в горе
स्मृति-मात्रsmṛti-mātraодним лишь памятованием
अखिल-इष्ट-दःakhila-iṣṭa-daḥдающий всё желанное
काम-देवःkāma-devaḥКамадева
रति-पतिःrati-patiḥсупруг Рати
मन्-मथःman-mathaḥМанматха
शम्बर-अन्तकःśambara-antakaḥгубитель Шамбары
अनङ्गःanaṅgaḥБестелесный
जित-गौरी-ईशःjita-gaurī-īśaḥпобедивший супруга Гаури
रति-क्रान्तःrati-krāntaḥидущий с Рати
सदा-ईप्सितःsadā-īpsitaḥвсегда желанный
पुष्प-इषुःpuṣpa-iṣuḥс цветочными стрелами
विश्व-विजयीviśva-vijayīпобедитель вселенной
स्मरःsmaraḥСмара
काम-ईश्वरी-प्रियःkāma-īśvarī-priyaḥмилый владычице любви
उषा-पतिःuṣā-patiḥсупруг Уши
विश्व-केतुःviśva-ketuḥзнамя вселенной
विश्व-तृप्तःviśva-tṛptaḥнасыщающий вселенную
अधि-पूरुषःadhi-pūruṣaḥверховный Муж
चतुर्-आत्माcatur-ātmāчетвероликий
चतुर्-व्यूहःcatur-vyūhaḥчетверовьюхий
चतुर्-युग-विधायकःcatur-yuga-vidhāyakaḥустроитель четырёх юг
चतुर्-वेद-एक-विश्व-आत्माcatur-veda-eka-viśva-ātmāдуша вселенной, единая в четырёх Ведах
सर्व-उत्कृष्ट-अंश-कोटि-सूःsarva-utkṛṣṭa-aṃśa-koṭi-sūḥродитель коти превосходнейших частей
आश्रम-आत्माāśrama-ātmāдуша ашрамов
पुराण-ऋषिःpurāṇa-ṛṣiḥдревний мудрец
व्यासःvyāsaḥВьяса
शाखा-सहस्र-कृत्śākhā-sahasra-kṛtсоздавший тысячу ветвей
महा-भारत-निर्माताmahā-bhārata-nirmātāсложивший Махабхарату
कवि-इन्द्रःkavi-indraḥвладыка поэтов
बादरायणःbādarāyaṇaḥБадараяна
कृष्ण-द्वैपायनःkṛṣṇa-dvaipāyanaḥКришна Двайпаяна
सर्व-पुरुष-अर्थsarva-puruṣa-arthaвсе цели человека
एक-बोधकःeka-bodhakaḥединый возвестивший
वेदान्त-कर्ताvedānta-kartāсоздатель веданты
ब्रह्म-एक-व्यञ्जकःbrahma-eka-vyañjakaḥединый явивший Брахман
पुरु-वंश-कृत्puru-vaṃśa-kṛtсоздавший род Пуру
बुद्धःbuddhaḥБудда
ध्यान-जित-अशेषdhyāna-jita-aśeṣaсозерцанием победивший всех
देव-देवःdeva-devaḥбог богов
जगत्-प्रियःjagat-priyaḥмилый миру
निर्-आयुधःnir-āyudhaḥбезоружный
जगत्-जैत्रःjagat-jaitraḥпобедитель мира
श्री-धरःśrī-dharaḥдержащий Шри
दुष्ट-मोहनःduṣṭa-mohanaḥобольщающий дурных
अनुवाद

Тот, чьё тело — Махалакшми, спасший Гаури, сразивший Вритру в облике кота; исполнивший желанное Мучукунде, спалив явану без остатка. Владыка Ямуны, вернувший исчезнувших сыновей брахмана; низведший на землю величие Индры ради нищего преданного Шридамы. Давший освобождение самому дурному — Шишупале, владыка Двараки; сотворивший коти сокровищ Двараки, доступных всем вплоть до чандалов. Дающий свободное освобождение преданным во главе с Акрурой и Уддхавой; обративший океан в пруд амриты для игр в воде с детьми и жёнами. Единый оживитель Парикшита, сожжённого в утробе оружием брахмана; вернувший исчезнувших сыновей брахмана, сбивший спесь с Арджуны. Поглотивший Бхишму и всех Кауравов сокрытым обликом; рассёкший все дивные оружия по правде и снявший заблуждение Партхи. Уносящий страх земли, под видом проклятия утробе истребив ядавов; давший путь охотнику Джаре в его горе, дающий всё желанное одним лишь памятованием. Камадева, супруг Рати, Манматха, губитель Шамбары; Бестелесный, победивший супруга Гаури, идущий с Рати, всегда желанный. С цветочными стрелами, победитель вселенной, Смара, милый владычице любви; супруг Уши, знамя вселенной, насыщающий вселенную, верховный Муж. Четвероликий, четверовьюхий, устроитель четырёх юг; душа вселенной, единая в четырёх Ведах, родитель коти превосходнейших частей. Душа ашрамов, древний мудрец, Вьяса, создавший тысячу ветвей; сложивший Махабхарату, владыка поэтов, Бадараяна. Кришна Двайпаяна, единый возвестивший все цели человека; создатель веданты, единый явивший Брахман, создавший род Пуру. Будда, бог богов, созерцанием победивший всех, милый миру; безоружный, победитель мира, держащий Шри, обольщающий дурных.

संस्करण

71acf964275a · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:56 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से