Повествователь
उल्काहस्तैर् हरिगणैः सर्वतः समभिद्रुताः । आरक्षस्था विरूपाक्षाः सहसा विप्रदुद्रुवुः ॥
गोपुराट्ट प्रतोलीषु चर्यासु विविधासु च । प्रासादेषु च संहृष्टाः ससृजुस् ते हुताशनम् ॥
तेषां गृहसहस्राणि ददाह हुतभुक् तदा । आवासान् राक्षसानां च सर्वेषां गृहमेधिनाम् ॥
हेमचित्रतनुत्राणां स्रग्दामाम्बरधारिणाम् । सीधुपानचलाक्षाणां मदविह्वलगामिनाम् ॥
कान्तालम्बितवस्त्राणां शत्रुसंजातमन्युनाम् । गदाशूलासि हस्तानां खादतां पिबताम् अपि ॥
शयनेषु महार्हेषु प्रसुप्तानां प्रियैः सह । त्रस्तानां गच्छतां तूर्णं पुत्रान् आदाय सर्वतः ॥
तेषां गृहसहस्राणि तदा लङ्कानिवासिनाम् । अदहत् पावकस् तत्र जज्वाल च पुनः पुनः ॥
सारवन्ति महार्हाणि गम्भीरगुणवन्ति च । हेमचन्द्रार्धचन्द्राणि चन्द्रशालोन्नतानि च ॥
रत्नचित्रगवाक्षाणि साधिष्ठानानि सर्वशः । मणिविद्रुमचित्राणि स्पृशन्तीव च भास्करम् ॥
क्रौञ्चबर्हिणवीणानां भूषणानां च निस्वनैः । नादितान्य् अचलाभानि वेश्मान्य् अग्निर् ददाह सः ॥
ज्वलनेन परीतानि तोरणानि चकाशिरे । विद्युद्भिर् इव नद्धानि मेघजालानि घर्मगे ॥
विमानेषु प्रसुप्ताश् च दह्यमाना वराङ्गनाः । त्यक्ताभरणसंयोगा हाहेत्य् उच्चैर् विचुक्रुशः ॥
तत्र चाग्निपरीतानि निपेतुर् भवनान्य् अपि । वज्रिवज्रहतानीव शिखराणि महागिरेः ॥
तानि निर्दह्यमानानि दूरतः प्रचकाशिरे । हिमवच्छिखराणीव दीप्तौषधिवनानि च ॥
हर्म्याग्रैर् दह्यमानैश् च ज्वालाप्रज्वलितैर् अपि । रात्रौ सा दृश्यते लङ्का पुष्पितैर् इव किंशुकैः ॥
हस्त्यध्यक्षैर् गजैर् मुक्तैर् मुक्तैश् च तुरगैर् अपि । बभूव लङ्का लोकान्ते भ्रान्तग्राह इवार्णवः ॥
अश्वं मुक्तं गजो दृष्ट्वा कच्चिद् भीतो ऽपसर्पति । भीतो भीतं गजं दृष्ट्वा क्व चिद् अश्वो निवर्तते ॥
सा बभूव मुहूर्तेन हरिभिर् दीपिता पुरी । लोकस्यास्य क्षये घोरे प्रदीप्तेव वसुंधरा ॥
नारी जनस्य धूमेन व्याप्तस्योच्चैर् विनेदुषः । स्वनो ज्वलनतप्तस्य शुश्रुवे दशयोजनम् ॥
प्रदग्धकायान् अपरान् राक्षसान् निर्गतान् बहिः । सहसाभ्युत्पतन्ति स्म हरयो ऽथ युयुत्सवः ॥
उद्घुष्टं वानराणां च राक्षसानां च निस्वनः । दिशो दश समुद्रं च पृथिवीं चान्वनादयत् ॥
ulkāhastair harigaṇaiḥ sarvataḥ samabhidrutāḥ | ārakṣasthā virūpākṣāḥ sahasā vipradudruvuḥ ||
gopurāṭṭa pratolīṣu caryāsu vividhāsu ca | prāsādeṣu ca saṃhṛṣṭāḥ sasṛjus te hutāśanam ||
teṣāṃ gṛhasahasrāṇi dadāha hutabhuk tadā | āvāsān rākṣasānāṃ ca sarveṣāṃ gṛhamedhinām ||
hemacitratanutrāṇāṃ sragdāmāmbaradhāriṇām | sīdhupānacalākṣāṇāṃ madavihvalagāminām ||
kāntālambitavastrāṇāṃ śatrusaṃjātamanyunām | gadāśūlāsi hastānāṃ khādatāṃ pibatām api ||
śayaneṣu mahārheṣu prasuptānāṃ priyaiḥ saha | trastānāṃ gacchatāṃ tūrṇaṃ putrān ādāya sarvataḥ ||
teṣāṃ gṛhasahasrāṇi tadā laṅkānivāsinām | adahat pāvakas tatra jajvāla ca punaḥ punaḥ ||
sāravanti mahārhāṇi gambhīraguṇavanti ca | hemacandrārdhacandrāṇi candraśālonnatāni ca ||
ratnacitragavākṣāṇi sādhiṣṭhānāni sarvaśaḥ | maṇividrumacitrāṇi spṛśantīva ca bhāskaram ||
krauñcabarhiṇavīṇānāṃ bhūṣaṇānāṃ ca nisvanaiḥ | nāditāny acalābhāni veśmāny agnir dadāha saḥ ||
jvalanena parītāni toraṇāni cakāśire | vidyudbhir iva naddhāni meghajālāni gharmage ||
vimāneṣu prasuptāś ca dahyamānā varāṅganāḥ | tyaktābharaṇasaṃyogā hāhety uccair vicukruśaḥ ||
tatra cāgniparītāni nipetur bhavanāny api | vajrivajrahatānīva śikharāṇi mahāgireḥ ||
tāni nirdahyamānāni dūrataḥ pracakāśire | himavacchikharāṇīva dīptauṣadhivanāni ca ||
harmyāgrair dahyamānaiś ca jvālāprajvalitair api | rātrau sā dṛśyate laṅkā puṣpitair iva kiṃśukaiḥ ||
hastyadhyakṣair gajair muktair muktaiś ca turagair api | babhūva laṅkā lokānte bhrāntagrāha ivārṇavaḥ ||
aśvaṃ muktaṃ gajo dṛṣṭvā kaccid bhīto 'pasarpati | bhīto bhītaṃ gajaṃ dṛṣṭvā kva cid aśvo nivartate ||
sā babhūva muhūrtena haribhir dīpitā purī | lokasyāsya kṣaye ghore pradīpteva vasuṃdharā ||
nārī janasya dhūmena vyāptasyoccair vineduṣaḥ | svano jvalanataptasya śuśruve daśayojanam ||
pradagdhakāyān aparān rākṣasān nirgatān bahiḥ | sahasābhyutpatanti sma harayo 'tha yuyutsavaḥ ||
udghuṣṭaṃ vānarāṇāṃ ca rākṣasānāṃ ca nisvanaḥ | diśo daśa samudraṃ ca pṛthivīṃ cānvanādayat ||
Отряды обезьян с факелами напали со всех сторон, и безобразноглазые стражи, стоявшие на охране, внезапно разбежались. Радостные ванары пустили огонь на башнях, площадках, воротах, разных ходах и во дворцах. Тогда огонь сжёг тысячи домов и жилища всех ракшасов-домохозяев: тех, кто носил украшенную золотом броню, гирлянды и одежды; тех, чьи глаза двигались от выпитого сидху и кто шатался от опьянения; тех, чьи одежды держали возлюбленные; тех, в ком от врагов родился гнев, кто держал в руках палицы, трезубцы и мечи, ел и пил; тех, кто спал с любимыми на дорогих ложах, а потом в страхе быстро бежал, хватая сыновей. Огонь снова и снова пылал там, сжигая тысячи домов жителей Ланки: прочные, драгоценные, величественные, с золотыми лунами и полумесяцами, высокими лунными залами, окнами из драгоценностей, основаниями, узорами из камней и кораллов, словно касавшиеся солнца. Гороподобные дома, звучавшие голосами журавлей, павлинов, вин и украшений, пожирал огонь. Охваченные пламенем ворота сияли, как облачные скопления, обвязанные молниями в жаркое время. Прекрасные женщины, спавшие во дворцах и теперь сжигаемые огнём, бросали украшения и громко кричали: «Ха! Ха!» Здания, охваченные огнём, падали как вершины великой горы, поражённые ваджрой Индры. Издалека они сияли как вершины Химавана и леса пылающих трав; ночью Ланка с горящими верхами домов была похожа на цветущие кимшуки. С выпущенными слонами и конями Ланка стала, как океан при конце мира, полный мечущихся чудовищ. Где-то испуганный слон отступал, увидев свободного коня; где-то конь, увидев испуганного слона, поворачивал назад. За мгновение город, зажжённый ванарами, стал похож на землю, пылающую при страшной гибели мира. Крик женщин и людей, охваченных дымом и мучимых огнём, слышался на десять йоджан. На других ракшасов, выходивших наружу с обожжёнными телами, внезапно набрасывались обезьяны, желавшие боя. Крик ванаров и шум ракшасов заставили звучать десять сторон, океан и землю.
11a858494c62 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Огонь Ланки в этой сарге не случайная жестокость, а военное действие против города, который стал крепостью похищения и адхармы. При этом текст показывает и ужас последствий: победа в мире насилия всегда проходит через боль обусловленного мира.