विशल्यौ तु महात्मानौ ताव् उभौ रामलक्ष्मणौ । असंभ्रान्तौ जगृहतुस् ताव् उभौ धनुषी वरे ॥
ततो विस्फारयाणस्य रामस्य धनुर् उत्तमम् । बभूव तुमुलः शब्दो राक्षसानां भयावहः ॥
अशोभत तदा रामो धनुर् विस्फारयन् महत् । भगवान् इव संक्रुद्धो भवो वेदमयं धनुः ॥
वानरोद्घुष्टघोषश् च राक्षसानां च निस्वनः । ज्याशब्दश् चापि रामस्य त्रयं व्याप दिशो दश ॥
तस्य कार्मुकमुक्तैश् च शरैस् तत्पुरगोपुरम् । कैलासशृङ्गप्रतिमं विकीर्णम् अपतद् भुवि ॥
ततो रामशरान् दृष्ट्वा विमानेषु गृहेषु च । संनाहो राक्षसेन्द्राणां तुमुलः समपद्यत ॥
तेषां संनह्यमानानां सिंहनादं च कुर्वताम् । शर्वरी राक्षसेन्द्राणां रौद्रीव समपद्यत ॥
आदिष्टा वानरेन्द्रास् ते सुग्रीवेण महात्मना । आसन्ना द्वारम् आसाद्य युध्यध्वं प्लवगर्षभाः ॥
यश् च वो वितथं कुर्यात् तत्र तत्र व्यवस्थितः । स हन्तव्यो ऽभिसंप्लुत्य राजशासनदूषकः ॥
तेषु वानरमुख्येषु दीप्तोल्कोज्ज्वलपाणिषु । स्थितेषु द्वारम् आसाद्य रावणं मन्युर् आविशत् ॥
तस्य जृम्भितविक्षेपाद् व्यामिश्रा वै दिशो दश । रूपवान् इव रुद्रस्य मन्युर् गात्रेष्व् अदृश्यत ॥
स निकुम्भं च कुम्भं च कुम्भकर्णात्मजाव् उभौ । प्रेषयाम् आस संक्रुद्धो राक्षसैर् बहुभिः सह ॥
शशास चैव तान् सर्वान् राक्षसान् राक्षसेश्वरः । राक्षसा गच्छतात्रैव सिंहनादं च नादयन् ॥
viśalyau tu mahātmānau tāv ubhau rāmalakṣmaṇau | asaṃbhrāntau jagṛhatus tāv ubhau dhanuṣī vare ||
tato visphārayāṇasya rāmasya dhanur uttamam | babhūva tumulaḥ śabdo rākṣasānāṃ bhayāvahaḥ ||
aśobhata tadā rāmo dhanur visphārayan mahat | bhagavān iva saṃkruddho bhavo vedamayaṃ dhanuḥ ||
vānarodghuṣṭaghoṣaś ca rākṣasānāṃ ca nisvanaḥ | jyāśabdaś cāpi rāmasya trayaṃ vyāpa diśo daśa ||
tasya kārmukamuktaiś ca śarais tatpuragopuram | kailāsaśṛṅgapratimaṃ vikīrṇam apatad bhuvi ||
tato rāmaśarān dṛṣṭvā vimāneṣu gṛheṣu ca | saṃnāho rākṣasendrāṇāṃ tumulaḥ samapadyata ||
teṣāṃ saṃnahyamānānāṃ siṃhanādaṃ ca kurvatām | śarvarī rākṣasendrāṇāṃ raudrīva samapadyata ||
ādiṣṭā vānarendrās te sugrīveṇa mahātmanā | āsannā dvāram āsādya yudhyadhvaṃ plavagarṣabhāḥ ||
yaś ca vo vitathaṃ kuryāt tatra tatra vyavasthitaḥ | sa hantavyo 'bhisaṃplutya rājaśāsanadūṣakaḥ ||
teṣu vānaramukhyeṣu dīptolkojjvalapāṇiṣu | sthiteṣu dvāram āsādya rāvaṇaṃ manyur āviśat ||
tasya jṛmbhitavikṣepād vyāmiśrā vai diśo daśa | rūpavān iva rudrasya manyur gātreṣv adṛśyata ||
sa nikumbhaṃ ca kumbhaṃ ca kumbhakarṇātmajāv ubhau | preṣayām āsa saṃkruddho rākṣasair bahubhiḥ saha ||
śaśāsa caiva tān sarvān rākṣasān rākṣaseśvaraḥ | rākṣasā gacchatātraiva siṃhanādaṃ ca nādayan ||
Великие Рама и Лакшмана, освобождённые от стрел, невозмутимо взяли два лучших лука. Когда Рама натянул свой превосходный лук, возник страшный звук, несущий страх ракшасам. Рама сиял, натягивая великий лук, как разгневанный Господь Бхава с луком, состоящим из Вед. Громкий крик ванаров, шум ракшасов и звук тетивы Рамы — эти три звука охватили десять сторон. Выпущенными из его лука стрелами городская башня, подобная вершине Кайласы, разбитая, упала на землю. Увидев стрелы Рамы во дворцах и домах, владыки ракшасов подняли страшное вооружение; ночь стала для них грозной, когда они вооружались и издавали львиные рыки. Владыки ванаров, наставленные великим Сугривой, подошли к воротам, и он приказал: «Подойдя близко к воротам, сражайтесь, быки прыгунов. А кто, стоя на своём месте, нарушит приказ, тот, как осквернитель царского повеления, должен быть убит внезапным броском». Когда главные ванары с руками, сияющими пылающими факелами, стояли у ворот, в Равану вошёл гнев. От его зевания и метаний словно смешались десять сторон, а в его теле был виден гнев, будто воплощённый гнев Рудры. Разгневанный, он послал двух сыновей Кумбхакарны, Никумбху и Кумбху, со многими ракшасами. Владыка ракшасов приказал всем им: «Ракшасы, идите прямо туда!» — и издал львиный рёв.
2b64cd71bdfc · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Рама снова берёт лук без смятения, и звук его тетивы меняет состояние битвы. Равана отвечает гневом, который уже не управляет событиями, а лишь толкает новых воинов в огонь противостояния.