Мадхурья-кадамбини
Вера, общество святых и служение2.10Вишванатха Чакраварти
24 / 77
Linux
Листать
Мадхурья-кадамбини · 2.10
॥
Деванагари

अथ व्यूढविकल्पा । किम् अहं सपरिग्रह एव पुत्रकलत्रादीन् वैष्णवीकृत्य भगवत्परिचर्यायां नियोज्य गृह एव सुखं तं भजे, किं वा सर्वान् एव परित्यज्य निर्विक्षेपः श्रीवृन्दावनं ध्येयस्थानम् एवासीनः कीर्तनश्रवणादिभिः कृतार्थीभवेयम्? स च त्यागः किं भुक्तभोगस्यावगतविषमविषयदावदवथोर् मम चरमदशायाम् एव किं वाधुनैव समुचित इति । किं च, ताम् ईक्षेद् आत्मनो मृत्युं तृणैः कूपम् इवावृतम् इति दृष्ट्या आश्रमस्यास्याविश्वास्यतया यो दुस्त्यजान् दारसुतान् इत्य् अत्र जहौ युवैव मलवत् इत्य् आदिदृष्ट्या त्यक्तविलम्बस् तत्रापि अहो मे पितरौ वृद्धौ इत्य् अत्र अतृप्तस् तान् अनुध्यायन् मृतोऽन्धं विशते तमः इति भगवद्वाक्येन त्यागेऽलब्धबलश् च सम्प्रत्य् एव प्राणधारणमात्रवृत्तिर् वनं तदैव प्रविश्याष्टाव् एव च यामान् अभ्यर्थयानीति । न ज्ञानं न च वैराग्यं प्रायः श्रेयो भवेद् इह इत्य् अत्र तु वैराग्यस्य भक्तिजनकत्वे एव दोषो न तु भक्तिजनितत्वे इति तदनुभावरूपतया तदधीनत्वम् इति । यद् यद् आश्रमम् अगात् स भिक्षुकस् तत्तदन्नपरिपूर्णम् ऐक्षत इति न्यायेन कदाचिद् वैराग्यं तावद् रागादयः स्तेनाः तावत् कारागृहं गृहम् इति कदाचिद् गार्हस्थ्यं च निश्चिन्वन् किम् अहं कीर्तनम् एव किं वा कथाश्रवणम् अपि उत सेवाम् एव उताहो तावद् अम्बरीषादिवद् अनेकाङ्गाम् एव भक्तिं करवै इत्य् आदि विविधा एव प्राप्ता विकल्पा यत्र भवन्तीति व्यूढविकल्पा

Транслитерация (IAST)

atha vyūḍha-vikalpā | kim ahaṁ sa-parigraha eva putra-kalatrādīn vaiṣṇavīkṛtya bhagavat-paricaryāyāṁ niyojya gṛha eva sukhaṁ taṁ bhaje, kiṁ vā sarvān eva parityajya nirvikṣepaḥ śrī-vṛndāvanaṁ dhyeya-sthānam evāsīnaḥ kīrtana-śravaṇādibhiḥ kṛtārthībhaveyam? sa ca tyāgaḥ kiṁ bhukta-bhogasyāvagata-viṣama-viṣaya-dāva-davathor mama carama-daśāyām eva kiṁ vādhunaiva samucita iti | kiṁ ca, tām īkṣed ātmano mṛtyuṁ tṛṇaiḥ kūpam ivāvṛtam iti dṛṣṭyā āśramasyāsyāviśvāsyatayā yo dustyajān dāra-sutān ity atra jahau yuvaiva malavat ity ādi-dṛṣṭyā tyakta-vilambas tatrāpi aho me pitarau vṛddhau ity atra atṛptas tān anudhyāyan mṛto'ndhaṁ viśate tamaḥ iti bhagavad-vākyena tyāge'labdha-balaś ca sampraty eva prāṇadhāraṇa-mātra-vṛttir vanaṁ tadaiva praviśyāṣṭāv eva ca yāmān abhyarthayānīti | na jñānaṁ na ca vairāgyaṁ prāyaḥ śreyo bhaved iha ity atra tu vairāgyasya bhakti-janakatve eva doṣo na tu bhakti-janitatve iti tad-anubhāva-rūpatayā tad-adhīnatvam iti | yad yad āśramam agāt sa bhikṣukas tat-tad-anna-paripūrṇam aikṣata iti nyāyena kadācid vairāgyaṁ tāvad rāgādayaḥ stenāḥ tāvat kārāgṛhaṁ gṛham iti kadācid gārhasthyaṁ ca niścinvan kim ahaṁ kīrtanam eva kiṁ vā kathā-śravaṇam api uta sevām eva utāho tāvad ambarīṣādivad anekāṅgām eva bhaktiṁ karavai ity ādi vividhā eva prāptā vikalpā yatra bhavantīti vyūḍha-vikalpā

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथathaтеперь
व्यूढ-विकल्पाvyūḍha-vikalpāполная колебаний
किम्kimне
अहंahaṁмне ли
स-परिग्रहsa-parigrahaс семьёй
एवevaже
पुत्र-कलत्रादीन्putra-kalatrādīnсыновей, жену и прочих
वैष्णवीकृत्यvaiṣṇavīkṛtyaсделав вайшнавами
भगवत्-परिचर्यायांbhagavat-paricaryāyāṁк служению Бхагавану
नियोज्यniyojyaприставив
गृहgṛhaдома
एवevaже
सुखंsukhaṁсчастливо
तंtaṁЕму
भजेbhajeслужить
किं वाkiṁ vāили же
सर्वान्sarvānвсех
एवevaже
परित्यज्यparityajyaоставив
निर्विक्षेपःnirvikṣepaḥбез помех
श्री-वृन्दावनंśrī-vṛndāvanaṁво Шри Вриндаване
ध्येय-स्थानम्dhyeya-sthānamместе созерцания
एवासीनःevāsīnaḥпоселившись
कीर्तन-श्रवणादिभिःkīrtana-śravaṇādibhiḥвоспеванием, слушанием и прочим
कृतार्थीभवेयम्kṛtārthībhaveyamдостичь цели
सsaэтот
चcaи
त्यागःtyāgaḥуход
किंkiṁли
भुक्त-भोगस्यावगत-विषम-विषय-दाव-दवथोर्bhukta-bhogasyāvagata-viṣama-viṣaya-dāva-davathorвкусившему наслаждения, познавшему пожар мучительных чувственных вещей
ममmamaмне
चरम-दशायाम्carama-daśāyāmв последнюю пору
एवevaлишь
किं वाधुनैवkiṁ vādhunaivaили уже сейчас
समुचितsamucitaуместен
इतिitiтак
किं चkiṁ caкроме того
ताम्tāmеё
ईक्षेद्īkṣedпусть видит
आत्मनोātmanoсвоей
मृत्युंmṛtyuṁсмертью
तृणैःtṛṇaiḥтравой
कूपम्kūpamколодец
इवावृतम्ivāvṛtamкак прикрытый
इतिitiтак
दृष्ट्याdṛṣṭyāсудя по словам
आश्रमस्यास्याविश्वास्यतयाāśramasyāsyāviśvāsyatayāраз этому укладу нельзя доверять
योyoкто
दुस्त्यजान्dustyajānтрудно оставить
दार-सुतान्dāra-sutānжену и детей
इत्य् अत्रity atraв этих словах
जहौjahauоставил
युवैवyuvaivaещё юным
मलवत्malavatкак нечистоты
इत्य् आदि-दृष्ट्याity ādi-dṛṣṭyāсудя по этим и другим словам
त्यक्त-विलम्बस्tyakta-vilambasотбросив промедление
तत्रापिtatrāpiи тут же
अहोahoах
मेmeмои
पितरौpitarauродители
वृद्धौvṛddhauстары
इत्य् अत्रity atraв этих словах
अतृप्तस्atṛptasнеутолённый
तान्tānо них
अनुध्यायन्anudhyāyanдумая
मृतोऽन्धंmṛto'ndhaṁумерев, в слепую
विशतेviśateвходит
तमःtamaḥтьму
इतिitiтак
भगवद्-वाक्येनbhagavad-vākyenaпо слову Бхагавана
त्यागेऽलब्ध-बलश्tyāge'labdha-balaśне находя сил на уход
चcaи
सम्प्रत्य्sampratyпока
एवevaже
प्राणधारण-मात्र-वृत्तिर्prāṇadhāraṇa-mātra-vṛttirживя лишь ради поддержания жизни
वनंvanaṁв лес
तदैवtadaivaтогда уж
प्रविश्याष्टाव्praviśyāṣṭāvвойдя, все восемь
एवevaже
चcaи
यामान्yāmānстраж суток
अभ्यर्थयानीतिabhyarthayānītiбуду молиться — так
नnaни
ज्ञानंjñānaṁзнание
नnaни
चcaи
वैराग्यंvairāgyaṁотрешённость
प्रायःprāyaḥобычно
श्रेयोśreyoблаго
भवेद्bhavedбывает
इहihaздесь
इत्य् अत्रity atraздесь же
तुtuже
वैराग्यस्यvairāgyasyaотрешённости
भक्ति-जनकत्वेbhakti-janakatveв том, что она рождает преданность
एवevaлишь
दोषोdoṣoизъян
नnaне
तुtuже
भक्ति-जनितत्वेbhakti-janitatveв том, что она рождена преданностью
इतिitiтак
तद्-अनुभाव-रूपतयाtad-anubhāva-rūpatayāкак её проявление
तद्-अधीनत्वम्tad-adhīnatvamзависимость от неё
इतिitiтак
यद् यद्yad yadв какую
आश्रमम्āśramamобитель
अगात्agātприходил
सsaтот
भिक्षुकस्bhikṣukasнищий
तत्-तद्-अन्न-परिपूर्णम्tat-tad-anna-paripūrṇamполной пищи
ऐक्षतaikṣataвидел
इतिitiтак
न्यायेनnyāyenaпо поговорке
कदाचिद्kadācidто
वैराग्यंvairāgyaṁотрешённость
तावद्tāvadдо тех пор
रागादयःrāgādayaḥпривязанности и прочее
स्तेनाःstenāḥворы
तावत्tāvatдо тех пор
कारागृहंkārāgṛhaṁтюрьма
गृहम्gṛhamдом
इतिitiтак
कदाचिद्kadācidто
गार्हस्थ्यंgārhasthyaṁжизнь домохозяина
चcaи
निश्चिन्वन्niścinvanвыбирая
किम्kimчто
अहंahaṁмне
कीर्तनम्kīrtanamвоспевание
एवevaлишь
किं वाkiṁ vāили же
कथा-श्रवणम्kathā-śravaṇamслушание рассказов
अपिapiтакже
उतutaили
सेवाम्sevāmслужение
एवevaлишь
उताहोutāhoили же
तावद्tāvadсразу
अम्बरीषादिवद्ambarīṣādivadкак Амбариша и другие
अनेकाङ्गाम्anekāṅgāmмногочастную
एवevaже
भक्तिंbhaktiṁпреданность
करवैkaravaiсовершать
इत्य् आदिity ādiи так далее
विविधाvividhāразные
एवevaже
प्राप्ताprāptāприходящие
विकल्पाvikalpāколебания
यत्रyatraгде
भवन्तीतिbhavantītiбывают — поэтому
व्यूढ-विकल्पाvyūḍha-vikalpāполная колебаний
Литературный перевод

Теперь «полная колебаний». «Не лучше ли мне остаться с семьёй, сделать жену, сыновей и прочих вайшнавами, приставить их к служению Бхагавану и счастливо служить Ему дома? Или оставить всех и, без помех поселившись во Шри Вриндаване, месте созерцания, достичь цели воспеванием, слушанием и прочим? И уход этот уместен лишь в последнюю пору, когда я вкушу наслаждения и узнаю пожар мучительных чувственных вещей, — или уже сейчас?» Затем, по словам «пусть видит в ней свою смерть, как колодец, прикрытый травой», он решает, что домашнему укладу доверять нельзя, и по словам «кто оставил жену и детей, которых трудно оставить, — оставил ещё юным, как нечистоты» отбрасывает промедление. Но тут же, по слову Бхагавана «ах, мои родители стары…», «неутолённый, думая о них, он умирает и входит в слепую тьму», не находит сил на уход: «Пока проживу лишь ради поддержания жизни, а там уж войду в лес и буду молиться все восемь страж суток». А слова «ни знание, ни отрешённость обычно не приносят здесь блага» он понимает так: изъян у отрешённости лишь тогда, когда она должна рождать преданность, а не когда рождена ею; как проявление преданности она от неё зависит. По поговорке «в какую обитель ни зайдёт нищий — видит её полной пищи» он то выбирает отрешённость, то — по словам «до тех пор привязанности — воры, до тех пор дом — тюрьма» — жизнь домохозяина. «Воспевать ли мне только? Или слушать и рассказы? Или только служить? Или сразу совершать многочастную преданность, как Амбариша и другие?» Где бывают такие разные колебания, та и зовётся «полной колебаний».

Версия

28ffd4d75831 · опубликовано 28 сент. 2026 г., 15:39:15 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами