Махабхарата
Дьюта-парва: довольство против алчности — доктрина Дурьодханы2.50.18–20
2564 / 15823
Махабхарата · 2.50.18–20
Деванагари

असंतोषः श्रियो मूलं तस्मात् तं कामयाम्य् अहम् ॥
समुच्छ्रये यो यतते स राजन् परमो नयी ॥
ममत्वं हि न कर्तव्यम् ऐश्वर्ये वा धने ऽपि वा ॥
पूर्वावाप्तं हरन्त्य् अन्ये राजधर्मं हि तं विदुः ॥
अद्रोहे समयं कृत्वा चिच्छेद नमुचेः शिरः ॥
शक्रः सा हि मता तस्य रिपौ वृत्तिः सनातनी ॥

Транслитерация (IAST)

asaṃtoṣaḥ śriyo mūlaṃ tasmāt taṃ kāmayāmy aham ||
samucchraye yo yatate sa rājan paramo nayī ||
mamatvaṃ hi na kartavyam aiśvarye vā dhane 'pi vā ||
pūrvāvāptaṃ haranty anye rājadharmaṃ hi taṃ viduḥ ||
adrohe samayaṃ kṛtvā ciccheda namuceḥ śiraḥ ||
śakraḥ sā hi matā tasya ripau vṛttiḥ sanātanī ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
असंतोषः श्रियो मूलंasaṃtoṣaḥ śriyo mūlaṃ«неудовлетворённость — корень фортуны,
तस्मात् तं कामयाम्य् अहम्tasmāt taṃ kāmayāmy ahamпотому её я и желаю;
समुच्छ्रये यो यततेsamucchraye yo yatateкто к возвышению стремится,
स राजन् परमो नयीsa rājan paramo nayīтот, о царь, высший в политике;
ममत्वं हि न कर्तव्यम्mamatvaṃ hi na kartavyamчувства „моё“ не должно творить
ऐश्वर्ये वा धने ऽपि वाaiśvarye vā dhane 'pi vāни над владычеством, ни над богатством:
पूर्व-अवाप्तं हरन्त्य् अन्येpūrva-avāptaṃ haranty anyeпрежде обретённое уносят другие —
राज-धर्मं हि तं विदुःrāja-dharmaṃ hi taṃ viduḥто знают [как] царскую дхарму;
अद्रोहे समयं कृत्वाadrohe samayaṃ kṛtvāуговор о ненападении заключив,
चिच्छेद नमुचेः शिरःciccheda namuceḥ śiraḥрассёк голову Намучи
शक्रः सा हि मता तस्यśakraḥ sā hi matā tasyaШакра; ибо то почитается его
रिपौ वृत्तिः सनातनीripau vṛttiḥ sanātanīвечным образом действий к врагу».
पूर्वावाप्तंpūrvāvāptaṃисходная форма «pūrvāvāptaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
राजधर्मंrājadharmaṃисходная форма «rājadharmaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

«Неудовлетворённость — корень фортуны, потому её я и желаю; кто стремится к возвышению, тот, о царь, высший в политике. Не должно творить чувства „моё“ ни над владычеством, ни над богатством: прежде обретённое уносят другие — это знают [как] царскую дхарму. Заключив уговор о ненападении, Шакра [всё же] рассёк голову Намучи; ибо это почитается его вечным образом действий к врагу».

Версия

6fdd4d4986cf · опубликовано 16 июл. 2026 г., 15:49:22 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами