Махабхарата
Дьюта-парва: довольство против алчности — доктрина Дурьодханы2.50.21–24
2565 / 15823
Махабхарата · 2.50.21–24
Деванагари

द्वाव् एतौ ग्रसते भूमिः सर्पो बिलशयान् इव ॥
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥
नास्ति वै जातितः शत्रुः पुरुषस्य विशां पते ॥
येन साधारणी वृत्तिः स शत्रुर् नेतरो जनः ॥
शत्रुपक्षं समृध्यन्तं यो मोहात् समुपेक्षते ॥
व्याधिर् आप्यायित इव तस्य मूलं छिनत्ति सः ॥
अल्पो ऽपि ह्य् अरिर् अत्यन्तं वर्धमानपराक्रमः ॥
वल्मीको मूलज इव ग्रसते वृक्षम् अन्तिकात् ॥

Транслитерация (IAST)

dvāv etau grasate bhūmiḥ sarpo bilaśayān iva ||
rājānaṃ cāviroddhāraṃ brāhmaṇaṃ cāpravāsinam ||
nāsti vai jātitaḥ śatruḥ puruṣasya viśāṃ pate ||
yena sādhāraṇī vṛttiḥ sa śatrur netaro janaḥ ||
śatrupakṣaṃ samṛdhyantaṃ yo mohāt samupekṣate ||
vyādhir āpyāyita iva tasya mūlaṃ chinatti saḥ ||
alpo 'pi hy arir atyantaṃ vardhamānaparākramaḥ ||
valmīko mūlaja iva grasate vṛkṣam antikāt ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
द्वाव् एतौ ग्रसते भूमिःdvāv etau grasate bhūmiḥ«двоих поглощает земля,
सर्पो बिल-शयान् इवsarpo bila-śayān ivaкак змей — обитателей нор:
राजानं च अविरोद्धारंrājānaṃ ca aviroddhāraṃцаря невоюющего,
ब्राह्मणं च अप्रवासिनम्brāhmaṇaṃ ca apravāsinamи брахмана нестранствующего;
न अस्ति वै जातितः शत्रुःna asti vai jātitaḥ śatruḥнет врага по рождению
पुरुषस्य विशां पतेpuruṣasya viśāṃ pateу человека, о владыка народа;
येन साधारणी वृत्तिःyena sādhāraṇī vṛttiḥс кем совпадает образ [интересов],
स शत्रुर् न इतरो जनःsa śatrur na itaro janaḥтот враг, не иной человек;
शत्रु-पक्षं समृध्यन्तंśatru-pakṣaṃ samṛdhyantaṃрастущую вражью сторону
यो मोहात् समुपेक्षतेyo mohāt samupekṣateкто по заблуждению оставляет [без внимания],
व्याधिर् आप्यायित इवvyādhir āpyāyita ivaкак болезнь, [если] питать,
तस्य मूलं छिनत्ति सःtasya mūlaṃ chinatti saḥона подрезает его корень;
अल्पो ऽपि ह्य् अरिर् अत्यन्तंalpo 'pi hy arir atyantaṃдаже малый враг весьма
वर्धमान-पराक्रमःvardhamāna-parākramaḥс растущей мощью,
वल्मीको मूल-ज इवvalmīko mūla-ja ivaкак муравейник, от корня идущий,
ग्रसते वृक्षम् अन्तिकात्grasate vṛkṣam antikātпоглощает дерево вблизи».
बिलशयान्bilaśayānисходная форма «bilaśayān», добавленная для полного покрытия пословного блока
चाविरोद्धारंcāviroddhāraṃисходная форма «cāviroddhāraṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
चाप्रवासिनम्cāpravāsinamисходная форма «cāpravāsinam», добавленная для полного покрытия пословного блока
नास्तिnāstiисходная форма «nāsti», добавленная для полного покрытия пословного блока
नेतरोnetaroисходная форма «netaro», добавленная для полного покрытия пословного блока
शत्रुपक्षंśatrupakṣaṃисходная форма «śatrupakṣaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
वर्धमानपराक्रमःvardhamānaparākramaḥисходная форма «vardhamānaparākramaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
मूलजmūlajaисходная форма «mūlaja», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

«Двоих поглощает земля, как змей — обитателей нор: царя невоюющего и брахмана нестранствующего. Нет у человека врага по рождению, о владыка народа; враг — тот, с кем совпадают [соперничающие] интересы, а не иной человек. Кто по заблуждению оставляет без внимания растущую вражью сторону — того, как питаемая болезнь, она подсекает под корень. Даже малый враг с непрестанно растущей мощью, как анадревесный муравейник, поглощает дерево вблизи».

Версия

a041393ce817 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 15:49:22 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами