ब्रह्मक्षत्रं वैश्यवर्णं च शूद्रः; क्रमेणैतान् न्यायतः पूजयानः ॥
तुष्टेष्व् एतेष्व् अव्यथो दग्धपापस्; त्यक्त्वा देहं स्वर्गसुखानि भुङ्क्ते ॥
चातुर्वर्ण्यस्यैष धर्मस् तवोक्तो; हेतुं चात्र ब्रुवतो मे निबोध ॥
क्षात्राद् धर्माद् धीयते पाण्डुपुत्रस्; तं त्वं राजन् राजधर्मे नियुङ्क्ष्व ॥
धृतराष्ट्र उवाच
एवम् एतद् यथा मां त्वम् अनुशाससि नित्यदा ॥
ममापि च मतिः सौम्य भवत्य् एवं यथात्थ माम् ॥
सा तु बुद्धिः कृताप्य् एवं पाण्डवान् प्रति मे सदा ॥
दुर्योधनं समासाद्य पुनर् विपरिवर्तते ॥
न दिष्टम् अभ्यतिक्रान्तुं शक्यं मर्त्येन केन चित् ॥
दिष्टम् एव कृतं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥
brahmakṣatraṃ vaiśyavarṇaṃ ca śūdraḥ; krameṇaitān nyāyataḥ pūjayānaḥ ||
tuṣṭeṣv eteṣv avyatho dagdhapāpas; tyaktvā dehaṃ svargasukhāni bhuṅkte ||
cāturvarṇyasyaiṣa dharmas tavokto; hetuṃ cātra bruvato me nibodha ||
kṣātrād dharmād dhīyate pāṇḍuputras; taṃ tvaṃ rājan rājadharme niyuṅkṣva ||
dhṛtarāṣṭra uvāca
evam etad yathā māṃ tvam anuśāsasi nityadā ||
mamāpi ca matiḥ saumya bhavaty evaṃ yathāttha mām ||
sā tu buddhiḥ kṛtāpy evaṃ pāṇḍavān prati me sadā ||
duryodhanaṃ samāsādya punar viparivartate ||
na diṣṭam abhyatikrāntuṃ śakyaṃ martyena kena cit ||
diṣṭam eva kṛtaṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam ||
Совершив надлежащее поклонение брахманам, кшатриям и вайшьям, сжег свои грехи, удовлетворив их, а затем мирно отбросив свое тело, шудра наслаждается блаженством рая. Таким образом, перед тобой изложены обязанности четырех орденов. Послушайте теперь причину моей речи, когда я ее говорю. Юдхиштхира, сын Панду, отказывается от обязанностей ордена кшатриев. Поэтому, о царь, назначь его способным исполнять обязанности царей». «Дхритараштра сказал: «Это так, как ты всегда учишь меня. О любезный, мое сердце также склоняется к тому самому пути, о котором ты мне говоришь. Хотя, однако, я склоняюсь в своем уме к Пандавам, даже как ты учишь меня делать, все же, как только я вступаю в контакт с Дурьодханой, он отключается по-другому. Ни одно существо не может предотвратить судьбу. Действительно, Судьба, я думаю, обязательно пойдет своим чередом; индивидуальность усилия бесполезны».
de5e314332dc · опубликовано 17 июл. 2026 г., 04:02:44 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Фрагмент 5.40.26-30 развивает главную тему Удьога-парвы: усилие ради мира уже совершается на фоне неизбежной войны. Ключевые темы: Пандавы, Дурьодхана, Дхритараштра, дхарма. Дхарма здесь раскрывается через речь, выбор посольства, верность обещаниям и ответственность царей за последствия своего решения.