विररामैवम् उक्त्वा तु विदुरो दीनमानसः ॥
प्रध्यायमानः स तदा निःश्वसंश् च पुनः पुनः ॥
ततो ऽथ राज्ञः सुबलस्य पुत्री; धर्मार्थयुक्तं कुलनाशभीता ॥
दुर्योधनं पापमतिं नृशंसं; राज्ञां समक्षं सुतम् आह कोपात् ॥
ये पार्थिवा राजसभां प्रविष्टा; ब्रह्मर्षयो ये च सभासदो ऽन्ये ॥
शृण्वन्तु वक्ष्यामि तवापराधं; पापस्य सामात्यपरिच्छदस्य ॥
राज्यं कुरूणाम् अनुपूर्वभोग्यं; क्रमागतो नः कुलधर्म एषः ॥
त्वं पापबुद्धे ऽतिनृशंसकर्मन्; राज्यं कुरूणाम् अनयाद् विहंसि ॥
राज्ये स्थितो धृतराष्ट्रो मनीषी; तस्यानुजो विदुरो दीर्घदर्शी ॥
एताव् अतिक्रम्य कथं नृपत्वं; दुर्योधन प्रार्थयसे ऽद्य मोहात् ॥
virarāmaivam uktvā tu viduro dīnamānasaḥ ||
pradhyāyamānaḥ sa tadā niḥśvasaṃś ca punaḥ punaḥ ||
tato 'tha rājñaḥ subalasya putrī; dharmārthayuktaṃ kulanāśabhītā ||
duryodhanaṃ pāpamatiṃ nṛśaṃsaṃ; rājñāṃ samakṣaṃ sutam āha kopāt ||
ye pārthivā rājasabhāṃ praviṣṭā; brahmarṣayo ye ca sabhāsado 'nye ||
śṛṇvantu vakṣyāmi tavāparādhaṃ; pāpasya sāmātyaparicchadasya ||
rājyaṃ kurūṇām anupūrvabhogyaṃ; kramāgato naḥ kuladharma eṣaḥ ||
tvaṃ pāpabuddhe 'tinṛśaṃsakarman; rājyaṃ kurūṇām anayād vihaṃsi ||
rājye sthito dhṛtarāṣṭro manīṣī; tasyānujo viduro dīrghadarśī ||
etāv atikramya kathaṃ nṛpatvaṃ; duryodhana prārthayase 'dya mohāt ||
Сказав так, Видура с подавленным сердцем умолк; тогда он глубоко задумался и снова и снова вздыхал. Затем дочь царя Субалы, боясь гибели рода, в гневе сказала своему сыну Дурьодхане, зломысленному и жестокому, перед лицом царей слова, согласные с дхармой и пользой: «Пусть услышат цари, вошедшие в царское собрание, брахмарши и другие участники совета. Я объявлю твою вину — вину злодея вместе с советниками и окружением. Царство Куру должно наследоваться по порядку; таков наш семейный закон, пришедший по преемству. А ты, зломысленный, совершающий крайне жестокие дела, беззаконием губишь царство Куру. В царстве стоит мудрый Дхритараштра, а его младший брат — дальновидный Видура. Как же ты, Дурьодхана, в ослеплении сегодня стремишься к царской власти, переступая через этих двоих?»
62f255767c97 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 06:17:17 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
В этой главе Дрона, Видура и Гандхари один за другим возвращают Дурьодхану к одному и тому же основанию: власть Куру держится не на личной прихоти, а на дхарме рода, законной преемственности и верности старшим. Их слова показывают, что отказ от справедливой доли Пандавов разрушает не только политический порядок, но и саму ткань семьи.