सो ऽहं योत्स्यामि तत्त्वेन पालयंस् तव वाहिनीम् ॥
यथावच् छास्त्रतो राजन् व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥
दुर्योधन उवाच
न विद्यते मे गाङ्गेय भयं देवासुरेष्व् अपि ॥
समस्तेषु महाबाहो सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥
किं पुनस् त्वयि दुर्धर्षे सेनापत्ये व्यवस्थिते ॥
द्रोणे च पुरुषव्याघ्रे स्थिते युद्धाभिनन्दिनि ॥
भवद्भ्यां पुरुषाग्र्याभ्यां स्थिताभ्यां विजयो मम ॥
न दुर्लभं कुरुश्रेष्ठ देवराज्यम् अपि ध्रुवम् ॥
रथसंख्यां तु कार्त्स्न्येन परेषाम् आत्मनस् तथा ॥
तथैवातिरथानां च वेत्तुम् इच्छामि कौरव ॥
so 'haṃ yotsyāmi tattvena pālayaṃs tava vāhinīm ||
yathāvac chāstrato rājan vyetu te mānaso jvaraḥ ||
duryodhana uvāca
na vidyate me gāṅgeya bhayaṃ devāsureṣv api ||
samasteṣu mahābāho satyam etad bravīmi te ||
kiṃ punas tvayi durdharṣe senāpatye vyavasthite ||
droṇe ca puruṣavyāghre sthite yuddhābhinandini ||
bhavadbhyāṃ puruṣāgryābhyāṃ sthitābhyāṃ vijayo mama ||
na durlabhaṃ kuruśreṣṭha devarājyam api dhruvam ||
rathasaṃkhyāṃ tu kārtsnyena pareṣām ātmanas tathā ||
tathaivātirathānāṃ ca vettum icchāmi kaurava ||
«Я буду сражаться как следует, охраняя твоё войско, о царь, по правилам военной науки. Пусть уйдёт тревога из твоего сердца». Дурьодхана сказал: «О Гангея, у меня нет страха даже перед всеми богами и асурами вместе, о могучерукий; это я говорю тебе поистине. Что же говорить, когда ты, трудноодолимый, поставлен во главе войска, и рядом стоит Дрона, тигр среди людей, радующийся битве? Когда вы двое, лучшие из мужей, стоите рядом, победа для меня, о лучший из Куру, несомненна; даже царство богов не было бы трудно добыть. Но я хочу узнать полностью число колесничих у врагов и у нас самих, а также число атиратхов, о Кауравья».
6e8be22e555a · опубликовано 17 июл. 2026 г., 06:32:37 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Здесь начинается трезвое исчисление сил перед войной. Дхритараштра уже чувствует исход: обещание Арджуны убить Бхишму звучит для него как почти совершившийся факт. Бхишма же принимает командование без самовосхваления: он знает военную науку, но не скрывает, что война требует порядка, меры и ясного понимания каждого воина. Перечисление ратхов и атиратхов показывает не только мощь армии, но и сеть личных долгов, обид и выборов, которые привели людей к Курукшетре.