भीष्म उवाच
ततः शिखण्डिनो माता यथातत्त्वं नराधिप ॥
आचचक्षे महाबाहो भर्त्रे कन्यां शिखण्डिनीम् ॥
अपुत्रया मया राजन् सपत्नीनां भयाद् इदम् ॥
कन्या शिखण्डिनी जाता पुरुषो वै निवेदितः ॥
त्वया चैव नरश्रेष्ठ तन् मे प्रीत्यानुमोदितम् ॥
पुत्रकर्म कृतं चैव कन्यायाः पार्थिवर्षभ ॥
भार्या चोढा त्वया राजन् दशार्णाधिपतेः सुता ॥
त्वया च प्राग् अभिहितं देववाक्यार्थदर्शनात् ॥
कन्या भूत्वा पुमान् भावीत्य् एवं चैतद् उपेक्षितम् ॥
एतच् छ्रुत्वा द्रुपदो यज्ञसेनः; सर्वं तत्त्वं मन्त्रविद्भ्यो निवेद्य ॥
मन्त्रं राजा मन्त्रयाम् आस राजन्; यद् यद् युक्तं रक्षणे वै प्रजानाम् ॥
bhīṣma uvāca
tataḥ śikhaṇḍino mātā yathātattvaṃ narādhipa ||
ācacakṣe mahābāho bhartre kanyāṃ śikhaṇḍinīm ||
aputrayā mayā rājan sapatnīnāṃ bhayād idam ||
kanyā śikhaṇḍinī jātā puruṣo vai niveditaḥ ||
tvayā caiva naraśreṣṭha tan me prītyānumoditam ||
putrakarma kṛtaṃ caiva kanyāyāḥ pārthivarṣabha ||
bhāryā coḍhā tvayā rājan daśārṇādhipateḥ sutā ||
tvayā ca prāg abhihitaṃ devavākyārthadarśanāt ||
kanyā bhūtvā pumān bhāvīty evaṃ caitad upekṣitam ||
etac chrutvā drupado yajñasenaḥ; sarvaṃ tattvaṃ mantravidbhyo nivedya ||
mantraṃ rājā mantrayām āsa rājan; yad yad yuktaṃ rakṣaṇe vai prajānām ||
Бхишма сказал: «Тогда мать Шикхандина, о царь, рассказала своему мужу всю истину о девушке Шикхандини. “О царь, я была без сына и из страха перед соперницами объявила, что родившаяся девушка Шикхандини — мужчина. И ты, о лучший из людей, из любви одобрил это. Для девушки были совершены сыновние обряды, о бык среди царей. Ты взял ей в жёны дочь владыки Дашарны, о царь. Ты и прежде говорил, понимая смысл божественного слова: ‘Родившись девушкой, она станет мужчиной’; поэтому это было оставлено без внимания”. Услышав это, Друпада-Яджнасена сообщил всю истину своим советникам и стал советоваться, о царь, о том, что надлежит сделать для защиты подданных.
cbd8abed8ce5 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 06:41:26 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Эта глава переводит тайну Шикхандина из дворцовой тревоги в личный подвиг. Мать открывает Друпаде правду: ложь возникла из страха бездетности и соперниц, но держалась на вере в слово Шивы. Друпада пытается соединить два уровня действия — человеческую защиту города и поклонение божествам. Шикхандини же принимает страдание родителей на себя и идёт в лес, где появляется возможность перемены пола через милость якши. Судьба Амбы здесь становится не отвлечённым проклятием, а конкретным движением сострадания, стыда, обета и сверхчеловеческой помощи.