इदं तु भारतं वर्षं ततो हैमवतं परम् ॥
हेमकूटात् परं चैव हरिवर्षं प्रचक्षते ॥
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण च ॥
प्रागायतो महाराज माल्यवान् नाम पर्वतः ॥
ततः परं माल्यवतः पर्वतो गन्धमादनः ॥
परिमण्डलस् तयोर् मध्ये मेरुः कनकपर्वतः ॥
आदित्यतरुणाभासो विधूम इव पावकः ॥
योजनानां सहस्राणि षोडशाधः किल स्मृतः ॥
उच्चैश् च चतुराशीतिर् योजनानां महीपते ॥
ऊर्ध्वम् अन्तश् च तिर्यक् च लोकान् आवृत्य तिष्ठति ॥
तस्य पार्श्वे त्व् इमे द्वीपाश् चत्वारः संस्थिताः प्रभो ॥
भद्राश्वः केतुमालश् च जम्बूद्वीपश् च भारत ॥
उत्तराश् चैव कुरवः कृतपुण्यप्रतिश्रयाः ॥
idaṃ tu bhārataṃ varṣaṃ tato haimavataṃ param ||
hemakūṭāt paraṃ caiva harivarṣaṃ pracakṣate ||
dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa ca ||
prāgāyato mahārāja mālyavān nāma parvataḥ ||
tataḥ paraṃ mālyavataḥ parvato gandhamādanaḥ ||
parimaṇḍalas tayor madhye meruḥ kanakaparvataḥ ||
ādityataruṇābhāso vidhūma iva pāvakaḥ ||
yojanānāṃ sahasrāṇi ṣoḍaśādhaḥ kila smṛtaḥ ||
uccaiś ca caturāśītir yojanānāṃ mahīpate ||
ūrdhvam antaś ca tiryak ca lokān āvṛtya tiṣṭhati ||
tasya pārśve tv ime dvīpāś catvāraḥ saṃsthitāḥ prabho ||
bhadrāśvaḥ ketumālaś ca jambūdvīpaś ca bhārata ||
uttarāś caiva kuravaḥ kṛtapuṇyapratiśrayāḥ ||
Эта область — Бхарата-варша; за ней находится Хаймавата. Дальше, за Хемакутой, называют Хариваршу. К югу от Нилы и к северу от Нишадхи, о великий царь, тянется к востоку гора по имени Мальяван; дальше Мальявана стоит гора Гандхамадана. Между ними находится круглая Меру, золотая гора. Она сияет как восходящее солнце, как бездымный огонь; говорят, вниз она уходит на шестнадцать тысяч йоджан, а вверх, о владыка земли, поднимается на восемьдесят четыре тысячи. Поднимаясь вверх, уходя внутрь и простираясь вширь, она охватывает миры. По её сторонам, о владыка, расположены четыре двипы: Бхадрашва, Кетумала, Джамбудвипа и северные Куру, прибежище тех, кто обрёл благую заслугу.
bb7a307c9ac7 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:37:17 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Меру занимает центр этого описания как золотая ось мирового порядка. В традиционном видении такая география не сводится к физической карте: она выражает иерархию пространств, связь заслуги с местом рождения и зависимость видимого мира от высшего устройства.