Махабхарата
Бхишма-парва: северные двипы, Раху и светила6.13.9-16
5350 / 15823
Махабхарата · 6.13.9-16
Деванагари

कुशद्वीपे तु राजेन्द्र पर्वतो विद्रुमैश् चितः ॥
सुधामा नाम दुर्धर्षो द्वितीयो हेमपर्वतः ॥
द्युतिमान् नाम कौरव्य तृतीयः कुमुदो गिरिः ॥
चतुर्थः पुष्पवान् नाम पञ्चमस् तु कुशेशयः ॥
षष्ठो हरिगिरिर् नाम षड् एते पर्वतोत्तमाः ॥
तेषाम् अन्तरविष्कम्भो द्विगुणः प्रविभागशः ॥
औद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम् ॥
तृतीयं वै रथाकारं चतुर्थं पालनं स्मृतम् ॥
धृतिमत् पञ्चमं वर्षं षष्ठं वर्षं प्रभाकरम् ॥
सप्तमं कापिलं वर्षं सप्तैते वर्षपुञ्जकाः ॥
एतेषु देवगन्धर्वाः प्रजाश् च जगतीश्वर ॥
विहरन्ति रमन्ते च न तेषु म्रियते जनः ॥
न तेषु दस्यवः सन्ति म्लेच्छजात्यो ऽपि वा नृप ॥
गौरप्रायो जनः सर्वः सुकुमारश् च पार्थिव ॥
अवशिष्टेषु वर्षेषु वक्ष्यामि मनुजेश्वर ॥
यथाश्रुतं महाराज तद् अव्यग्रमनाः शृणु ॥

Транслитерация (IAST)

kuśadvīpe tu rājendra parvato vidrumaiś citaḥ ||
sudhāmā nāma durdharṣo dvitīyo hemaparvataḥ ||
dyutimān nāma kauravya tṛtīyaḥ kumudo giriḥ ||
caturthaḥ puṣpavān nāma pañcamas tu kuśeśayaḥ ||
ṣaṣṭho harigirir nāma ṣaḍ ete parvatottamāḥ ||
teṣām antaraviṣkambho dviguṇaḥ pravibhāgaśaḥ ||
audbhidaṃ prathamaṃ varṣaṃ dvitīyaṃ veṇumaṇḍalam ||
tṛtīyaṃ vai rathākāraṃ caturthaṃ pālanaṃ smṛtam ||
dhṛtimat pañcamaṃ varṣaṃ ṣaṣṭhaṃ varṣaṃ prabhākaram ||
saptamaṃ kāpilaṃ varṣaṃ saptaite varṣapuñjakāḥ ||
eteṣu devagandharvāḥ prajāś ca jagatīśvara ||
viharanti ramante ca na teṣu mriyate janaḥ ||
na teṣu dasyavaḥ santi mlecchajātyo 'pi vā nṛpa ||
gauraprāyo janaḥ sarvaḥ sukumāraś ca pārthiva ||
avaśiṣṭeṣu varṣeṣu vakṣyāmi manujeśvara ||
yathāśrutaṃ mahārāja tad avyagramanāḥ śṛṇu ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कुशद्वीपेkuśadvīpeв Кушадвипе; на острове Куша
तुtuже; а
राजेन्द्रrājendraо владыка царей; лучший из царей
पर्वतोparvatoгора; горный хребет
विद्रुमैश्vidrumaiśкораллами; красными драгоценностями
चितःcitaḥусыпанная; покрытая
सुधामाsudhāmāСудхама; гора Судхама
नामnāmaпо имени; называемая
दुर्धर्षोdurdharṣoнеприступная; трудноодолимая
द्वितीयोdvitīyoвторая; следующая
हेमपर्वतःhemaparvataḥзолотая гора; хребет из золота
द्युतिमान्dyutimānДьютиман; сияющая
नामnāmaпо имени; называемая
कौरव्यkauravyaо Каурав; потомок Куру
तृतीयःtṛtīyaḥтретья; третья по счёту
कुमुदोkumudoКумуда; гора Кумуда
गिरिःgiriḥгора; хребет
चतुर्थःcaturthaḥчетвёртая; четвёртая по счёту
पुष्पवान्puṣpavānПушпаван; цветоносная гора
नामnāmaпо имени; называемая
पञ्चमस्pañcamasпятая; пятая по счёту
तुtuже; а
कुशेशयःkuśeśayaḥКушешая; гора Кушешая
षष्ठोṣaṣṭhoшестая; шестая по счёту
हरिगिरिर्harigirirХаригири; гора Хари
नामnāmaпо имени; называемая
षड्ṣaḍшесть; числом шесть
एतेeteэти; вот эти
पर्वतोत्तमाःparvatottamāḥлучшие горы; превосходные хребты
तेषाम्teṣāmмежду ними; их
अन्तरविष्कम्भोantaraviṣkambhoвнутренний промежуток; расстояние между ними
द्विगुणःdviguṇaḥвдвое больший; удвоенный
प्रविभागशःpravibhāgaśaḥпо разделению; соответственно частям
औद्भिदंaudbhidaṃАудбхида; область Аудбхида
प्रथमंprathamaṃпервое; первым
वर्षंvarṣaṃварша; область мира
द्वितीयंdvitīyaṃвторое; следующее
वेणुमण्डलम्veṇumaṇḍalamВенумандала; круг тростника
तृतीयंtṛtīyaṃтретье; третьим
वैvaiименно; поистине
रथाकारंrathākāraṃРатхакара; имеющее форму колесницы
चतुर्थंcaturthaṃчетвёртое; четвёртым
पालनंpālanaṃПалана; охраняющая область
स्मृतम्smṛtamпомнится; считается
धृतिमत्dhṛtimatДхритимат; стойкая область
पञ्चमंpañcamaṃпятое; пятым
वर्षंvarṣaṃварша; область мира
षष्ठंṣaṣṭhaṃшестое; шестым
वर्षंvarṣaṃварша; область мира
प्रभाकरम्prabhākaramПрабхакара; светотворная область
सप्तमंsaptamaṃседьмое; седьмым
कापिलंkāpilaṃКапила; область Капила
वर्षंvarṣaṃварша; область мира
सप्तैतेsaptaiteэти семь; числом семь
वर्षपुञ्जकाःvarṣapuñjakāḥгруппы варш; скопления областей
एतेषुeteṣuв них; в этих областях
देवगन्धर्वाःdevagandharvāḥбоги и гандхарвы; небожители и небесные певцы
प्रजाश्prajāśсущества; народы
caи; также
जगतीश्वरjagatīśvaraо владыка земли; о правитель мира
विहरन्तिviharantiстранствуют; наслаждаются
रमन्तेramanteрадуются; пребывают в наслаждении
caи; также
naне; нет
तेषुteṣuв них; в этих областях
म्रियतेmriyateумирает; гибнет
जनःjanaḥчеловек; народ
naне; нет
तेषुteṣuв них; в этих областях
दस्यवःdasyavaḥразбойники; грабители
सन्तिsantiимеются; существуют
म्लेच्छजात्योmlecchajātyoроды млеччхов; чужеземные племена
ऽपि'piдаже; также
वाили; либо
नृपnṛpaо правитель; о царь
गौरप्रायोgauraprāyoпреимущественно светлый; в основном белокожий
जनःjanaḥнарод; люди
सर्वःsarvaḥвесь; каждый
सुकुमारश्sukumāraśнежный; утончённый
caи; также
पार्थिवpārthivaо царь; о земной владыка
अवशिष्टेषुavaśiṣṭeṣuв оставшихся; в прочих
वर्षेषुvarṣeṣuваршах; областях мира
वक्ष्यामिvakṣyāmiя расскажу; опишу
मनुजेश्वरmanujeśvaraо владыка людей; о правитель людей
यथाश्रुतंyathāśrutaṃкак услышал; согласно услышанному
महाराजmahārājaо великий царь; о махараджа
तद्tadэто; то
अव्यग्रमनाःavyagramanāḥс сосредоточенным умом; не отвлекаясь
शृणुśṛṇuслушай; выслушай
Литературный перевод

В Кушадвипе, о владыка царей, есть гора, усыпанная кораллами; она называется Судхама, неприступная, вторая — золотая гора. Третья, о Каурав, называется Дьютиман; гора Кумуда — четвёртая; пятая называется Пушпаван, шестая — Кушешая, а шестая из лучших гор — Харигири. Между этими превосходными горами расстояния по разделениям возрастают вдвое. Первая варша — Аудбхида, вторая — Венумандала, третья — Ратхакара, четвёртая считается Паланой, пятая — Дхритимат, шестая — Прабхакара, седьмая — Капила: таковы эти семь групп варш. В них, о владыка земли, странствуют и радуются боги, гандхарвы и народы; там никто не умирает. В них нет разбойников, о царь, и нет даже племён млеччхов; весь народ там преимущественно светел и нежен, о земной владыка. О владыка людей, теперь я расскажу об оставшихся варшах так, как услышал; слушай сосредоточенно, о великий царь».

Версия

73ad582f11f1 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:47:27 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами