ततः परं समा नाम दृश्यते लोकसंस्थितिः ॥
चतुरश्रा महाराज त्रयस् त्रिंशत् तु मण्डलम् ॥
तत्र तिष्ठन्ति कौरव्य चत्वारो लोकसंमताः ॥
दिग्गजा भरतश्रेष्ठ वामनैरावतादयः ॥
सुप्रतीकस् तथा राजन् प्रभिन्नकरटामुखः ॥
तस्याहं परिमाणं तु न संख्यातुम् इहोत्सहे ॥
असंख्यातः स नित्यं हि तिर्यग् ऊर्ध्वम् अधस् तथा ॥
तत्र वै वायवो वान्ति दिग्भ्यः सर्वाभ्य एव च ॥
असंबाधा महाराज तान् निगृह्णन्ति ते गजाः ॥
पुष्करैः पद्मसंकाशैर् वर्ष्मवद्भिर् महाप्रभैः ॥
ते शनैः पुनर् एवाशु वायून् मुञ्चन्ति नित्यशः ॥
श्वसद्भिर् मुच्यमानास् तु दिग्गजैर् इह मारुताः ॥
आगच्छन्ति महाराज ततस् तिष्ठन्ति वै प्रजाः ॥
धृतराष्ट्र उवाच
परो वै विस्तरो ऽत्यर्थं त्वया संजय कीर्तितः ॥
दर्शितं द्वीपसंस्थानम् उत्तरं ब्रूहि संजय ॥
tataḥ paraṃ samā nāma dṛśyate lokasaṃsthitiḥ ||
caturaśrā mahārāja trayas triṃśat tu maṇḍalam ||
tatra tiṣṭhanti kauravya catvāro lokasaṃmatāḥ ||
diggajā bharataśreṣṭha vāmanairāvatādayaḥ ||
supratīkas tathā rājan prabhinnakaraṭāmukhaḥ ||
tasyāhaṃ parimāṇaṃ tu na saṃkhyātum ihotsahe ||
asaṃkhyātaḥ sa nityaṃ hi tiryag ūrdhvam adhas tathā ||
tatra vai vāyavo vānti digbhyaḥ sarvābhya eva ca ||
asaṃbādhā mahārāja tān nigṛhṇanti te gajāḥ ||
puṣkaraiḥ padmasaṃkāśair varṣmavadbhir mahāprabhaiḥ ||
te śanaiḥ punar evāśu vāyūn muñcanti nityaśaḥ ||
śvasadbhir mucyamānās tu diggajair iha mārutāḥ ||
āgacchanti mahārāja tatas tiṣṭhanti vai prajāḥ ||
dhṛtarāṣṭra uvāca
paro vai vistaro 'tyarthaṃ tvayā saṃjaya kīrtitaḥ ||
darśitaṃ dvīpasaṃsthānam uttaraṃ brūhi saṃjaya ||
Дальше видится область мироустройства по имени Сама: она четырёхугольная, о великий царь, и её круг составляет тридцать три. Там, о Каурав, стоят четыре признанных миром слона сторон света, о лучший из Бхаратов, начиная с Ваманы и Айраваты; также Супратика, о царь, с висками и мордой в течке. Я не берусь здесь исчислить её меру: она всегда неисчислима вширь, вверх и вниз. Там со всех сторон света дуют свободные ветры, о великий царь, и эти слоны удерживают их. Своими лотосоподобными, массивными и великосияющими хоботами они медленно, а затем быстро выпускают ветры снова и снова. Ветры, выпускаемые здесь дыханием слонов сторон света, приходят, о великий царь, и благодаря этому держатся существа. Дхритараштра сказал: «О Санджая, ты описал чрезвычайно огромный простор и показал устройство двип. Расскажи теперь дальнейшее».
14dfc7fc3c3c · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:47:27 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Мировые слоны в этом описании не декоративны: они удерживают и выпускают ветры, от которых зависит устойчивость существ. Космос представлен как живой порядок, где даже движение воздуха находится под охраной могучих опор.