संजय उवाच
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस् तदा ॥
आचार्यम् उपसंगम्य राजा वचनम् अब्रवीत् ॥
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणाम् आचार्य महतीं चमूम् ॥
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता ॥
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ॥
युयुधानो विराटश् च द्रुपदश् च महारथः ॥
धृष्टकेतुश् चेकितानः काशिराजश् च वीर्यवान् ॥
पुरुजित् कुन्तिभोजश् च शैब्यश् च नरपुंगवः ॥
युधामन्युश् च विक्रान्त उत्तमौजाश् च वीर्यवान् ॥
सौभद्रो द्रौपदेयाश् च सर्व एव महारथाः ॥
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान् निबोध द्विजोत्तम ॥
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान् ब्रवीमि ते ॥
भवान् भीष्मश् च कर्णश् च कृपश् च समितिंजयः ॥
अश्वत्थामा विकर्णश् च सौमदत्तिस् तथैव च ॥
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ॥
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥
अपर्याप्तं तद् अस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ॥
पर्याप्तं त्व् इदम् एतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागम् अवस्थिताः ॥
भीष्मम् एवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥
saṃjaya uvāca
dṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṃ vyūḍhaṃ duryodhanas tadā ||
ācāryam upasaṃgamya rājā vacanam abravīt ||
paśyaitāṃ pāṇḍuputrāṇām ācārya mahatīṃ camūm ||
vyūḍhāṃ drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā ||
atra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi ||
yuyudhāno virāṭaś ca drupadaś ca mahārathaḥ ||
dhṛṣṭaketuś cekitānaḥ kāśirājaś ca vīryavān ||
purujit kuntibhojaś ca śaibyaś ca narapuṃgavaḥ ||
yudhāmanyuś ca vikrānta uttamaujāś ca vīryavān ||
saubhadro draupadeyāś ca sarva eva mahārathāḥ ||
asmākaṃ tu viśiṣṭā ye tān nibodha dvijottama ||
nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tān bravīmi te ||
bhavān bhīṣmaś ca karṇaś ca kṛpaś ca samitiṃjayaḥ ||
aśvatthāmā vikarṇaś ca saumadattis tathaiva ca ||
anye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ ||
nānāśastrapraharaṇāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ ||
aparyāptaṃ tad asmākaṃ balaṃ bhīṣmābhirakṣitam ||
paryāptaṃ tv idam eteṣāṃ balaṃ bhīmābhirakṣitam ||
ayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgam avasthitāḥ ||
bhīṣmam evābhirakṣantu bhavantaḥ sarva eva hi ||
Санджая сказал: «Увидев построенное войско Пандавов, царь Дурьодхана подошёл к своему наставнику и сказал: “О учитель, взгляни на эту великую армию сыновей Панду, выстроенную твоим разумным учеником, сыном Друпады. Здесь герои, великие лучники, равные в битве Бхиме и Арджуне: Ююдхана, Вирата, великий ратник Друпада, Дхришткету, Чекитана, доблестный царь Каши, Пуруджит, Кунтибходжа, Шайбья, лучший из людей, храбрый Юдхаманью, мужественный Уттамауджас, Саубхадра и сыновья Драупади — все они великие ратники. Но узнай и наших выдающихся вождей, о лучший из дваждырождённых; я назову тебе предводителей моего войска для сведения. Это ты сам, Бхишма, Карна, Крипа, победитель в сражении, Ашваттхама, Викарна и сын Сомадатты, а также многие другие герои, готовые отдать жизнь ради меня, вооружённые разным оружием и искусные в бою. Наша сила, защищённая Бхишмой, неограниченна, а их сила, защищённая Бхимой, ограниченна. Поэтому пусть все вы, стоя на всех путях согласно назначению, охраняете одного Бхишму”».
306fce7c6951 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:55:05 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Речь Дурьодханы внешне звучит как военный обзор, но в ней слышна тревога: он первым замечает силу Пандавов и напоминает Дроне, что их строй создан его учеником. Его приказ охранять Бхишму показывает, что уверенность Кауравов держится на одном столпе.