Махабхарата
Бхишма-парва: Арджуна-вишада6.23.20-27
5409 / 15823
Махабхарата · 6.23.20-27
Деванагари

अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ॥
प्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुर् उद्यम्य पाण्डवः ॥
हृषीकेशं तदा वाक्यम् इदम् आह महीपते ॥
सेनयोर् उभयोर् मध्ये रथं स्थापय मे ऽच्युत ॥
यावद् एतान् निरीक्षे ऽहं योद्धुकामान् अवस्थितान् ॥
कैर् मया सह योद्धव्यम् अस्मिन् रणसमुद्यमे ॥
योत्स्यमानान् अवेक्षे ऽहं य एते ऽत्र समागताः ॥
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर् युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥
एवम् उक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ॥
सेनयोर् उभयोर् मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ॥
उवाच पार्थ पश्यैतान् समवेतान् कुरून् इति ॥
तत्रापश्यत् स्थितान् पार्थः पितॄन् अथ पितामहान् ॥
आचार्यान् मातुलान् भ्रातॄन् पुत्रान् पौत्रान् सखींस् तथा ॥
श्वशुरान् सुहृदश् चैव सेनयोर् उभयोर् अपि ॥
तान् समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान् बन्धून् अवस्थितान् ॥

Транслитерация (IAST)

atha vyavasthitān dṛṣṭvā dhārtarāṣṭrān kapidhvajaḥ ||
pravṛtte śastrasaṃpāte dhanur udyamya pāṇḍavaḥ ||
hṛṣīkeśaṃ tadā vākyam idam āha mahīpate ||
senayor ubhayor madhye rathaṃ sthāpaya me 'cyuta ||
yāvad etān nirīkṣe 'haṃ yoddhukāmān avasthitān ||
kair mayā saha yoddhavyam asmin raṇasamudyame ||
yotsyamānān avekṣe 'haṃ ya ete 'tra samāgatāḥ ||
dhārtarāṣṭrasya durbuddher yuddhe priyacikīrṣavaḥ ||
evam ukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata ||
senayor ubhayor madhye sthāpayitvā rathottamam ||
bhīṣmadroṇapramukhataḥ sarveṣāṃ ca mahīkṣitām ||
uvāca pārtha paśyaitān samavetān kurūn iti ||
tatrāpaśyat sthitān pārthaḥ pitṝn atha pitāmahān ||
ācāryān mātulān bhrātṝn putrān pautrān sakhīṃs tathā ||
śvaśurān suhṛdaś caiva senayor ubhayor api ||
tān samīkṣya sa kaunteyaḥ sarvān bandhūn avasthitān ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वाatha vyavasthitān dṛṣṭvāзатем увидев расположенных; после этого завидев стоящих
धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजःdhārtarāṣṭrān kapidhvajaḥДхартраштр, Капидхваджа; сыновей Дхритараштры, знаменосец капи
प्रवृत्ते शस्त्रसंपातेpravṛtte śastrasaṃpāteкогда начался обстрел оружием; при начале столкновения оружия
धनुर् उद्यम्य पाण्डवःdhanur udyamya pāṇḍavaḥлук подняв, Пандава; сын Панду поднял лук
हृषीकेशं तदा वाक्यम्hṛṣīkeśaṃ tadā vākyamХришикеше тогда слово; к Хришикеше эту речь
इदम् आह महीपतेidam āha mahīpateэто сказал, владыка земли; произнёс это, царь
सेनयोर् उभयोर् मध्येsenayor ubhayor madhyeмежду двумя армиями; посреди обоих войск
रथं स्थापय मे ऽच्युतrathaṃ sthāpaya me 'cyutaколесницу поставь мне, Ачьюта; останови мою ратху, Непадающий
यावद् एतान् निरीक्षे ऽहंyāvad etān nirīkṣe 'haṃпока этих рассмотрю я; чтобы я оглядел этих
योद्धुकामान् अवस्थितान्yoddhukāmān avasthitānжелающих сражаться, стоящих; готовых к бою, расположенных
कैर् मया सह योद्धव्यम्kair mayā saha yoddhavyamс кем мне нужно сражаться; против кого мне биться
अस्मिन् रणसमुद्यमेasmin raṇasamudyameв этом военном начинании; в этом подъёме битвы
योत्स्यमानान् अवेक्षे ऽहंyotsyamānān avekṣe 'haṃбудущих сражаться я увижу; я рассмотрю воюющих
य एते ऽत्र समागताःya ete 'tra samāgatāḥкоторые здесь собрались; этих, кто сошёлся здесь
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्dhārtarāṣṭrasya durbuddherДхартраштры дурноумного; зломысленного сына Дхритараштры
युद्धे प्रियचिकीर्षवःyuddhe priyacikīrṣavaḥв битве желающие угодить; хотящие сделать приятное в бою
एवम् उक्तो हृषीकेशोevam ukto hṛṣīkeśoтак сказанный Хришикеша; услышав это, Хришикеша
गुडाकेशेन भारतguḍākeśena bhārataГудакешей, Бхарата; от Арджуны, о Бхарата
सेनयोर् उभयोर् मध्येsenayor ubhayor madhyeмежду двумя армиями; посреди обоих войск
स्थापयित्वा रथोत्तमम्sthāpayitvā rathottamamпоставив лучшую колесницу; остановив превосходную ратху
भीष्मद्रोणप्रमुखतःbhīṣmadroṇapramukhataḥперед Бхишмой и Дроной; лицом к Бхишме и Дроне
सर्वेषां च महीक्षिताम्sarveṣāṃ ca mahīkṣitāmи ко всем земным владыкам; и перед всеми царями земли
उवाच पार्थ पश्यैतान्uvāca pārtha paśyaitānсказал: сын Притхи, посмотри; произнёс: Арджуна, взгляни
समवेतान् कुरून् इतिsamavetān kurūn itiсобравшихся Куру, так; на сошедшихся Куру
तत्रापश्यत् स्थितान् पार्थःtatrāpaśyat sthitān pārthaḥтам увидел стоящих сын Притхи; там Арджуна увидел
पितॄन् अथ पितामहान्pitṝn atha pitāmahānотцов, затем дедов; старших и праотцев
आचार्यान् मातुलान् भ्रातॄन्ācāryān mātulān bhrātṝnнаставников, дядьёв, братьев; учителей, матулов, родичей
पुत्रान् पौत्रान् सखींस् तथाputrān pautrān sakhīṃs tathāсыновей, внуков, друзей также; детей, потомков, товарищей
श्वशुरान् सुहृदश् चैवśvaśurān suhṛdaś caivaтестей и доброжелателей также; родню по браку и друзей
सेनयोर् उभयोर् अपिsenayor ubhayor apiв обеих армиях; по обе стороны войск
तान् समीक्ष्य स कौन्तेयःtān samīkṣya sa kaunteyaḥих увидев, тот Каунтея; рассмотрев их, сын Кунти
सर्वान् बन्धून् अवस्थितान्sarvān bandhūn avasthitānвсех родственников стоящих; всех близких, расположенных
Литературный перевод

Когда началось столкновение оружия, Пандава со знаменем капи увидел стоящих сыновей Дхритараштры, поднял лук и сказал Хришикеше: «О Ачьюта, поставь мою колесницу между двумя армиями, чтобы я рассмотрел этих стоящих здесь воинов, желающих сражаться, и увидел, с кем мне предстоит биться в этом военном начинании. Я хочу увидеть тех, кто собрался здесь для битвы, желая угодить дурноумному сыну Дхритараштры». О Бхарата, услышав это от Гудакеши, Хришикеша поставил лучшую колесницу между двумя армиями, перед Бхишмой, Дроной и всеми земными владыками, и сказал: «О сын Притхи, взгляни на этих собравшихся Куру». Там Арджуна увидел в обеих армиях отцов, дедов, наставников, дядьёв, братьев, сыновей, внуков, друзей, тестей и доброжелателей. Сын Кунти внимательно посмотрел на всех этих близких, стоящих перед ним.

Версия

07dd3bc70997 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:55:05 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами