प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्य् अनादी उभाव् अपि ॥
विकारांश् च गुणांश् चैव विद्धि प्रकृतिसंभवान् ॥
कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिर् उच्यते ॥
पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुर् उच्यते ॥
पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् ॥
कारणं गुणसङ्गो ऽस्य सदसद्योनिजन्मसु ॥
उपद्रष्टानुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ॥
परमात्मेति चाप्य् उक्तो देहे ऽस्मिन् पुरुषः परः ॥
य एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ॥
सर्वथा वर्तमानो ऽपि न स भूयो ऽभिजायते ॥
prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhy anādī ubhāv api ||
vikārāṃś ca guṇāṃś caiva viddhi prakṛtisaṃbhavān ||
kāryakāraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtir ucyate ||
puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve hetur ucyate ||
puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijān guṇān ||
kāraṇaṃ guṇasaṅgo 'sya sadasadyonijanmasu ||
upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ ||
paramātmeti cāpy ukto dehe 'smin puruṣaḥ paraḥ ||
ya evaṃ vetti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca guṇaiḥ saha ||
sarvathā vartamāno 'pi na sa bhūyo 'bhijāyate ||
«Знай пракрити и пурушу как безначальных; изменения и гуны знай как рождённые из пракрити. В производстве причины и следствия пракрити называется основанием, а пуруша называется основанием переживания счастья и страдания. Ведь пуруша, пребывая в пракрити, переживает гуны, рождённые из пракрити; его связь с гунами становится причиной рождения в благих и неблагих лонах. Но в этом теле пребывает и высший Пуруша — наблюдатель, дозволитель, поддержатель, переживающий, великий Господь, называемый также Параматмой. Кто так знает пурушу, пракрити и гуны, тот, как бы ни жил, больше не рождается».
9551b8c4f50d · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:02:20 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Кришна различает обусловленную дживу, пракрити и высшего Пурушу в теле. Освобождающее знание состоит не в отрицании мира, а в понимании, кто действует, кто переживает и кто как Параматма остаётся высшим свидетелем.