रजस् तमश् चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ॥
रजः सत्त्वं तमश् चैव तमः सत्त्वं रजस् तथा ॥
सर्वद्वारेषु देहे ऽस्मिन् प्रकाश उपजायते ॥
ज्ञानं यदा तदा विद्याद् विवृद्धं सत्त्वम् इत्य् उत ॥
लोभः प्रवृत्तिर् आरम्भः कर्मणाम् अशमः स्पृहा ॥
रजस्य् एतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥
अप्रकाशो ऽप्रवृत्तिश् च प्रमादो मोह एव च ॥
तमस्य् एतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ॥
तदोत्तमविदां लोकान् अमलान् प्रतिपद्यते ॥
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ॥
तथा प्रलीनस् तमसि मूढयोनिषु जायते ॥
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ॥
रजसस् तु फलं दुःखम् अज्ञानं तमसः फलम् ॥
सत्त्वात् संजायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ॥
प्रमादमोहौ तमसो भवतो ऽज्ञानम् एव च ॥
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ॥
जघन्यगुणवृत्तस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥
rajas tamaś cābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata ||
rajaḥ sattvaṃ tamaś caiva tamaḥ sattvaṃ rajas tathā ||
sarvadvāreṣu dehe 'smin prakāśa upajāyate ||
jñānaṃ yadā tadā vidyād vivṛddhaṃ sattvam ity uta ||
lobhaḥ pravṛttir ārambhaḥ karmaṇām aśamaḥ spṛhā ||
rajasy etāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ||
aprakāśo 'pravṛttiś ca pramādo moha eva ca ||
tamasy etāni jāyante vivṛddhe kurunandana ||
yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt ||
tadottamavidāṃ lokān amalān pratipadyate ||
rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate ||
tathā pralīnas tamasi mūḍhayoniṣu jāyate ||
karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam ||
rajasas tu phalaṃ duḥkham ajñānaṃ tamasaḥ phalam ||
sattvāt saṃjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca ||
pramādamohau tamaso bhavato 'jñānam eva ca ||
ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ ||
jaghanyaguṇavṛttasthā adho gacchanti tāmasāḥ ||
«Когда саттва подавляет раджас и тамас, она преобладает, о Бхарата; когда раджас подавляет саттву и тамас, преобладает раджас; и так же тамас подавляет саттву и раджас. Когда во всех вратах этого тела возникает свет знания, знай, что саттва усилилась. Жадность, активность, начинание дел, беспокойство и влечение рождаются при усилении раджаса, о лучший из Бхаратов. Неясность, бездействие, небрежность и заблуждение рождаются при усилении тамаса, о потомок Куру. Если воплощённый умирает при возросшей саттве, он достигает чистых миров знающих высшее. Умерев в раджасе, он рождается среди привязанных к деятельности; умерший в тамасе рождается в помрачённых лонах. Плод благого действия называют чистым и саттвичным; плод раджаса — страдание, а плод тамаса — невежество. Из саттвы рождается знание, из раджаса — жадность, а из тамаса возникают небрежность, заблуждение и невежество. Пребывающие в саттве идут вверх, раджасичные остаются посередине, а тамасичные, пребывающие в низшей гуне, идут вниз».
0c850fff0fa5 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:02:20 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Кришна описывает гуны как динамические силы: они сменяют друг друга, окрашивают восприятие, действия, смерть и дальнейшее рождение. Знание признаков гун помогает не оправдывать своё состояние, а увидеть, что оно не является истинным я.