Махабхарата
Бхишма-парва: Бхишма теснит войско Пандавов6.45.43-52
5581 / 15823
Махабхарата · 6.45.43-52
Деванагари

उत्तरं निहतं दृष्ट्वा वैराटिर् भ्रातरं शुभम् ॥
कृतवर्मणा च सहितं दृष्ट्वा शल्यम् अवस्थितम् ॥
शङ्खः क्रोधात् प्रजज्वाल हविषा हव्यवाड् इव ॥
स विस्फार्य महच् चापं कार्तस्वरविभूषितम् ॥
अभ्यधावज् जिघांसन् वै शल्यं मद्राधिपं बली ॥
महता रथवंशेन समन्तात् परिवारितः ॥
सृजन् बाणमयं वर्षं प्रायाच् छल्यरथं प्रति ॥
तम् आपतन्तं संप्रेक्ष्य मत्तवारणविक्रमम् ॥
तावकानां रथाः सप्त समन्तात् पर्यवारयन् ॥
मद्रराजं परीप्सन्तो मृत्योर् दंष्ट्रान्तरं गतम् ॥
ततो भीष्मो महाबाहुर् विनद्य जलदो यथा ॥
तालमात्रं धनुर् गृह्य शङ्खम् अभ्यद्रवद् रणे ॥
तम् उद्यतम् उदीक्ष्याथ महेष्वासं महाबलम् ॥
संत्रस्ता पाण्डवी सेना वातवेगहतेव नौः ॥
तत्रार्जुनः संत्वरितः शङ्खस्यासीत् पुरःसरः ॥
भीष्माद् रक्ष्यो ऽयम् अद्येति ततो युद्धम् अवर्तत ॥
हाहाकारो महान् आसीद् योधानां युधि युध्यताम् ॥
तेजस् तेजसि संपृक्तम् इत्य् एवं विस्मयं ययुः ॥
अथ शल्यो गदापाणिर् अवतीर्य महारथात् ॥
शङ्खस्य चतुरो वाहान् अहनद् भरतर्षभ ॥
स हताश्वाद् रथात् तूर्णं खड्गम् आदाय विद्रुतः ॥
बीभत्सोः स्यन्दनं प्राप्य ततः शान्तिम् अविन्दत ॥

Транслитерация (IAST)

uttaraṃ nihataṃ dṛṣṭvā vairāṭir bhrātaraṃ śubham ||
kṛtavarmaṇā ca sahitaṃ dṛṣṭvā śalyam avasthitam ||
śaṅkhaḥ krodhāt prajajvāla haviṣā havyavāḍ iva ||
sa visphārya mahac cāpaṃ kārtasvaravibhūṣitam ||
abhyadhāvaj jighāṃsan vai śalyaṃ madrādhipaṃ balī ||
mahatā rathavaṃśena samantāt parivāritaḥ ||
sṛjan bāṇamayaṃ varṣaṃ prāyāc chalyarathaṃ prati ||
tam āpatantaṃ saṃprekṣya mattavāraṇavikramam ||
tāvakānāṃ rathāḥ sapta samantāt paryavārayan ||
madrarājaṃ parīpsanto mṛtyor daṃṣṭrāntaraṃ gatam ||
tato bhīṣmo mahābāhur vinadya jalado yathā ||
tālamātraṃ dhanur gṛhya śaṅkham abhyadravad raṇe ||
tam udyatam udīkṣyātha maheṣvāsaṃ mahābalam ||
saṃtrastā pāṇḍavī senā vātavegahateva nauḥ ||
tatrārjunaḥ saṃtvaritaḥ śaṅkhasyāsīt puraḥsaraḥ ||
bhīṣmād rakṣyo 'yam adyeti tato yuddham avartata ||
hāhākāro mahān āsīd yodhānāṃ yudhi yudhyatām ||
tejas tejasi saṃpṛktam ity evaṃ vismayaṃ yayuḥ ||
atha śalyo gadāpāṇir avatīrya mahārathāt ||
śaṅkhasya caturo vāhān ahanad bharatarṣabha ||
sa hatāśvād rathāt tūrṇaṃ khaḍgam ādāya vidrutaḥ ||
bībhatsoḥ syandanaṃ prāpya tataḥ śāntim avindata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
उत्तरं निहतं दृष्ट्वाuttaraṃ nihataṃ dṛṣṭvāУттару убитого увидев; увидев павшего Уттару
वैराटिः भ्रातरं शुभम्vairāṭiḥ bhrātaraṃ śubhamВайрати, прекрасного брата; сын Вираты, доброго брата
कृतवर्मणा च सहितम्kṛtavarmaṇā ca sahitamи с Критаварманом вместе; в сопровождении Критавармана
दृष्ट्वा शल्यम् अवस्थितम्dṛṣṭvā śalyam avasthitamувидев Шалью стоящим; заметив Шалью находящимся
शङ्खः क्रोधात् प्रजज्वालśaṅkhaḥ krodhāt prajajvālaШанкха от гнева воспылал; Шанкха вспыхнул яростью
हविषा हव्यवाड् इवhaviṣā havyavāḍ ivaкак огонь жертвенным маслом; словно жертвенный огонь от гхи
स विस्फार्य महत् चापम्sa visphārya mahat cāpamон натянув великий лук; он, расправив большой лук
कार्तस्वरविभूषितम्kārtasvaravibhūṣitamукрашенный очищенным золотом; отделанный чистым золотом
अभ्यधावत् जिघांसन् वैabhyadhāvat jighāṃsan vaiнапал, желая убить; устремился, намереваясь сразить
शल्यं मद्राधिपं बलीśalyaṃ madrādhipaṃ balīШалью, владыку мадров, сильный; могучий на царя Мадры Шалью
महता रथवंशेनmahatā rathavaṃśenaвеликим рядом колесниц; большой линией ратх
समन्तात् परिवारितःsamantāt parivāritaḥсо всех сторон окружённый; отовсюду защищённый
सृजन् बाणमयं वर्षम्sṛjan bāṇamayaṃ varṣamсоздавая дождь из стрел; изливая стрелный ливень
प्रायात् शल्यरथं प्रतिprāyāt śalyarathaṃ pratiдвинулся к колеснице Шальи; пошёл против ратхи Шальи
तम् आपतन्तं संप्रेक्ष्यtam āpatantaṃ saṃprekṣyaего налетающего увидев; заметив его приближение
मत्तवारणविक्रमम्mattavāraṇavikramamс поступью опьянённого слона; с мощью разъярённого слона
तावकानां रथाः सप्तtāvakānāṃ rathāḥ saptaтвоих семь колесниц; семь ратх твоей стороны
समन्तात् पर्यवारयन्samantāt paryavārayanсо всех сторон окружили; отовсюду обступили
मद्रराजं परीप्सन्तःmadrarājaṃ parīpsantaḥцаря мадров желающие защитить; стремясь спасти владыку Мадры
मृत्योः दंष्ट्रान्तरं गतम्mṛtyoḥ daṃṣṭrāntaraṃ gatamпопавшего между клыками смерти; вошедшего в пасть смерти
ततः भीष्मः महाबाहुःtataḥ bhīṣmaḥ mahābāhuḥтогда Бхишма сильнорукий; затем сильнорукий Бхишма
विनद्य जलदः यथाvinadya jaladaḥ yathāвзревев как туча; заревев подобно облаку
तालमात्रं धनुः गृह्यtālamātraṃ dhanuḥ gṛhyaвзяв лук размером с пальму; подняв лук величиной с пальму
शङ्खम् अभ्यद्रवत् रणेśaṅkham abhyadravat raṇeна Шанкху бросился в бою; устремился на Шанкху в битве
तम् उद्यतम् उदीक्ष्य अथtam udyatam udīkṣya athaего поднявшегося увидев тогда; увидев его готовым к удару
महेष्वासं महाबलम्maheṣvāsaṃ mahābalamвеликого лучника, могучего; сильнейшего стрелка
संत्रस्ता पाण्डवी सेनाsaṃtrastā pāṇḍavī senāиспуганное пандавское войско; войско Пандавов устрашилось
वातवेगहत इव नौःvātavegahata iva nauḥкак лодка, ударенная ветром; словно ладья, сбитая ветром
तत्र अर्जुनः संत्वरितःtatra arjunaḥ saṃtvaritaḥтам Арджуна поспешный; тут Арджуна быстро
शङ्खस्य आसीत् पुरःसरःśaṅkhasya āsīt puraḥsaraḥстал передовым Шанкхи; стал защитником впереди Шанкхи
भीष्मात् रक्ष्यः अयम् अद्यbhīṣmāt rakṣyaḥ ayam adyaот Бхишмы этот сегодня защищаем; его надо защитить от Бхишмы
इति ततः युद्धम् अवर्ततiti tataḥ yuddham avartataтак, затем битва развернулась; с этой мыслью бой начался
हाहाकारः महान् आसीत्hāhākāraḥ mahān āsītвеликий крик «ха-ха» был; поднялся огромный вопль
योधानां युधि युध्यताम्yodhānāṃ yudhi yudhyatāmвоинов, сражающихся в бою; бойцов, бьющихся в сражении
तेजः तेजसि संपृक्तम्tejaḥ tejasi saṃpṛktamсияние с сиянием смешалось; мощь вошла в мощь
इति एवं विस्मयं ययुःiti evaṃ vismayaṃ yayuḥтак они пришли в изумление; так все были поражены
अथ शल्यः गदापाणिःatha śalyaḥ gadāpāṇiḥзатем Шалья с палицей в руке; тогда Шалья, держа булаву
अवतीर्य महारथात्avatīrya mahārathātсойдя с великой колесницы; спустившись с большой ратхи
शङ्खस्य चतुरो वाहान्śaṅkhasya caturo vāhānШанкхи четырёх коней; четырёх упряжных Шанкхи
अहनत् भरतर्षभahanat bharatarṣabhaубил, лучший Бхарата; сразил, о бык Бхаратов
स हताश्वात् रथात् तूर्णम्sa hatāśvāt rathāt tūrṇamон из безлошадной колесницы быстро; тот с ратхи без коней поспешно
खड्गम् आदाय विद्रुतःkhaḍgam ādāya vidrutaḥмеч взяв, убежал; схватив меч, бросился прочь
बीभत्सः स्यन्दनं प्राप्यbībhatsaḥ syandanaṃ prāpyaдостигнув колесницы Бибхатсу; добравшись до ратхи Арджуны
ततः शान्तिम् अविन्दतtataḥ śāntim avindataзатем покой обрёл; после этого нашёл безопасность
Литературный перевод

Увидев убитого Уттару, своего прекрасного брата, и увидев, что Шалья стоит вместе с Критаварманом, Шанкха воспылал гневом, как жертвенный огонь от гхи. Могучий воин натянул большой лук, украшенный чистым золотом, и устремился на Шалью, владыку мадров, желая убить его. Окружённый со всех сторон большим рядом колесниц, он двинулся к колеснице Шальи, изливая дождь из стрел. Увидев, как он налетает с мощью опьянённого слона, семь колесниц твоей стороны окружили его со всех сторон, стремясь защитить царя мадров, уже попавшего между клыками смерти. Тогда сильнорукий Бхишма, взревев, как грозовая туча, взял лук величиной с пальму и бросился в бою на Шанкху. Когда пандавское войско увидело этого великого и могучего лучника, поднявшего оружие, оно устрашилось, словно ладья, поражённая порывом ветра. Тогда Арджуна быстро стал впереди Шанкхи: «Сегодня его надо защитить от Бхишмы», — и после этого развернулась битва. Среди воинов, сражавшихся в бою, поднялся великий вопль; они дивились, говоря: «Сияние смешалось с сиянием». Затем Шалья, сойдя с великой колесницы с палицей в руке, убил четырёх коней Шанкхи, о лучший из Бхаратов. Шанкха быстро спрыгнул с обезлошадевшей колесницы, взял меч, бросился прочь и, достигнув колесницы Бибхатсу, обрёл безопасность».

Версия

dbf902292267 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:12:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами