Махабхарата
Бхишма-парва: майя Гхатоткачи и отход Куру6.60.9-23
5664 / 15823
Махабхарата · 6.60.9-23
Деванагари

एते महारथाः शूरा धार्तराष्ट्रा महाबलाः ॥
माम् एव भृशसंक्रुद्धा हन्तुम् अभ्युद्यता युधि ॥
एतान् अद्य हनिष्यामि पश्यतस् ते न संशयः ॥
तस्मान् ममाश्वान् संग्रामे यत्तः संयच्छ सारथे ॥
एवम् उक्त्वा ततः पार्थः पुत्रं दुर्योधनं तव ॥
विव्याध दशभिस् तीक्ष्णैः शरैः कनकभूषणैः ॥
नन्दकं च त्रिभिर् बाणैः प्रत्यविध्यत् स्तनान्तरे ॥
तं तु दुर्योधनः षष्ट्या विद्ध्वा भीमं महाबलम् ॥
त्रिभिर् अन्यैः सुनिशितैर् विशोकं प्रत्यविध्यत ॥
भीमस्य च रणे राजन् धनुश् चिच्छेद भास्वरम् ॥
मुष्टिदेशे शरैस् तीक्ष्णैस् त्रिभी राजा हसन्न् इव ॥
भीमस् तु प्रेक्ष्य यन्तारं विशोकं संयुगे तदा ॥
पीडितं विशिखैस् तीक्ष्णैस् तव पुत्रेण धन्विना ॥
अमृष्यमाणः संक्रुद्धो धनुर् दिव्यं परामृशत् ॥
पुत्रस्य ते महाराज वधार्थं भरतर्षभ ॥
समादत्त च संरब्धः क्षुरप्रं लोमवाहिनम् ॥
तेन चिच्छेद नृपतेर् भीमः कार्मुकम् उत्तमम् ॥
सो ऽपविध्य धनुश् छिन्नं क्रोधेन प्रज्वलन्न् इव ॥
अन्यत् कार्मुकम् आदत्त सत्वरं वेगवत्तरम् ॥
संधत्त विशिखं घोरं कालमृत्युसमप्रभम् ॥
तेनाजघान संक्रुद्धो भीमसेनं स्तनान्तरे ॥
स गाढविद्धो व्यथितः स्यन्दनोपस्थ आविशत् ॥
स निषण्णो रथोपस्थे मूर्छाम् अभिजगाम ह ॥
तं दृष्ट्वा व्यथितं भीमम् अभिमन्युपुरोगमाः ॥
नामृष्यन्त महेष्वासाः पाण्डवानां महारथाः ॥
ततस् तु तुमुलां वृष्टिं शस्त्राणां तिग्मतेजसाम् ॥
पातयाम् आसुर् अव्यग्राः पुत्रस्य तव मूर्धनि ॥
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां भीमसेनो महाबलः ॥
दुर्योधनं त्रिभिर् विद्ध्वा पुनर् विव्याध पञ्चभिः ॥
शल्यं च पञ्चविंशत्या शरैर् विव्याध पाण्डवः ॥
रुक्मपुङ्खैर् महेष्वासः स विद्धो व्यपयाद् रणात् ॥

Транслитерация (IAST)

ete mahārathāḥ śūrā dhārtarāṣṭrā mahābalāḥ ||
mām eva bhṛśasaṃkruddhā hantum abhyudyatā yudhi ||
etān adya haniṣyāmi paśyatas te na saṃśayaḥ ||
tasmān mamāśvān saṃgrāme yattaḥ saṃyaccha sārathe ||
evam uktvā tataḥ pārthaḥ putraṃ duryodhanaṃ tava ||
vivyādha daśabhis tīkṣṇaiḥ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ ||
nandakaṃ ca tribhir bāṇaiḥ pratyavidhyat stanāntare ||
taṃ tu duryodhanaḥ ṣaṣṭyā viddhvā bhīmaṃ mahābalam ||
tribhir anyaiḥ suniśitair viśokaṃ pratyavidhyata ||
bhīmasya ca raṇe rājan dhanuś ciccheda bhāsvaram ||
muṣṭideśe śarais tīkṣṇais tribhī rājā hasann iva ||
bhīmas tu prekṣya yantāraṃ viśokaṃ saṃyuge tadā ||
pīḍitaṃ viśikhais tīkṣṇais tava putreṇa dhanvinā ||
amṛṣyamāṇaḥ saṃkruddho dhanur divyaṃ parāmṛśat ||
putrasya te mahārāja vadhārthaṃ bharatarṣabha ||
samādatta ca saṃrabdhaḥ kṣurapraṃ lomavāhinam ||
tena ciccheda nṛpater bhīmaḥ kārmukam uttamam ||
so 'pavidhya dhanuś chinnaṃ krodhena prajvalann iva ||
anyat kārmukam ādatta satvaraṃ vegavattaram ||
saṃdhatta viśikhaṃ ghoraṃ kālamṛtyusamaprabham ||
tenājaghāna saṃkruddho bhīmasenaṃ stanāntare ||
sa gāḍhaviddho vyathitaḥ syandanopastha āviśat ||
sa niṣaṇṇo rathopasthe mūrchām abhijagāma ha ||
taṃ dṛṣṭvā vyathitaṃ bhīmam abhimanyupurogamāḥ ||
nāmṛṣyanta maheṣvāsāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||
tatas tu tumulāṃ vṛṣṭiṃ śastrāṇāṃ tigmatejasām ||
pātayām āsur avyagrāḥ putrasya tava mūrdhani ||
pratilabhya tataḥ saṃjñāṃ bhīmaseno mahābalaḥ ||
duryodhanaṃ tribhir viddhvā punar vivyādha pañcabhiḥ ||
śalyaṃ ca pañcaviṃśatyā śarair vivyādha pāṇḍavaḥ ||
rukmapuṅkhair maheṣvāsaḥ sa viddho vyapayād raṇāt ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एते महारथाः शूराःete mahārathāḥ śūrāḥэти махаратхи герои; эти могучие воины
धार्तराष्ट्राः महाबलाःdhārtarāṣṭrāḥ mahābalāḥДхартараштры великосильные; сыновья Дхритараштры
माम् एव भृशसंक्रुद्धाःmām eva bhṛśasaṃkruddhāḥименно меня, сильно разгневанные; яростно на меня
हन्तुम् अभ्युद्यता युधिhantum abhyudyatā yudhiубить поднялись в бою; вышли убить в битве
एतान् अद्य हनिष्यामिetān adya haniṣyāmiих сегодня убью; сегодня их сражу
पश्यतः ते न संशयःpaśyataḥ te na saṃśayaḥна глазах твоих, нет сомнения; ты увидишь, без сомнения
तस्मात् मम अश्वान् संग्रामेtasmāt mama aśvān saṃgrāmeпоэтому моих коней в бою; потому моих скакунов
यत्तः संयच्छ सारथेyattaḥ saṃyaccha sāratheвнимательно сдерживай, возничий; управляй сосредоточенно
एवम् उक्त्वा ततः पार्थःevam uktvā tataḥ pārthaḥтак сказав, затем Партха; после этих слов Бхима
पुत्रम् दुर्योधनम् तवputram duryodhanam tavaсына твоего Дурьодхану; Дурьодхану, сына твоего
विव्याध दशभिः तीक्ष्णैःvivyādha daśabhiḥ tīkṣṇaiḥпронзил десятью острыми; поразил десятью заострёнными
शरैः कनकभूषणैःśaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥстрелами золотом украшенными; золотооперёнными стрелами
नन्दकम् च त्रिभिः बाणैःnandakam ca tribhiḥ bāṇaiḥи Нандаку тремя стрелами; Нандаку же тремя
प्रत्यविध्यत् स्तनान्तरेpratyavidhyat stanāntareв ответ пронзил в грудь; ударил между сосками
तम् तु दुर्योधनः षष्ट्याtam tu duryodhanaḥ ṣaṣṭyāего же Дурьодхана шестьюдесятью; Бхиму Дурьодхана шестьюдесятью
विद्ध्वा भीमम् महाबलम्viddhvā bhīmam mahābalamпронзив Бхиму великосильного; поразив могучего Бхиму
त्रिभिः अन्यैः सुनिशितैःtribhiḥ anyaiḥ suniśitaiḥтремя другими очень острыми; ещё тремя отточенными
विशोकम् प्रत्यविध्यतviśokam pratyavidhyataВишоку в ответ пронзил; ударил Вишоку
भीमस्य च रणे राजन्bhīmasya ca raṇe rājanи Бхимы в бою, царь; у Бхимы в сражении
धनुः चिच्छेद भास्वरम्dhanuḥ ciccheda bhāsvaramлук сияющий отсёк; разрубил сверкающий лук
मुष्टिदेशे शरैः तीक्ष्णैःmuṣṭideśe śaraiḥ tīkṣṇaiḥу места рукояти острыми стрелами; у хвата заострёнными
त्रिभिः राजा हसन् इवtribhiḥ rājā hasan ivaтремя царь словно смеясь; тремя, будто усмехаясь
भीमः तु प्रेक्ष्य यन्तारम्bhīmaḥ tu prekṣya yantāramБхима же увидев возничего; увидев своего сарати
विशोकम् संयुगे तदाviśokam saṃyuge tadāВишоку в бою тогда; Вишоку в сражении
पीडितम् विशिखैः तीक्ष्णैःpīḍitam viśikhaiḥ tīkṣṇaiḥизмученного острыми стрелами; раненного заострёнными
तव पुत्रेण धन्विनाtava putreṇa dhanvināтвоим сыном лучником; Дурьодханой-стрелком
अमृष्यमाणः संक्रुद्धःamṛṣyamāṇaḥ saṃkruddhaḥне вынося, разгневанный; в ярости не стерпев
धनुः दिव्यम् परामृशत्dhanuḥ divyam parāmṛśatлук божественный взял; к небесному луку потянулся
पुत्रस्य ते महाराजputrasya te mahārājaсына твоего, великий царь; твоего сына, махараджа
वधार्थम् भरतर्षभvadhārtham bharatarṣabhaдля убийства, бык Бхаратов; ради гибели
समादत्त च संरब्धःsamādatta ca saṃrabdhaḥи взял яростный; схватил в гневе
क्षुरप्रम् लोमवाहिनम्kṣurapram lomavāhinamкшурапру, несущую волосы; бритвенную стрелу
तेन चिच्छेद नृपतेःtena ciccheda nṛpateḥею отсёк у царя; ей разрубил царский
भीमः कार्मुकम् उत्तमम्bhīmaḥ kārmukam uttamamБхима лук превосходный; Бхима лучший лук
सः अपविध्य धनुः छिन्नम्saḥ apavidhya dhanuḥ chinnamон отбросив лук рассечённый; выбросив сломанный лук
क्रोधेन प्रज्वलन् इवkrodhena prajvalan ivaгневом словно пылая; будто горя яростью
अन्यत् कार्मुकम् आदत्तanyat kārmukam ādattaдругой лук взял; схватил иной лук
सत्वरम् वेगवत्तरम्satvaram vegavattaramбыстро, более стремительный; поспешно и резво
संधत्त विशिखम् घोरम्saṃdhatta viśikham ghoramналожил стрелу страшную; приготовил ужасный снаряд
कालमृत्युसमप्रभम्kālamṛtyusamaprabhamподобную времени-смерти блеском; сияющую как смерть
तेन आजघान संक्रुद्धःtena ājaghāna saṃkruddhaḥею ударил разгневанный; ей поразил в ярости
भीमसेनम् स्तनान्तरेbhīmasenam stanāntareБхимасену в грудь; Бхиму между сосками
स गाढविद्धः व्यथितःsa gāḍhaviddhaḥ vyathitaḥон глубоко пронзённый, потрясённый; сильно раненный
स्यन्दनोपस्थे आविशत्syandanopasthe āviśatна площадку колесницы опустился; сел в ратхе
स निषण्णः रथोपस्थेsa niṣaṇṇaḥ rathopastheон сидящий на площадке колесницы; сидя в ратхе
मूर्छाम् अभिजगाम हmūrchām abhijagāma haв обморок пришёл; потерял сознание
तम् दृष्ट्वा व्यथितम् भीमम्tam dṛṣṭvā vyathitam bhīmamего увидев, потрясённого Бхиму; увидев Бхиму раненым
अभिमन्युपुरोगमाःabhimanyupurogamāḥво главе с Абхиманью; предводимые Саубхадрой
न अमृष्यन्त महेष्वासाःna amṛṣyanta maheṣvāsāḥне стерпели великие лучники; не вынесли могучие стрелки
पाण्डवानाम् महारथाःpāṇḍavānām mahārathāḥмахаратхи Пандавов; великие ратхины Пандавов
ततः तु तुमुलाम् वृष्टिम्tataḥ tu tumulām vṛṣṭimзатем же бурный дождь; после этого страшный ливень
शस्त्राणाम् तिग्मतेजसाम्śastrāṇām tigmatejasāmоружий остросияющих; сверкающего оружия
पातयाम् आसुः अव्यग्राःpātayām āsuḥ avyagrāḥобрушили невозмутимые; спокойно пролили
पुत्रस्य तव मूर्धनिputrasya tava mūrdhaniна голову твоего сына; на Дурьодхану
प्रतिलभ्य ततः संज्ञाम्pratilabhya tataḥ saṃjñāmобретя затем сознание; после возвращения чувств
भीमसेनः महाबलःbhīmasenaḥ mahābalaḥБхимасена великосильный; могучий Бхима
दुर्योधनम् त्रिभिः विद्ध्वाduryodhanam tribhiḥ viddhvāДурьодхану тремя пронзив; ударив Дурьодхану тремя
पुनः विव्याध पञ्चभिःpunaḥ vivyādha pañcabhiḥснова пронзил пятью; опять поразил пятью
शल्यम् च पञ्चविंशत्याśalyam ca pañcaviṃśatyāи Шалью двадцатью пятью; Шалью двадцатью пятью
शरैः विव्याध पाण्डवःśaraiḥ vivyādha pāṇḍavaḥстрелами пронзил Пандава; поразил стрелами
रुक्मपुङ्खैः महेष्वासःrukmapuṅkhaiḥ maheṣvāsaḥзлатопёрыми, великий лучник; золотохвостыми снарядами
स विद्धः व्यपयात् रणात्sa viddhaḥ vyapayāt raṇātтот пронзённый ушёл из боя; он раненый отступил
Литературный перевод

«Эти герои-махаратхи, великосильные Дхартараштры, яростно поднялись в бою, чтобы убить именно меня. Сегодня я сражу их на твоих глазах, без сомнения. Поэтому, возничий, внимательно управляй моими конями в сражении». Сказав так, Партха поразил твоего сына Дурьодхану десятью острыми золотоукрашенными стрелами, а Нандаку в ответ ударил тремя стрелами в грудь. Но Дурьодхана, пронзив могучего Бхиму шестьюдесятью стрелами, ещё тремя очень острыми стрелами поразил Вишоку. И в бою, о царь, он словно с улыбкой тремя острыми стрелами рассёк сияющий лук Бхимы у рукояти. Увидев тогда в сражении своего возничего Вишоку, измученного острыми стрелами твоего сына-лучника, разгневанный Бхима не стерпел и взял божественный лук, чтобы убить твоего сына, о великий царь, бык Бхаратов. В ярости он схватил бритвенную кшурапру и ею отсёк превосходный лук царя. Тот, отбросив рассечённый лук и словно пылая гневом, быстро взял другой, ещё более стремительный лук. Он наложил страшную стрелу, сияющую как Время-Смерть, и в ярости ударил ею Бхимасену в грудь. Глубоко пронзённый и потрясённый, Бхима опустился на площадку колесницы и, сидя там, потерял сознание. Увидев Бхиму раненым, великие ратхины Пандавов во главе с Абхиманью не стерпели этого и невозмутимо обрушили на голову твоего сына бурный ливень остросияющего оружия. Затем могучий Бхимасена, придя в сознание, поразил Дурьодхану тремя стрелами и снова пятью; а Шалью, великий лучник Пандава, пронзил двадцатью пятью златопёрыми стрелами, и тот, раненный, ушёл из боя».

Версия

f343d569bf07 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:45 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами