Махабхарата
Бхишма-парва: майя Гхатоткачи и отход Куру6.60.56-69
5668 / 15823
Махабхарата · 6.60.56-69
Деванагари

तस्य तं नदतो नादं सुघोरं भीमनिस्वनम् ॥
श्रुत्वा भीष्मो ऽब्रवीद् द्रोणं राजानं च सुयोधनम् ॥
एष युध्यति संग्रामे हैडिम्बेन दुरात्मना ॥
भगदत्तो महेष्वासः कृच्छ्रेण परिवर्तते ॥
राक्षसश् च महामायः स च राजातिकोपनः ॥
तौ समेतौ महावीर्यौ कालमृत्युसमाव् उभौ ॥
श्रूयते ह्य् एष हृष्टानां पाण्डवानां महास्वनः ॥
हस्तिनश् चैव सुमहान् भीतस्य रुवतो ध्वनिः ॥
तत्र गच्छाम भद्रं वो राजानं परिरक्षितुम् ॥
अरक्ष्यमाणः समरे क्षिप्रं प्राणान् विमोक्ष्यते ॥
ते त्वरध्वं महावीर्याः किं चिरेण प्रयामहे ॥
महान् हि वर्तते रौद्रः संग्रामो लोमहर्षणः ॥
भक्तश् च कुलपुत्रश् च शूरश् च पृतनापतिः ॥
युक्तं तस्य परित्राणं कर्तुम् अस्माभिर् अच्युताः ॥
भीष्मस्य तद् वचः श्रुत्वा भारद्वाजपुरोगमाः ॥
सहिताः सर्वराजानो भगदत्तपरीप्सया ॥
उत्तमं जवम् आस्थाय प्रययुर् यत्र सो ऽभवत् ॥
तान् प्रयातान् समालोक्य युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥
पाञ्चालाः पाण्डवैः सार्धं पृष्ठतो ऽनुययुः परान् ॥
तान्य् अनीकान्य् अथालोक्य राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥
ननाद सुमहानादं विस्फोटम् अशनेर् इव ॥
तस्य तं निनदं श्रुत्वा दृष्ट्वा नागांश् च युध्यतः ॥
भीष्मः शांतनवो भूयो भारद्वाजम् अभाषत ॥
न रोचते मे संग्रामो हैडिम्बेन दुरात्मना ॥
बलवीर्यसमाविष्टः ससहायश् च सांप्रतम् ॥
नैष शक्यो युधा जेतुम् अपि वज्रभृता स्वयम् ॥
लब्धलक्ष्यः प्रहारी च वयं च श्रान्तवाहनाः ॥
पाञ्चालैः पाण्डवेयैश् च दिवसं क्षतविक्षताः ॥
तन् न मे रोचते युद्धं पाण्डवैर् जितकाशिभिः ॥
घुष्यताम् अवहारो ऽद्य श्वो योत्स्यामः परैः सह ॥

Транслитерация (IAST)

tasya taṃ nadato nādaṃ sughoraṃ bhīmanisvanam ||
śrutvā bhīṣmo 'bravīd droṇaṃ rājānaṃ ca suyodhanam ||
eṣa yudhyati saṃgrāme haiḍimbena durātmanā ||
bhagadatto maheṣvāsaḥ kṛcchreṇa parivartate ||
rākṣasaś ca mahāmāyaḥ sa ca rājātikopanaḥ ||
tau sametau mahāvīryau kālamṛtyusamāv ubhau ||
śrūyate hy eṣa hṛṣṭānāṃ pāṇḍavānāṃ mahāsvanaḥ ||
hastinaś caiva sumahān bhītasya ruvato dhvaniḥ ||
tatra gacchāma bhadraṃ vo rājānaṃ parirakṣitum ||
arakṣyamāṇaḥ samare kṣipraṃ prāṇān vimokṣyate ||
te tvaradhvaṃ mahāvīryāḥ kiṃ cireṇa prayāmahe ||
mahān hi vartate raudraḥ saṃgrāmo lomaharṣaṇaḥ ||
bhaktaś ca kulaputraś ca śūraś ca pṛtanāpatiḥ ||
yuktaṃ tasya paritrāṇaṃ kartum asmābhir acyutāḥ ||
bhīṣmasya tad vacaḥ śrutvā bhāradvājapurogamāḥ ||
sahitāḥ sarvarājāno bhagadattaparīpsayā ||
uttamaṃ javam āsthāya prayayur yatra so 'bhavat ||
tān prayātān samālokya yudhiṣṭhirapurogamāḥ ||
pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ pṛṣṭhato 'nuyayuḥ parān ||
tāny anīkāny athālokya rākṣasendraḥ pratāpavān ||
nanāda sumahānādaṃ visphoṭam aśaner iva ||
tasya taṃ ninadaṃ śrutvā dṛṣṭvā nāgāṃś ca yudhyataḥ ||
bhīṣmaḥ śāṃtanavo bhūyo bhāradvājam abhāṣata ||
na rocate me saṃgrāmo haiḍimbena durātmanā ||
balavīryasamāviṣṭaḥ sasahāyaś ca sāṃpratam ||
naiṣa śakyo yudhā jetum api vajrabhṛtā svayam ||
labdhalakṣyaḥ prahārī ca vayaṃ ca śrāntavāhanāḥ ||
pāñcālaiḥ pāṇḍaveyaiś ca divasaṃ kṣatavikṣatāḥ ||
tan na me rocate yuddhaṃ pāṇḍavair jitakāśibhiḥ ||
ghuṣyatām avahāro 'dya śvo yotsyāmaḥ paraiḥ saha ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तस्य तम् नदतः नादम्tasya tam nadataḥ nādamего тот ревущего рёв; этот издаваемый рёв
सुघोरम् भीमनिस्वनम्sughoram bhīmanisvanamочень страшный, ужасный звук; грозный и страшный
श्रुत्वा भीष्मः अब्रवीत् द्रोणम्śrutvā bhīṣmaḥ abravīt droṇamуслышав, Бхишма сказал Дроне; Бхишма обратился к Дроне
राजानम् च सुयोधनम्rājānam ca suyodhanamи царю Суёдхане; и к Дурьодхане
एष युध्यति संग्रामेeṣa yudhyati saṃgrāmeвот сражается в битве; здесь бьётся
हैडिम्बेन दुरात्मनाhaiḍimbena durātmanāс Хаидимбой злодушным; с сыном Хидимбы
भगदत्तः महेष्वासःbhagadattaḥ maheṣvāsaḥБхагадатта великий лучник; могучий стрелок Бхагадатта
कृच्छ्रेण परिवर्ततेkṛcchreṇa parivartateс трудом держится; едва выдерживает
राक्षसः च महामायःrākṣasaḥ ca mahāmāyaḥи ракшас великомайный; ракшас с великой магией
स च राजा अतिकोपनःsa ca rājā atikopanaḥи тот царь очень гневный; Бхагадатта вспыльчивый
तौ समेतौ महावीर्यौtau sametau mahāvīryauони двое сошлись, великодоблестные; оба великой силы
कालमृत्युसमौ उभौkālamṛtyusamau ubhauоба равные времени-смерти; подобные гибельному времени
श्रूयते हि एष हृष्टानाम्śrūyate hi eṣa hṛṣṭānāmслышится ведь этот ликующих; слышен вот этот радостных
पाण्डवानाम् महास्वनःpāṇḍavānām mahāsvanaḥПандавов великий звук; громкий клич Пандавов
हस्तिनः च एव सुमहान्hastinaḥ ca eva sumahānи слона также огромный; и великое слоновье
भीतस्य रुवतः ध्वनिःbhītasya ruvataḥ dhvaniḥиспуганного ревущего звук; рычание в страхе
तत्र गच्छाम भद्रम् वःtatra gacchāma bhadram vaḥтуда пойдём, благо вам; идём туда, да будет благо
राजानम् परिरक्षितुम्rājānam parirakṣitumцаря защитить; для защиты Бхагадатты
अरक्ष्यमाणः समरेarakṣyamāṇaḥ samareне защищаемый в бою; если останется без защиты
क्षिप्रम् प्राणान् विमोक्ष्यतेkṣipram prāṇān vimokṣyateбыстро жизнь отпустит; скоро лишится жизни
ते त्वरध्वम् महावीर्याःte tvaradhvam mahāvīryāḥвы поспешите, великодоблестные; торопитесь, могучие
किम् चिरेण प्रयामहेkim cireṇa prayāmaheчто медлить, пойдём; зачем задерживаться
महान् हि वर्तते रौद्रःmahān hi vartate raudraḥведь великое происходит грозное; идёт великий ужасный
संग्रामः लोमहर्षणःsaṃgrāmaḥ lomaharṣaṇaḥбой волосоподъёмный; сражение, вызывающее дрожь
भक्तः च कुलपुत्रः चbhaktaḥ ca kulaputraḥ caи преданный, и благородный; верный и родовитый
शूरः च पृतनापतिःśūraḥ ca pṛtanāpatiḥи герой, и военачальник; доблестный полководец
युक्तम् तस्य परित्राणम्yuktam tasya paritrāṇamдолжна быть его защита; подобает его спасение
कर्तुम् अस्माभिः अच्युताःkartum asmābhiḥ acyutāḥсделать нами, непоколебимые; нам совершить, стойкие
भीष्मस्य तत् वचः श्रुत्वाbhīṣmasya tat vacaḥ śrutvāБхишмы то слово услышав; услышав речь Бхишмы
भारद्वाजपुरोगमाःbhāradvājapurogamāḥс Бхарадваджей впереди; во главе с Дроной
सहिताः सर्वराजानःsahitāḥ sarvarājānaḥсобравшиеся все цари; все правители вместе
भगदत्तपरीप्सयाbhagadattaparīpsayāжелая защитить Бхагадатту; ради спасения Бхагадатты
उत्तमम् जवम् आस्थायuttamam javam āsthāyaвысшую скорость приняв; на полной скорости
प्रययुः यत्र सः अभवत्prayayuḥ yatra saḥ abhavatотправились туда, где он был; пошли к нему
तान् प्रयातान् समालोक्यtān prayātān samālokyaих ушедших увидев; заметив их движение
युधिष्ठिरपुरोगमाःyudhiṣṭhirapurogamāḥс Юдхиштхирой впереди; во главе с Юдхиштхирой
पाञ्चालाः पाण्डवैः सार्धम्pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ sārdhamпанчалы вместе с Пандавами; Панчалы с Пандавами
पृष्ठतः अनुययुः परान्pṛṣṭhataḥ anuyayuḥ parānсзади последовали за врагами; пошли следом за ними
तानि अनीकानि अथ आलोक्यtāni anīkāni atha ālokyaте войска затем увидев; после этого заметив армии
राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्rākṣasendraḥ pratāpavānцарь ракшасов могучий; славный владыка ракшасов
ननाद सुमहानादम्nanāda sumahānādamиздал великий рёв; заревел огромным голосом
विस्फोटम् अशनेः इवvisphoṭam aśaneḥ ivaкак треск молнии; словно удар ваджры
तस्य तम् निनदम् श्रुत्वाtasya tam ninadam śrutvāего тот рёв услышав; услышав этот клич
दृष्ट्वा नागान् च युध्यतःdṛṣṭvā nāgān ca yudhyataḥи увидев слонов сражающихся; глядя на бьющихся нагов
भीष्मः शांतनवः भूयःbhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ bhūyaḥБхишма Шантанава снова; сын Шантану вновь
भारद्वाजम् अभाषतbhāradvājam abhāṣataБхарадваджу сказал; обратился к Дроне
न रोचते मे संग्रामःna rocate me saṃgrāmaḥне нравится мне бой; не по душе мне сражение
हैडिम्बेन दुरात्मनाhaiḍimbena durātmanāс Хаидимбой злодушным; с сыном Хидимбы
बलवीर्यसमाविष्टःbalavīryasamāviṣṭaḥсилой и доблестью исполнен; он полон мощи
ससहायः च सांप्रतम्sasahāyaḥ ca sāṃpratamи с помощниками сейчас; к тому же не один
न एष शक्यः युधा जेतुम्na eṣa śakyaḥ yudhā jetumне может он боем быть побеждён; его нельзя одолеть
अपि वज्रभृता स्वयम्api vajrabhṛtā svayamдаже самим Ваджрадхари; даже Индрой лично
लब्धलक्ष्यः प्रहारी चlabdhalakṣyaḥ prahārī caполучивший цель и разящий; меткий и ударяющий
वयम् च श्रान्तवाहनाःvayam ca śrāntavāhanāḥа мы с уставшими ездовыми; наши кони устали
पाञ्चालैः पाण्डवेयैः चpāñcālaiḥ pāṇḍaveyaiḥ caпанчалами и Пандавами; воинами Панчалы-Панду
दिवसम् क्षतविक्षताःdivasam kṣatavikṣatāḥдень весь изранены; целый день иссечены
तत् न मे रोचते युद्धम्tat na me rocate yuddhamпоэтому не нравится мне бой; так что бой не по душе
पाण्डवैः जितकाशिभिःpāṇḍavaiḥ jitakāśibhiḥс Пандавами, похожими на победителей; с сияющими победой
घुष्यताम् अवहारः अद्यghuṣyatām avahāraḥ adyaпусть объявится отход сегодня; объявите отбой
श्वः योत्स्यामः परैः सहśvaḥ yotsyāmaḥ paraiḥ sahaзавтра будем сражаться с врагами; завтра продолжим бой
Литературный перевод

Услышав этот страшный, грозный рёв слона, Бхишма сказал Дроне и царю Суёдхане: «Благородный лучник Бхагадатта с трудом держится в сражении с этим злодушным Хаидимбой. Ракшас великомайный, и царь Бхагадатта тоже очень гневен; оба они, сойдясь, великой доблести и подобны Времени-Смерти. Слышен великий радостный клич Пандавов и огромный рёв испуганного слона. Идём туда, да будет вам благо, чтобы защитить царя. Если он останется без защиты в бою, то быстро лишится жизни. Поспешите, великодоблестные! Зачем медлить? Там идёт великое, грозное, заставляющее волосы подниматься сражение. Он предан, благороден, герой и военачальник; нам, стойкие, подобает его спасти». Услышав эти слова Бхишмы, все цари во главе с сыном Бхарадваджи, желая защитить Бхагадатту, на полной скорости отправились туда, где он был. Увидев, что они двинулись, панчалы во главе с Юдхиштхирой вместе с Пандавами последовали за врагами сзади. Тогда могучий владыка ракшасов, увидев эти войска, издал огромный рёв, словно удар молнии. Услышав этот рёв и увидев сражающихся слонов, Бхишма, сын Шантану, снова сказал Бхарадвадже: «Мне не по душе сражение с этим злодушным Хаидимбой. Сейчас он исполнен силы и доблести, и к тому же не один. Его нельзя победить в бою даже самому Ваджрадхари; он меток и разит, а наши ездовые устали, и мы весь день изранены панчалами и Пандавами. Поэтому мне не нравится бой с Пандавами, сияющими победой. Пусть сегодня объявят отход; завтра мы будем сражаться с врагами».

Версия

bc879ff96c5d · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:45 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами