Махабхарата
Бхишма-парва: Бхима входит в войско Дхартрараштров6.73.60-71
5725 / 15823
Махабхарата · 6.73.60-71
Деванагари

दृष्ट्वा च सहसायान्तं पाञ्चाल्यो गुरुम् आत्मनः ॥
नाशंसत वधं वीरः पुत्राणां तव पार्षतः ॥
ततो रथं समारोप्य केकयस्य वृकोदरम् ॥
अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धो द्रोणम् इष्वस्त्रपारगम् ॥
तस्याभिपततस् तूर्णं भारद्वाजः प्रतापवान् ॥
क्रुद्धश् चिच्छेद भल्लेन धनुः शत्रुनिषूदनः ॥
अन्यांश् च शतशो बाणान् प्रेषयाम् आस पार्षते ॥
दुर्योधनहितार्थाय भर्तृपिण्डम् अनुस्मरन् ॥
अथान्यद् धनुर् आदाय पार्षतः परवीरहा ॥
द्रोणं विव्याध सप्तत्या रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ॥
तस्य द्रोणः पुनश् चापं चिच्छेदामित्रकर्शनः ॥
हयांश् च चतुरस् तूर्णं चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥
वैवस्वतक्षयं घोरं प्रेषयाम् आस वीर्यवान् ॥
सारथिं चास्य भल्लेन प्रेषयाम् आस मृत्यवे ॥
हताश्वात् स रथात् तूर्णम् अवप्लुत्य महारथः ॥
आरुरोह महाबाहुर् अभिमन्योर् महारथम् ॥
ततः सरथनागाश्वा समकम्पत वाहिनी ॥
पश्यतो भीमसेनस्य पार्षतस्य च पश्यतः ॥
तत् प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेनामिततेजसा ॥
नाशक्नुवन् वारयितुं समस्तास् ते महारथाः ॥
वध्यमानं तु तत् सैन्यं द्रोणेन निशितैः शरैः ॥
व्यभ्रमत् तत्र तत्रैव क्षोभ्यमाण इवार्णवः ॥
तथा दृष्ट्वा च तत् सैन्यं जहृषे च बलं तव ॥
दृष्ट्वाचार्यं च संक्रुद्धं दहन्तं रिपुवाहिनीम् ॥
चुक्रुशुः सर्वतो योधाः साधु साध्व् इति भारत ॥

Транслитерация (IAST)

dṛṣṭvā ca sahasāyāntaṃ pāñcālyo gurum ātmanaḥ ||
nāśaṃsata vadhaṃ vīraḥ putrāṇāṃ tava pārṣataḥ ||
tato rathaṃ samāropya kekayasya vṛkodaram ||
abhyadhāvat susaṃkruddho droṇam iṣvastrapāragam ||
tasyābhipatatas tūrṇaṃ bhāradvājaḥ pratāpavān ||
kruddhaś ciccheda bhallena dhanuḥ śatruniṣūdanaḥ ||
anyāṃś ca śataśo bāṇān preṣayām āsa pārṣate ||
duryodhanahitārthāya bhartṛpiṇḍam anusmaran ||
athānyad dhanur ādāya pārṣataḥ paravīrahā ||
droṇaṃ vivyādha saptatyā rukmapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ ||
tasya droṇaḥ punaś cāpaṃ cicchedāmitrakarśanaḥ ||
hayāṃś ca caturas tūrṇaṃ caturbhiḥ sāyakottamaiḥ ||
vaivasvatakṣayaṃ ghoraṃ preṣayām āsa vīryavān ||
sārathiṃ cāsya bhallena preṣayām āsa mṛtyave ||
hatāśvāt sa rathāt tūrṇam avaplutya mahārathaḥ ||
āruroha mahābāhur abhimanyor mahāratham ||
tataḥ sarathanāgāśvā samakampata vāhinī ||
paśyato bhīmasenasya pārṣatasya ca paśyataḥ ||
tat prabhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvā droṇenāmitatejasā ||
nāśaknuvan vārayituṃ samastās te mahārathāḥ ||
vadhyamānaṃ tu tat sainyaṃ droṇena niśitaiḥ śaraiḥ ||
vyabhramat tatra tatraiva kṣobhyamāṇa ivārṇavaḥ ||
tathā dṛṣṭvā ca tat sainyaṃ jahṛṣe ca balaṃ tava ||
dṛṣṭvācāryaṃ ca saṃkruddhaṃ dahantaṃ ripuvāhinīm ||
cukruśuḥ sarvato yodhāḥ sādhu sādhv iti bhārata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
दृष्ट्वा च सहसा आयान्तम्dṛṣṭvā ca sahasā āyāntamи увидев внезапно идущего; заметив быстро приближающегося
पाञ्चाल्यः गुरुम् आत्मनःpāñcālyaḥ gurum ātmanaḥПанчала своего наставника; сын Панчалы своего учителя
न आशंसत वधम् वीरःna āśaṃsata vadham vīraḥне ожидал убийства герой; не надеялся убить
पुत्राणाम् तव पार्षतःputrāṇām tava pārṣataḥтвоих сыновей Паршата; сын Пришаты твоих сыновей
ततः रथम् समारोप्यtataḥ ratham samāropyaзатем на колесницу посадив; после этого подняв на ратху
केकयस्य वृकोदरम्kekayasya vṛkodaramКекая Врикодару; Врикодару на ратху Кекая
अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धःabhyadhāvat susaṃkruddhaḥпобежал сильно разгневанный; ринулся в ярости
द्रोणम् इष्वस्त्रपारगम्droṇam iṣvastrapāragamк Дроне, знатоку лука-астр; на Дрону, мастера оружия
तस्य अभिपततः तूर्णम्tasya abhipatataḥ tūrṇamего быстро нападающего; когда он стремительно нападал
भारद्वाजः प्रतापवान्bhāradvājaḥ pratāpavānдоблестный Бхарадваджа; славный сын Бхарадваджи
क्रुद्धः चिच्छेद भल्लेनkruddhaḥ ciccheda bhallenaразгневанный отсёк бхаллой; в ярости срезал стрелой
धनुः शत्रुनिषूदनःdhanuḥ śatruniṣūdanaḥлук, сокрушитель врагов; лук, истребитель недругов
अन्यान् च शतशः बाणान्anyān ca śataśaḥ bāṇānи другие сотнями стрелы; и сотни других стрел
प्रेषयाम् आस पार्षतेpreṣayām āsa pārṣateпослал в Паршату; отправил против Паршаты
दुर्योधनहितार्थायduryodhanahitārthāyaради пользы Дурьодханы; для блага Дурьодханы
भर्तृपिण्डम् अनुस्मरन्bhartṛpiṇḍam anusmaranпомня хлеб господина; вспоминая содержание владыки
अथ अन्यत् धनुः आदायatha anyat dhanuḥ ādāyaзатем другой лук взяв; потом взяв иной лук
पार्षतः परवीरहाpārṣataḥ paravīrahāПаршата, убийца вражеских героев; сын Пришаты, сокрушитель врагов
द्रोणम् विव्याध सप्तत्याdroṇam vivyādha saptatyāДрону пронзил семьюдесятью; ранил Дрону семидесятью
रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैःrukmapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥзолотопёрыми, камнем заострёнными; златохвостыми точёными стрелами
तस्य द्रोणः पुनः चापम्tasya droṇaḥ punaḥ cāpamего Дрона снова лук; его лук Дрона опять
चिच्छेद अमित्रकर्शनःciccheda amitrakarśanaḥотсёк, мучитель врагов; срезал, терзатель недругов
हयान् च चतुरः तूर्णम्hayān ca caturaḥ tūrṇamи четырёх коней быстро; четырёх лошадей тотчас
चतुर्भिः सायकोत्तमैःcaturbhiḥ sāyakottamaiḥчетырьмя превосходными стрелами; лучшими четырьмя стрелами
वैवस्वतक्षयम् घोरम्vaivasvatakṣayam ghoramстрашную обитель Вайвасваты; ужасное жилище Ямы
प्रेषयाम् आस वीर्यवान्preṣayām āsa vīryavānпослал могучий; отправил доблестный
सारथिम् च अस्य भल्लेनsārathim ca asya bhallenaи его возницу бхаллой; также колесничего стрелой
प्रेषयाम् आस मृत्यवेpreṣayām āsa mṛtyaveпослал к смерти; отправил на смерть
हताश्वात् स रथात् तूर्णम्hatāśvāt sa rathāt tūrṇamиз той безлошадной колесницы быстро; с ратхи с убитыми конями
अवप्लुत्य महारथःavaplutya mahārathaḥспрыгнув, махаратха; соскочив, великий колесничий
आरुरोह महाबाहुःāruroha mahābāhuḥвзошёл сильнорукий; поднялся сильнорукий
अभिमन्योः महारथम्abhimanyoḥ mahārathamна великую колесницу Абхиманью; на ратху Абхиманью
ततः सरथनागाश्वाtataḥ sarathanāgāśvāзатем с колесницами, слонами, конями; потом вместе с ратхами-слонами-конями
समकम्पत वाहिनीsamakampata vāhinīзадрожала армия; войско поколебалось
पश्यतः भीमसेनस्यpaśyataḥ bhīmasenasyaна глазах Бхимасены; когда Бхима смотрел
पार्षतस्य च पश्यतःpārṣatasya ca paśyataḥи на глазах Паршаты; и Паршата видел
तत् प्रभग्नम् बलम् दृष्ट्वाtat prabhagnam balam dṛṣṭvāувидев то разбитое войско; видя эту сломленную силу
द्रोणेन अमिततेजसाdroṇena amitatejasāДроной безмерно-сиятельным; Дроной неизмеримой мощи
न अशक्नुवन् वारयितुम्na aśaknuvan vārayitumне могли остановить; оказались неспособны сдержать
समस्ताः ते महारथाःsamastāḥ te mahārathāḥвсе те махаратхи; все великие колесничие
वध्यमानम् तु तत् सैन्यम्vadhyamānam tu tat sainyamто же избиваемое войско; эту поражаемую армию
द्रोणेन निशितैः शरैःdroṇena niśitaiḥ śaraiḥДроной острыми стрелами; острыми стрелами Дроны
व्यभ्रमत् तत्र तत्र एवvyabhramat tatra tatra evaметалось там и там; бродило туда-сюда
क्षोभ्यमाणः इव अर्णवःkṣobhyamāṇaḥ iva arṇavaḥсловно взволнованный океан; как колеблемое море
तथा दृष्ट्वा च तत् सैन्यम्tathā dṛṣṭvā ca tat sainyamи так увидев то войско; видя эту армию такой
जहृषे च बलम् तवjahṛṣe ca balam tavaи возрадовалась твоя сила; твоё войско обрадовалось
दृष्ट्वा आचार्यम् च संक्रुद्धम्dṛṣṭvā ācāryam ca saṃkruddhamувидев и разгневанного учителя; глядя на яростного ачарью
दहन्तम् रिपुवाहिनीम्dahantam ripuvāhinīmсжигающего вражескую армию; палящего войско врагов
चुक्रुशुः सर्वतः योधाःcukruśuḥ sarvataḥ yodhāḥзакричали со всех сторон воины; бойцы отовсюду воскликнули
साधु साधु इति भारतsādhu sādhu iti bhārataхорошо, хорошо, так, Бхарата; «славно, славно», о Бхарата
Литературный перевод

Увидев, что его собственный учитель внезапно приближается, герой-Панчала, сын Пришаты, уже не надеялся убить твоих сыновей. Тогда он посадил Врикодару на колесницу Кекая и, сильно разгневанный, бросился на Дрону, знатока лука и астр. Когда он стремительно нападал, доблестный сын Бхарадваджи, сокрушитель врагов, в гневе отсёк его лук бхаллой. Помня хлеб своего господина и действуя ради пользы Дурьодханы, он послал в Паршату сотни других стрел. Тогда Паршата, убийца вражеских героев, взял другой лук и пронзил Дрону семьюдесятью золотопёрыми стрелами, заострёнными на камне. Но Дрона, терзатель врагов, снова отсёк его лук и четырьмя лучшими стрелами быстро отправил четырёх коней в страшную обитель Вайвасваты; его возницу он бхаллой послал к смерти. Соскочив с колесницы, чьи кони были убиты, сильнорукий махаратха быстро взошёл на великую колесницу Абхиманью. Тогда войско с колесницами, слонами и конями задрожало на глазах Бхимасены и Паршаты. Видя, что эта сила сломлена Дроной неизмеримой мощи, все те махаратхи не могли её остановить. Поражаемое острыми стрелами Дроны, войско металось туда и сюда, словно взволнованный океан. Увидев это войско в таком состоянии и увидев разгневанного учителя, который сжигал вражескую армию, твоя сила возрадовалась; воины со всех сторон закричали: “Славно! Славно!”, о Бхарата».

Версия

6b81d1dbfcca · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:38:20 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами