Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1046.104.1-10
5868 / 15823
Махабхарата · 6.104.1-10
Деванагари

धृतराष्ट्र उवाच
कथं शिखण्डी गाङ्गेयम् अभ्यवर्तत संयुगे ॥
पाण्डवाश् च तथा भीष्मं तन् ममाचक्ष्व संजय ॥
संजय उवाच
ततः प्रभाते विमले सूर्यस्योदयनं प्रति ॥
वाद्यमानासु भेरीषु मृदङ्गेष्व् आनकेषु च ॥
ध्मायत्सु दधिवर्णेषु जलजेषु समन्ततः ॥
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य निर्याताः पाण्डवा युधि ॥
कृत्वा व्यूहं महाराज सर्वशत्रुनिबर्हणम् ॥
शिखण्डी सर्वसैन्यानाम् अग्र आसीद् विशां पते ॥
चक्ररक्षौ ततस् तस्य भीमसेनधनंजयौ ॥
पृष्ठतो द्रौपदेयाश् च सौभद्रश् चैव वीर्यवान् ॥
सात्यकिश् चेकितानश् च तेषां गोप्ता महारथः ॥
धृष्टद्युम्नस् ततः पश्चात् पाञ्चालैर् अभिरक्षितः ॥
ततो युधिष्ठिरो राजा यमाभ्यां सहितः प्रभुः ॥
प्रययौ सिंहनादेन नादयन् भरतर्षभ ॥
विराटस् तु ततः पश्चात् स्वेन सैन्येन संवृतः ॥
द्रुपदश् च महाराज ततः पश्चाद् उपाद्रवत् ॥
केकया भ्रातरः पञ्च धृष्टकेतुश् च वीर्यवान् ॥
जघनं पालयाम् आस पाण्डुसैन्यस्य भारत ॥
एवं व्यूह्य महत् सैन्यं पाण्डवास् तव वाहिनीम् ॥
अभ्यद्रवन्त संग्रामे त्यक्त्वा जीवितम् आत्मनः ॥

Транслитерация (IAST)

dhṛtarāṣṭra uvāca
kathaṃ śikhaṇḍī gāṅgeyam abhyavartata saṃyuge ||
pāṇḍavāś ca tathā bhīṣmaṃ tan mamācakṣva saṃjaya ||
saṃjaya uvāca
tataḥ prabhāte vimale sūryasyodayanaṃ prati ||
vādyamānāsu bherīṣu mṛdaṅgeṣv ānakeṣu ca ||
dhmāyatsu dadhivarṇeṣu jalajeṣu samantataḥ ||
śikhaṇḍinaṃ puraskṛtya niryātāḥ pāṇḍavā yudhi ||
kṛtvā vyūhaṃ mahārāja sarvaśatrunibarhaṇam ||
śikhaṇḍī sarvasainyānām agra āsīd viśāṃ pate ||
cakrarakṣau tatas tasya bhīmasenadhanaṃjayau ||
pṛṣṭhato draupadeyāś ca saubhadraś caiva vīryavān ||
sātyakiś cekitānaś ca teṣāṃ goptā mahārathaḥ ||
dhṛṣṭadyumnas tataḥ paścāt pāñcālair abhirakṣitaḥ ||
tato yudhiṣṭhiro rājā yamābhyāṃ sahitaḥ prabhuḥ ||
prayayau siṃhanādena nādayan bharatarṣabha ||
virāṭas tu tataḥ paścāt svena sainyena saṃvṛtaḥ ||
drupadaś ca mahārāja tataḥ paścād upādravat ||
kekayā bhrātaraḥ pañca dhṛṣṭaketuś ca vīryavān ||
jaghanaṃ pālayām āsa pāṇḍusainyasya bhārata ||
evaṃ vyūhya mahat sainyaṃ pāṇḍavās tava vāhinīm ||
abhyadravanta saṃgrāme tyaktvā jīvitam ātmanaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
धृतराष्ट्र उवाचdhṛtarāṣṭra uvācaДхритараштра сказал; Дхритараштра произнёс
कथम् शिखण्डी गाङ्गेयम्katham śikhaṇḍī gāṅgeyamкак Шикханди на Гангею; как Шикханди против Бхишмы
अभ्यवर्तत संयुगेabhyavartata saṃyugeнаступил в битве; двинулся в сражении
पाण्डवाः च तथा भीष्मम्pāṇḍavāḥ ca tathā bhīṣmamи Пандавы также на Бхишму; как Пандавы на Бхишму
तत् मम आचक्ष्व संजयtat mama ācakṣva saṃjayaэто мне расскажи, Санджая; поведай мне
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
ततः प्रभाते विमलेtataḥ prabhāte vimaleзатем ясным утром; после этого чистым рассветом
सूर्यस्य उदयनम् प्रतिsūryasya udayanam pratiк восходу солнца; при подъёме солнца
वाद्यमानासु भेरीषुvādyamānāsu bherīṣuкогда звучали барабаны; при гремящих бхери
मृदङ्गेषु आनकेषु चmṛdaṅgeṣu ānakeṣu caмриданги и анаки также; барабаны и боевые литавры
ध्मायत्सु दधिवर्णेषुdhmāyatsu dadhivarṇeṣuкогда дули в белые как творог; при трубящих белоснежных
जलजेषु समन्ततःjalajeṣu samantataḥраковины повсюду; морские раковины отовсюду
शिखण्डिनम् पुरस्कृत्यśikhaṇḍinam puraskṛtyaШикханди поставив впереди; выдвинув Шикханди
निर्याताः पाण्डवाः युधिniryātāḥ pāṇḍavāḥ yudhiвыступили Пандавы в бой; Пандавы вышли на сражение
कृत्वा व्यूहम् महाराजkṛtvā vyūham mahārājaсделав боевой строй, великий царь; выстроив войско
सर्वशत्रुनिबर्हणम्sarvaśatrunibarhaṇamуничтожающий всех врагов; сокрушающий противников
शिखण्डी सर्वसैन्यानाम्śikhaṇḍī sarvasainyānāmШикханди всех войск; Шикханди у всех армий
अग्रे आसीत् विशाम् पतेagre āsīt viśām pateвпереди был, владыка народов; стоял во главе
चक्ररक्षौ ततः तस्यcakrarakṣau tataḥ tasyaзащитниками колёс затем его; охранителями флангов
भीमसेनधनंजयौbhīmasenadhanaṃjayauБхимасена и Дхананджая; Бхима и Арджуна
पृष्ठतः द्रौपदेयाः चpṛṣṭhataḥ draupadeyāḥ caсзади сыновья Драупади; позади Драупадеи
सौभद्रः च एव वीर्यवान्saubhadraḥ ca eva vīryavānи доблестный Саубхадра также; могучий сын Субхадры
सात्यकिः चेकितानः चsātyakiḥ cekitānaḥ caСатьяки и Чекитана; Сатьяки с Чекитаной
तेषाम् गोप्ता महारथःteṣām goptā mahārathaḥих защитник махаратха; великий ратхин-охранитель
धृष्टद्युम्नः ततः पश्चात्dhṛṣṭadyumnaḥ tataḥ paścātДхриштадьюмна затем позади; после них Дхриштадьюмна
पाञ्चालैः अभिरक्षितःpāñcālaiḥ abhirakṣitaḥПанчалами защищённый; под охраной Панчалов
ततः युधिष्ठिरः राजाtataḥ yudhiṣṭhiraḥ rājāзатем царь Юдхиштхира; после этого Юдхиштхира
यमाभ्याम् सहितः प्रभुःyamābhyām sahitaḥ prabhuḥс двумя Ямами вместе, владыка; с двумя близнецами
प्रययौ सिंहनादेनprayayau siṃhanādenaдвинулся с львиным рыком; пошёл с кличем льва
नादयन् भरतर्षभnādayan bharatarṣabhaзаставляя звучать, бык Бхаратов; оглашая поле
विराटः तु ततः पश्चात्virāṭaḥ tu tataḥ paścātВирата же затем позади; потом Вирата
स्वेन सैन्येन संवृतःsvena sainyena saṃvṛtaḥсвоим войском окружённый; в окружении армии
द्रुपदः च महाराजdrupadaḥ ca mahārājaи Друпада, великий царь; также Друпада
ततः पश्चात् उपाद्रवत्tataḥ paścāt upādravatпосле этого позади двинулся; поспешил следом
केकयाः भ्रातरः पञ्चkekayāḥ bhrātaraḥ pañcaКекайские братья пять; пятеро братьев Кекайев
धृष्टकेतुः च वीर्यवान्dhṛṣṭaketuḥ ca vīryavānи доблестный Дхришта кету; могучий Дхришта кету
जघनम् पालयाम् आसjaghanam pālayām āsaтыл охранял; защищали задний строй
पाण्डुसैन्यस्य भारतpāṇḍusainyasya bhārataвойска Панду, Бхарата; Пандавской армии
एवम् व्यूह्य महत् सैन्यम्evam vyūhya mahat sainyamтак выстроив великое войско; устроив большую армию
पाण्डवाः तव वाहिनीम्pāṇḍavāḥ tava vāhinīmПандавы твою армию; сыновья Панду на войско
अभ्यद्रवन्त संग्रामेabhyadravanta saṃgrāmeнапали в сражении; устремились в битву
त्यक्त्वा जीवितम् आत्मनःtyaktvā jīvitam ātmanaḥоставив жизнь свою; не щадя собственной жизни
Литературный перевод

Дхритараштра сказал: «Как Шикханди двинулся в сражении против сына Ганги и как Пандавы пошли на Бхишму? Расскажи мне это, Санджая». Санджая сказал: «Затем, ясным утром, при восходе солнца, когда звучали бхери, мриданги и анаки, когда повсюду трубили в белоснежные раковины, Пандавы выступили в бой, поставив Шикханди впереди. Выстроив, великий царь, боевой порядок, сокрушающий всех врагов, они поставили Шикханди во главе всех войск, о владыка народов. Бхимасена и Дхананджая стали защитниками его колёс; позади находились сыновья Драупади и доблестный Саубхадра. Сатьяки и Чекитана, великие ратхины, были их защитниками; затем шёл Дхриштадьюмна под охраной Панчалов. После этого царь Юдхиштхира, владыка, вместе с двумя близнецами двинулся, оглашая поле львиным рыком, о бык Бхаратов. Вирата следовал позади, окружённый своим войском, а затем поспешил Друпада, великий царь. Пятеро братьев Кекайев и доблестный Дхришта кету охраняли тыл Пандавской армии, о Бхарата. Так выстроив великое войско, Пандавы в сражении устремились на твою армию, не щадя собственной жизни».

Версия

9857f2ecad8f · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:55:41 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами