Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1136.113.5-15
5924 / 15823
Махабхарата · 6.113.5-15
Деванагари

ततः शल्यः कृपश् चैव चित्रसेनश् च भारत ॥
दुःशासनो विकर्णश् च रथान् आस्थाय सत्वराः ॥
पाण्डवानां रणे शूरा ध्वजिनीं समकम्पयन् ॥
सा वध्यमाना समरे पाण्डुसेना महात्मभिः ॥
त्रातारं नाध्यगच्छद् वै मज्जमानेव नौर् जले ॥
यथा हि शैशिरः कालो गवां मर्माणि कृन्तति ॥
तथा पाण्डुसुतानां वै भीष्मो मर्माण्य् अकृन्तत ॥
अतीव तव सैन्यस्य पार्थेन च महात्मना ॥
नगमेघप्रतीकाशाः पातिता बहुधा गजाः ॥
मृद्यमानाश् च दृश्यन्ते पार्थेन नरयूथपाः ॥
इषुभिस् ताड्यमानाश् च नाराचैश् च सहस्रशः ॥
पेतुर् आर्तस्वरं कृत्वा तत्र तत्र महागजाः ॥
आबद्धाभरणैः कायैर् निहतानां महात्मनाम् ॥
छन्नम् आयोधनं रेजे शिरोभिश् च सकुण्डलैः ॥
तस्मिन्न् अतिमहाभीमे राजन् वीरवरक्षये ॥
भीष्मे च युधि विक्रान्ते पाण्डवे च धनंजये ॥
ते पराक्रान्तम् आलोक्य राजन् युधि पितामहम् ॥
न न्यवर्तन्त कौरव्या ब्रह्मलोकपुरस्कृताः ॥
इच्छन्तो निधनं युद्धे स्वर्गं कृत्वा परायणम् ॥
पाण्डवान् अभ्यवर्तन्त तस्मिन् वीरवरक्षये ॥
पाण्डवापि महाराज स्मरन्तो विविधान् बहून् ॥
क्लेशान् कृतान् सपुत्रेण त्वया पूर्वं नराधिप ॥
भयं त्यक्त्वा रणे शूरा ब्रह्मलोकपुरस्कृताः ॥
तावकांस् तव पुत्रांश् च योधयन्ति स्म हृष्टवत् ॥

Транслитерация (IAST)

tataḥ śalyaḥ kṛpaś caiva citrasenaś ca bhārata ||
duḥśāsano vikarṇaś ca rathān āsthāya satvarāḥ ||
pāṇḍavānāṃ raṇe śūrā dhvajinīṃ samakampayan ||
sā vadhyamānā samare pāṇḍusenā mahātmabhiḥ ||
trātāraṃ nādhyagacchad vai majjamāneva naur jale ||
yathā hi śaiśiraḥ kālo gavāṃ marmāṇi kṛntati ||
tathā pāṇḍusutānāṃ vai bhīṣmo marmāṇy akṛntata ||
atīva tava sainyasya pārthena ca mahātmanā ||
nagameghapratīkāśāḥ pātitā bahudhā gajāḥ ||
mṛdyamānāś ca dṛśyante pārthena narayūthapāḥ ||
iṣubhis tāḍyamānāś ca nārācaiś ca sahasraśaḥ ||
petur ārtasvaraṃ kṛtvā tatra tatra mahāgajāḥ ||
ābaddhābharaṇaiḥ kāyair nihatānāṃ mahātmanām ||
channam āyodhanaṃ reje śirobhiś ca sakuṇḍalaiḥ ||
tasminn atimahābhīme rājan vīravarakṣaye ||
bhīṣme ca yudhi vikrānte pāṇḍave ca dhanaṃjaye ||
te parākrāntam ālokya rājan yudhi pitāmaham ||
na nyavartanta kauravyā brahmalokapuraskṛtāḥ ||
icchanto nidhanaṃ yuddhe svargaṃ kṛtvā parāyaṇam ||
pāṇḍavān abhyavartanta tasmin vīravarakṣaye ||
pāṇḍavāpi mahārāja smaranto vividhān bahūn ||
kleśān kṛtān saputreṇa tvayā pūrvaṃ narādhipa ||
bhayaṃ tyaktvā raṇe śūrā brahmalokapuraskṛtāḥ ||
tāvakāṃs tava putrāṃś ca yodhayanti sma hṛṣṭavat ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः शल्यः कृपः च एवtataḥ śalyaḥ kṛpaḥ ca evaзатем Шалья и Крипа также; после этого Шалья с Крипой
चित्रसेनः च भारतcitrasenaḥ ca bhārataи Читрасена, Бхарата; также Читрасена
दुःशासनः विकर्णः चduḥśāsanaḥ vikarṇaḥ caДухшасана и Викарна; Духшасана с Викарной
रथान् आस्थाय सत्वराःrathān āsthāya satvarāḥвзойдя на колесницы поспешные; быстро сев на ратхи
पाण्डवानाम् रणे शूराःpāṇḍavānām raṇe śūrāḥПандавов в бою герои; герои против Пандавов
ध्वजिनीम् समकम्पयन्dhvajinīm samakampayanвойско заставили дрожать; потрясли армию
सा वध्यमाना समरेsā vadhyamānā samareона, поражаемая в битве; та армия, избиваемая
पाण्डुसेना महात्मभिःpāṇḍusenā mahātmabhiḥПандавская армия великими; войско Панду великими воинами
त्रातारम् न अध्यगच्छत् वैtrātāram na adhyagacchat vaiзащитника не находила; не обрела спасителя
मज्जमना इव नौः जलेmajjamanā iva nauḥ jaleкак тонущая лодка в воде; словно лодка в воде
यथा हि शैशिरः कालःyathā hi śaiśiraḥ kālaḥкак ведь зимнее время; подобно холодному сезону
गवाम् मर्माणि कृन्ततिgavām marmāṇi kṛntatiу коров жизненные места режет; режет уязвимые места скота
तथा पाण्डुसुतानाम् वैtathā pāṇḍusutānām vaiтак у сыновей Панду; так Пандавов
भीष्मः मर्माणि अकृन्ततbhīṣmaḥ marmāṇi akṛntataБхишма жизненные места резал; Бхишма поражал уязвимое
अतीव तव सैन्यस्यatīva tava sainyasyaчрезвычайно твоего войска; очень много твоей армии
पार्थेन च महात्मनाpārthena ca mahātmanāи Партхой великодушным; великим Арджуной
नगमेघप्रतीकाशाःnagameghapratīkāśāḥподобные горам и тучам; похожие на горы-облака
पातिताः बहुधा गजाःpātitāḥ bahudhā gajāḥслоны повержены многократно; многие слоны сброшены
मृद्यमानाः च दृश्यन्तेmṛdyamānāḥ ca dṛśyanteи раздавливаемые видны; казались сокрушаемыми
पार्थेन नरयूथपाःpārthena narayūthapāḥПартхой вожди людей; Арджуной предводители
इषुभिः ताड्यमानाः चiṣubhiḥ tāḍyamānāḥ caи стрелами поражаемые; избиваемые стрелами
नाराचैः च सहस्रशःnārācaiḥ ca sahasraśaḥи нарачами тысячами; тысячами железных стрел
पेतुः आर्तस्वरम् कृत्वाpetuḥ ārtasvaram kṛtvāпали, издав мучительный крик; рухнули с воплем
तत्र तत्र महागजाःtatra tatra mahāgajāḥтам и там великие слоны; повсюду боевые слоны
आबद्धाभरणैः कायैःābaddhābharaṇaiḥ kāyaiḥс телами, украшения привязанными; телами с надетыми украшениями
निहतानाम् महात्मनाम्nihatānām mahātmanāmубитых великих душой; павших героев
छन्नम् आयोधनम् रेजेchannam āyodhanam rejeпокрытое поле боя сияло; побоище было закрыто
शिरोभिः च सकुण्डलैःśirobhiḥ ca sakuṇḍalaiḥи головами с серьгами; головами в серьгах
तस्मिन् अतिमहाभीमेtasmin atimahābhīmeв том чрезвычайно страшном; в этом ужаснейшем
राजन् वीरवरक्षयेrājan vīravarakṣayeцарь, уничтожении лучших героев; гибели избранных воинов
भीष्मे च युधि विक्रान्तेbhīṣme ca yudhi vikrānteи Бхишме в бою проявившем силу; когда Бхишма бился
पाण्डवे च धनंजयेpāṇḍave ca dhanaṃjayeи Пандаве Дхананджае; и Дхананджая
ते पराक्रान्तम् आलोक्यte parākrāntam ālokyaони проявившего мощь увидев; видя доблесть
राजन् युधि पितामहम्rājan yudhi pitāmahamцарю, в бою питамаху; питамахи на поле
न न्यवर्तन्त कौरव्याःna nyavartanta kauravyāḥне отступали Кауравы; Кауравы не повернули назад
ब्रह्मलोकपुरस्कृताःbrahmalokapuraskṛtāḥмир Брахмы поставив впереди; с высшим миром целью
इच्छन्तः निधनम् युद्धेicchantaḥ nidhanam yuddheжелая смерти в битве; стремясь к гибели
स्वर्गम् कृत्वा परायणम्svargam kṛtvā parāyaṇamсделав небо высшей целью; приняв рай прибежищем
पाण्डवान् अभ्यवर्तन्तpāṇḍavān abhyavartantaна Пандавов шли; выступали против Пандавов
तस्मिन् वीरवरक्षयेtasmin vīravarakṣayeв той гибели лучших героев; при уничтожении героев
पाण्डवाः अपि महाराजpāṇḍavāḥ api mahārājaи Пандавы, великий царь; Пандавы также
स्मरन्तः विविधान् बहून्smarantaḥ vividhān bahūnвспоминая различные многочисленные; помня многие
क्लेशान् कृतान् सपुत्रेणkleśān kṛtān saputreṇaстрадания, сделанные с сыном; муки от тебя с сыном
त्वया पूर्वम् नराधिपtvayā pūrvam narādhipaтобой прежде, владыка людей; раньше тобой
भयम् त्यक्त्वा रणे शूराःbhayam tyaktvā raṇe śūrāḥстрах оставив, герои в бою; отбросив страх
ब्रह्मलोकपुरस्कृताःbrahmalokapuraskṛtāḥмир Брахмы поставив впереди; стремясь к высшему миру
तावकान् तव पुत्रान् चtāvakān tava putrān caтвоих и твоих сыновей; твоих воинов и сыновей
योधयन्ति स्म हृष्टवत्yodhayanti sma hṛṣṭavatсражали радостно; бились воодушевлённо
Литературный перевод

Затем Шалья, Крипа, Читрасена, Духшасана и Викарна, быстро взойдя на колесницы, герои, потрясли в бою войско Пандавов, о Бхарата. Поражаемая этими великими воинами, Пандавская армия не находила защитника, словно лодка, тонущая в воде. Как зимний холод режет уязвимые места скота, так Бхишма поражал жизненные места сыновей Панду. Но и великодушный Партха много раз повергал слонов твоего войска, похожих на горы и тучи. Вожди людей, сокрушаемые Партхой, пронзаемые стрелами и тысячами нарачей, были видны повсюду. Великие слоны падали там и тут, издавая мучительный крик. Поле боя, покрытое телами павших героев с надетыми украшениями и головами в серьгах, сияло страшным блеском. В этом ужаснейшем уничтожении лучших героев, когда Бхишма и Пандава Дхананджая проявляли мощь в бою, Кауравы, видя доблесть питамахи, не отступали, поставив перед собой мир Брахмы. Желая смерти в бою и приняв небо высшей целью, они шли на Пандавов в этой гибели лучших воинов. И Пандавы, о великий царь, вспоминая многочисленные страдания, которые ты прежде причинил им вместе со своим сыном, отбросив страх и устремившись к миру Брахмы, радостно сражались с твоими воинами и твоими сыновьями».

Версия

6b45ce91602e · опубликовано 17 июл. 2026 г., 22:03:50 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами