Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1166.116.19-28
5950 / 15823
Махабхарата · 6.116.19-28
Деванагари

अर्जुनस् तु तथेत्य् उक्त्वा रथम् आरुह्य वीर्यवान् ॥
अधिज्यं बलवत् कृत्वा गाण्डीवं व्याक्षिपद् धनुः ॥
तस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितम् इवाशनेः ॥
वित्रेसुः सर्वभूतानि श्रुत्वा सर्वे च पार्थिवाः ॥
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा रथेन रथिनां वरः ॥
शयानं भरतश्रेष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥
संधाय च शरं दीप्तम् अभिमन्त्र्य महायशाः ॥
पर्जन्यास्त्रेण संयोज्य सर्वलोकस्य पश्यतः ॥
अविध्यत् पृथिवीं पार्थः पार्श्वे भीष्मस्य दक्षिणे ॥
उत्पपात ततो धारा विमला वारिणः शिवा ॥
शीतस्यामृतकल्पस्य दिव्यगन्धरसस्य च ॥
अतर्पयत् ततः पार्थः शीतया वारिधारया ॥
भीष्मं कुरूणाम् ऋषभं दिव्यकर्मपराक्रमः ॥
कर्मणा तेन पार्थस्य शक्रष्येव विकुर्वतः ॥
विस्मयं परमं जग्मुस् ततस् ते वसुधाधिपाः ॥
तत् कर्म प्रेक्ष्य बीभत्सोर् अतिमानुषम् अद्भुतम् ॥
संप्रावेपन्त कुरवो गावः शीतार्दिता इव ॥
विस्मयाच् चोत्तरीयाणि व्याविध्यन् सर्वतो नृपाः ॥
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैस् तुमुलं सर्वतो ऽभवत् ॥
तृप्तः शांतनवश् चापि राजन् बीभत्सुम् अब्रवीत् ॥
सर्वपार्थिववीराणां संनिधौ पूजयन्न् इव ॥

Транслитерация (IAST)

arjunas tu tathety uktvā ratham āruhya vīryavān ||
adhijyaṃ balavat kṛtvā gāṇḍīvaṃ vyākṣipad dhanuḥ ||
tasya jyātalanirghoṣaṃ visphūrjitam ivāśaneḥ ||
vitresuḥ sarvabhūtāni śrutvā sarve ca pārthivāḥ ||
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā rathena rathināṃ varaḥ ||
śayānaṃ bharataśreṣṭhaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam ||
saṃdhāya ca śaraṃ dīptam abhimantrya mahāyaśāḥ ||
parjanyāstreṇa saṃyojya sarvalokasya paśyataḥ ||
avidhyat pṛthivīṃ pārthaḥ pārśve bhīṣmasya dakṣiṇe ||
utpapāta tato dhārā vimalā vāriṇaḥ śivā ||
śītasyāmṛtakalpasya divyagandharasasya ca ||
atarpayat tataḥ pārthaḥ śītayā vāridhārayā ||
bhīṣmaṃ kurūṇām ṛṣabhaṃ divyakarmaparākramaḥ ||
karmaṇā tena pārthasya śakraṣyeva vikurvataḥ ||
vismayaṃ paramaṃ jagmus tatas te vasudhādhipāḥ ||
tat karma prekṣya bībhatsor atimānuṣam adbhutam ||
saṃprāvepanta kuravo gāvaḥ śītārditā iva ||
vismayāc cottarīyāṇi vyāvidhyan sarvato nṛpāḥ ||
śaṅkhadundubhinirghoṣais tumulaṃ sarvato 'bhavat ||
tṛptaḥ śāṃtanavaś cāpi rājan bībhatsum abravīt ||
sarvapārthivavīrāṇāṃ saṃnidhau pūjayann iva ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अर्जुनः तु तथा इति उक्त्वाarjunaḥ tu tathā iti uktvāАрджуна же «да будет так» сказав; Арджуна ответил: так
रथम् आरुह्य वीर्यवान्ratham āruhya vīryavānна колесницу взойдя, доблестный; поднявшись на ратху
अधिज्यम् बलवत् कृत्वाadhijyam balavat kṛtvāсильно натянув тетиву; крепко наложив тетиву
गाण्डीवम् व्याक्षिपत् धनुःgāṇḍīvam vyākṣipat dhanuḥГандиву встряхнул, лук; напряг лук Гандиву
तस्य ज्यातलनिर्घोषम्tasya jyātalanirghoṣamего звук тетивы и ладони; грохот его тетивы
विस्फूर्जितम् इव अशनेःvisphūrjitam iva aśaneḥкак раскат молнии; словно удар грома
वित्रेसुः सर्वभूतानिvitresuḥ sarvabhūtāniсодрогнулись все существа; устрашились все живые
श्रुत्वा सर्वे च पार्थिवाःśrutvā sarve ca pārthivāḥуслышав, и все цари; и все владыки
ततः प्रदक्षिणम् कृत्वाtataḥ pradakṣiṇam kṛtvāзатем обход справа совершив; совершив почтительный обход
रथेन रथिनाम् वरःrathena rathinām varaḥна колеснице лучший колесничих; лучший воинов на ратхе
शयानम् भरतश्रेष्ठम्śayānam bharataśreṣṭhamлежащего лучшего Бхарату; покоящегося превосходного Бхарату
सर्वशस्त्रभृताम् वरम्sarvaśastrabhṛtām varamлучшего всех носящих оружие; лучшего оруженосцев
संधाय च शरम् दीप्तम्saṃdhāya ca śaram dīptamи наложив сияющую стрелу; приставив пылающую стрелу
अभिमन्त्र्य महायशाःabhimantrya mahāyaśāḥосвятив мантрой, славный; заговорив её
पर्जन्यास्त्रेण संयोज्यparjanyāstreṇa saṃyojyaс Париджанья-астрой соединив; наделив оружием дождя
सर्वलोकस्य पश्यतःsarvalokasya paśyataḥна глазах у всего мира; при всех видящих
अविध्यत् पृथिवीम् पार्थःavidhyat pṛthivīm pārthaḥпронзил землю Партха; Арджуна пробил землю
पार्श्वे भीष्मस्य दक्षिणेpārśve bhīṣmasya dakṣiṇeу правого бока Бхишмы; справа от Бхишмы
उत्पपात ततः धाराutpapāta tataḥ dhārāподнялся затем поток; вырвалась струя
विमला वारिणः शिवाvimalā vāriṇaḥ śivāчистая, водная, благотворная; прозрачная и благая
शीतस्य अमृतकल्पस्यśītasya amṛtakalpasyaпрохладной, подобной нектару; холодной, как амрита
दिव्यगन्धरसस्य चdivyagandharasasya caс божественным запахом и вкусом; небесного аромата и вкуса
अतर्पयत् ततः पार्थःatarpayat tataḥ pārthaḥнапоил тогда Партха; удовлетворил затем Арджуна
शीतया वारिधारयाśītayā vāridhārayāпрохладной струёй воды; холодным водным потоком
भीष्मम् कुरूणाम् ऋषभम्bhīṣmam kurūṇām ṛṣabhamБхишму, быка Куру; лучшего из Куру
दिव्यकर्मपराक्रमःdivyakarmaparākramaḥс божественными деяниями и доблестью; чудесно могучий
कर्मणा तेन पार्थस्यkarmaṇā tena pārthasyaтем деянием Партхи; от поступка Арджуны
शक्रस्य इव विकुर्वतःśakrasya iva vikurvataḥкак Индры, творящего чудо; словно действующего Шакры
विस्मयम् परमम् जग्मुःvismayam paramam jagmuḥк высшему изумлению пришли; сильно изумились
ततः ते वसुधाधिपाःtataḥ te vasudhādhipāḥтогда те владыки земли; после этого цари
तत् कर्म प्रेक्ष्य बीभत्स्ōःtat karma prekṣya bībhatsōḥто деяние Бибхатсу увидев; увидев поступок Арджуны
अतिमानुषम् अद्भुतम्atimānuṣam adbhutamсверхчеловеческое, чудесное; необычайное и дивное
संप्रावेपन्त कुरवःsaṃprāvepanta kuravaḥКуру задрожали; Кауравы затрепетали
गावः शीतार्दिताः इवgāvaḥ śītārditāḥ ivaкак коровы, холодом поражённые; словно коровы от холода
विस्मयात् च उत्तरीयाणिvismayāt ca uttarīyāṇiи от изумления верхние одежды; от восхищения покрывала
व्याविध्यन् सर्वतः नृपाःvyāvidhyan sarvataḥ nṛpāḥразмахивали со всех сторон цари; владыки кругом потрясали
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैःśaṅkhadundubhinirghoṣaiḥзвуками раковин и барабанов; грохотом шанкх и дундубхи
तुमुलम् सर्वतः अभवत्tumulam sarvataḥ abhavatшумно со всех сторон стало; повсюду поднялся гул
तृप्तः शांतनवः च अपिtṛptaḥ śāṃtanavaḥ ca apiи Шантанав довольный; утолённый сын Шантану
राजन् बीभत्सुम् अब्रवीत्rājan bībhatsum abravītо царь, Бибхатсу сказал; сказал Арджуне
सर्वपार्थिववीराणाम्sarvapārthivavīrāṇāmвсех царственных героев; всех воинов-владык
संनिधौ पूजयन् इवsaṃnidhau pūjayan ivaв присутствии, словно почитая; как бы прославляя
Литературный перевод

Арджуна ответил: «Да будет так». Доблестный герой взошёл на колесницу, крепко натянул Гандиву и встряхнул лук. От звука его тетивы и ладони, подобного удару грома, содрогнулись все существа и все цари. Затем лучший из колесничих на своей ратхе совершил почтительный обход вокруг лежащего лучшего из Бхаратов, лучшего из всех носителей оружия. Наложив сияющую стрелу, освятив её мантрой и соединив с Парджанья-астрой, Партха на глазах у всех пронзил землю у правого бока Бхишмы. Оттуда вырвалась чистая благотворная струя прохладной воды, подобной нектару, с божественным ароматом и вкусом. Тогда Партха, чьи дела и доблесть были божественны, напоил прохладным потоком воды Бхишму, быка Куру. От этого деяния Партхи, словно от чуда, творимого Индрой, все владыки земли пришли в высшее изумление. Увидев это сверхчеловеческое и чудесное деяние Бибхатсу, Куру задрожали, как коровы, поражённые холодом. От изумления цари со всех сторон потрясали верхними одеждами, и повсюду поднялся гул раковин и барабанов. Утолив жажду, Шантанав, о царь, обратился к Бибхатсу в присутствии всех царственных героев, словно воздавая ему честь».

Версия

60b8ea564fdf · опубликовано 17 июл. 2026 г., 22:03:51 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами