Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1166.116.47-51
5954 / 15823
Махабхарата · 6.116.47-51
Деванагари

त्यक्त्वा मन्युम् उपशाम्यस्व पार्थैः; पर्याप्तम् एतद् यत् कृतं फल्गुनेन ॥
भीष्मस्यान्ताद् अस्तु वः सौहृदं वा; संप्रश्लेषः साधु राजन् प्रसीद ॥
राज्यस्यार्धं दीयतां पाण्डवानाम्; इन्द्रप्रस्थं धर्मराजो ऽनुशास्तु ॥
मा मित्रध्रुक् पार्थिवानां जघन्यः; पापां कीर्तिं प्राप्स्यसे कौरवेन्द्र ॥
ममावसानाच् छान्तिर् अस्तु प्रजानां; संगच्छन्तां पार्थिवाः प्रीतिमन्तः ॥
पिता पुत्रं मातुलं भागिनेयो; भ्राता चैव भ्रातरं प्रैतु राजन् ॥
न चेद् एवं प्राप्तकालं वचो मे; मोहाविष्टः प्रतिपत्स्यस्य् अबुद्ध्या ॥
भीष्मस्यान्ताद् एतदन्ताः स्थ सर्वे; सत्याम् एतां भारतीम् ईरयामि ॥
एतद् वाक्यं सौहृदाद् आपगेयो; मध्ये राज्ञां भारतं श्रावयित्वा ॥
तूष्णीम् आसीच् छल्यसंतप्तमर्मा; यत्वात्मानं वेदनां संनिगृह्य ॥

Транслитерация (IAST)

tyaktvā manyum upaśāmyasva pārthaiḥ; paryāptam etad yat kṛtaṃ phalgunena ||
bhīṣmasyāntād astu vaḥ sauhṛdaṃ vā; saṃpraśleṣaḥ sādhu rājan prasīda ||
rājyasyārdhaṃ dīyatāṃ pāṇḍavānām; indraprasthaṃ dharmarājo 'nuśāstu ||
mā mitradhruk pārthivānāṃ jaghanyaḥ; pāpāṃ kīrtiṃ prāpsyase kauravendra ||
mamāvasānāc chāntir astu prajānāṃ; saṃgacchantāṃ pārthivāḥ prītimantaḥ ||
pitā putraṃ mātulaṃ bhāgineyo; bhrātā caiva bhrātaraṃ praitu rājan ||
na ced evaṃ prāptakālaṃ vaco me; mohāviṣṭaḥ pratipatsyasy abuddhyā ||
bhīṣmasyāntād etadantāḥ stha sarve; satyām etāṃ bhāratīm īrayāmi ||
etad vākyaṃ sauhṛdād āpageyo; madhye rājñāṃ bhārataṃ śrāvayitvā ||
tūṣṇīm āsīc chalyasaṃtaptamarmā; yatvātmānaṃ vedanāṃ saṃnigṛhya ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
त्यक्त्वा मन्युम् उपशाम्यस्वtyaktvā manyum upaśāmyasvaоставив гнев, умирись; отбросив ярость, успокойся
पार्थैः पर्याप्तम् एतत्pārthaiḥ paryāptam etatс Партхами; достаточно этого; с Пандавами, довольно
यत् कृतम् फल्गुनेनyat kṛtam phalgunenaчто сделано Пхалгуной; совершённого Арджуной
भीष्मस्य अन्तात् अस्तुbhīṣmasya antāt astuс концом Бхишмы пусть будет; с пределом Бхишмы да будет
वः सौहृदम् वाvaḥ sauhṛdam vāваше дружество же; ваша взаимная доброжелательность
संप्रश्लेषः साधु राजन्saṃpraśleṣaḥ sādhu rājanсоединение, хорошо, царь; примирение, благо
प्रसीदprasīdaбудь милостив; смягчись
राज्यस्य अर्धम् दीयताम्rājyasya ardham dīyatāmполовина царства пусть будет дана; дай половину царства
पाण्डवानाम्pāṇḍavānāmПандавам; сыновьям Панду
इन्द्रप्रस्थम् धर्मराजःindraprastham dharmarājaḥИндрапрастхой Дхармараджа; Индрапрастху царь дхармы
अनुशास्तुanuśāstuпусть правит; пусть управляет
मा मित्रध्रुक् पार्थिवानाम्mā mitradhruk pārthivānāmне будь предателем друзей среди царей; не становись врагом союзников
जघन्यःjaghanyaḥнизшим; последним
पापाम् कीर्तिम् प्राप्स्यसेpāpām kīrtim prāpsyaseдурную славу получишь; обретёшь греховную молву
कौरवेन्द्रkauravendraвладыка Кауравов; царь Куру
मम अवसानात् शान्तिः अस्तुmama avasānāt śāntiḥ astuс моим концом пусть будет мир; после моей кончины да будет покой
प्रजानाम्prajānāmдля подданных; для людей
संगच्छन्ताम् पार्थिवाःsaṃgacchantām pārthivāḥпусть соединятся цари; пусть сойдутся владыки
प्रीतिमन्तःprītimantaḥисполненные любви; доброжелательные
पिता पुत्रम्pitā putramотец сына; отец с сыном
मातुलम् भागिनेयःmātulam bhāgineyaḥдядю племянник; племянник с дядей
भ्राता च एव भ्रातरम्bhrātā ca eva bhrātaramи брат именно брата; брат с братом
प्रैतू राजन्praitū rājanпусть пойдёт, царь; пусть приблизится
न चेत् एवम् प्राप्तकालम्na cet evam prāptakālamесли же не это своевременное; если это зрелое
वचः मेvacaḥ meслово моё; моя речь
मोहाविष्टः प्रतिपत्स्यसिmohāviṣṭaḥ pratipatsyasiпомрачением охваченный примешь; в заблуждении последуешь
अबुद्ध्याabuddhyāнеразумно; по глупости
भीष्मस्य अन्तात्bhīṣmasya antātс концом Бхишмы; после Бхишмы
एतदन्ताः स्थ सर्वेetadantāḥ stha sarveтаким концом вы все будете; этим завершитесь
सत्याम् एताम् भारतीम्satyām etām bhāratīmистинную эту речь Бхараты; эту правдивую речь
ईरयामिīrayāmiя произношу; я изрекаю
एतद् वाक्यम् सौहृदात्etad vākyam sauhṛdātэто слово из дружбы; эту речь по доброжелательству
आपगेयःāpageyaḥсын Апаги, Бхишма; сын Ганги
मध्ये राज्ञाम्madhye rājñāmсреди царей; посреди владык
भारतम् श्रावयित्वाbhāratam śrāvayitvāБхарату заставив услышать; объявив Бхарате
तूष्णीम् आसीत्tūṣṇīm āsītмолчаливым стал; замолчал
शल्यसंतप्तमर्माśalyasaṃtaptamarmāс жалом мучимыми членами; с уязвлёнными жизненными местами
यत्वा आत्मानम्yatvā ātmānamобуздав себя; собрав себя
वेदनाम् संनिगृह्यvedanām saṃnigṛhyaболь сдержав; страдание удержав
Литературный перевод

«Оставь гнев и умирись с Партхами. Достаточно того, что сделал Пхалгуна. Пусть с концом Бхишмы наступит ваше дружество и примирение. Это благо, царь; смягчись. Пусть Пандавам будет дана половина царства, и пусть Дхармараджа правит Индрапрастхой. Не становись, о владыка Кауравов, низшим среди царей, предателем друзей: иначе ты обретёшь дурную славу. С моим концом пусть наступит мир для подданных. Пусть цари сойдутся, исполненные доброжелательности; пусть отец приблизится к сыну, племянник - к дяде, и брат - к брату, о царь. Но если, охваченный помрачением, ты неразумно отвергнешь это моё своевременное слово, то после конца Бхишмы все вы придёте к такому же концу. Я произношу эту истинную речь Бхараты». Сын Ганги, из дружбы произнеся эти слова и заставив Бхарату услышать их среди царей, замолчал: его жизненные места были измучены стрелами, но он собрал себя и сдержал боль.

Версия

69781d5ebf6e · опубликовано 17 июл. 2026 г., 22:03:51 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами