Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1176.117.1-7
5955 / 15823
Махабхарата · 6.117.1-7
Деванагари

संजय उवाच
ततस् ते पार्थिवाः सर्वे जग्मुः स्वान् आलयान् पुनः ॥
तूष्णींभूते महाराज भीष्मे शंतनुनन्दने ॥
श्रुत्वा तु निहतं भीष्मं राधेयः पुरुषर्षभः ॥
ईषद् आगतसंत्रासः त्वरयोपजगाम ह ॥
स ददर्श महात्मानं शरतल्पगतं तदा ॥
जन्मशय्यागतं देवं कार्त्तिकेयम् इव प्रभुम् ॥
निमीलिताक्षं तं वीरं साश्रुकण्ठस् तदा वृषः ॥
अभ्येत्य पादयोस् तस्य निपपात महाद्युतिः ॥
राधेयो ऽहं कुरुश्रेष्ठ नित्यं चाष्किगतस् तव ॥
द्वेष्यो ऽत्यन्तम् अनागाः सन्न् इति चैनम् उवाच ह ॥
तच् छ्रुत्वा कुरुवृद्धः स बलात् संवृत्तलोचनः ॥
शनैर् उद्वीक्ष्य सस्नेहम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
रहितं धिष्ण्यम् आलोक्य समुत्सार्य च रक्षिणः ॥
पितेव पुत्रं गाङ्गेयः परिष्वज्यैकबाहुना ॥

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
tatas te pārthivāḥ sarve jagmuḥ svān ālayān punaḥ ||
tūṣṇīṃbhūte mahārāja bhīṣme śaṃtanunandane ||
śrutvā tu nihataṃ bhīṣmaṃ rādheyaḥ puruṣarṣabhaḥ ||
īṣad āgatasaṃtrāsaḥ tvarayopajagāma ha ||
sa dadarśa mahātmānaṃ śaratalpagataṃ tadā ||
janmaśayyāgataṃ devaṃ kārttikeyam iva prabhum ||
nimīlitākṣaṃ taṃ vīraṃ sāśrukaṇṭhas tadā vṛṣaḥ ||
abhyetya pādayos tasya nipapāta mahādyutiḥ ||
rādheyo 'haṃ kuruśreṣṭha nityaṃ cāṣkigatas tava ||
dveṣyo 'tyantam anāgāḥ sann iti cainam uvāca ha ||
tac chrutvā kuruvṛddhaḥ sa balāt saṃvṛttalocanaḥ ||
śanair udvīkṣya sasneham idaṃ vacanam abravīt ||
rahitaṃ dhiṣṇyam ālokya samutsārya ca rakṣiṇaḥ ||
piteva putraṃ gāṅgeyaḥ pariṣvajyaikabāhunā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
ततः ते पार्थिवाः सर्वेtataḥ te pārthivāḥ sarveзатем те цари все; после этого все владыки
जग्मुः स्वान् आलयान् पुनःjagmuḥ svān ālayān punaḥушли в свои жилища снова; вернулись в свои станы
तूष्णींभूते महाराजtūṣṇīṃbhūte mahārājaкогда замолчал, великий царь; после молчания
भीष्मे शंतनुनन्दनेbhīṣme śaṃtanunandaneБхишмы, сына Шантану; Шантанананданы Бхишмы
श्रुत्वा तु निहतम् भीष्मम्śrutvā tu nihatam bhīṣmamуслышав же о поверженном Бхишме; узнав о падении Бхишмы
राधेयः पुरुषर्षभःrādheyaḥ puruṣarṣabhaḥРадхея, бык среди людей; Карна, лучший из мужей
ईषत् आगतसंत्रासःīṣat āgatasaṃtrāsaḥслегка охваченный тревогой; немного встревоженный
त्वरया उपजगाम हtvarayā upajagāma haпоспешно подошёл ведь; быстро приблизился
सः ददर्श महात्मानम्saḥ dadarśa mahātmānamон увидел махатму; он увидел великодушного
शरतल्पगतम् तदाśaratalpagatam tadāна ложе стрел тогда; лежащего на стрелах
जन्मशय्यागतम् देवम्janmaśayyāgatam devamна родовом ложе бога; божество на ложе рождения
कार्त्तिकेयम् इव प्रभुम्kārttikeyam iva prabhumкак владыку Карттикею; словно могущественного Сканды
निमीलिताक्षम् तम् वीरम्nimīlitākṣam tam vīramс закрытыми глазами того героя; того героя с сомкнутыми очами
साश्रुकण्ठः तदा वृषःsāśrukaṇṭhaḥ tadā vṛṣaḥс горлом, полным слёз, тогда бык; рыдая, тот могучий
अभ्येत्य पादयोः तस्यabhyetya pādayoḥ tasyaподойдя к его стопам; приблизившись к ногам
निपपात महाद्युतिःnipapāta mahādyutiḥупал великосиятельный; пал славный
राधेयः अहम् कुरुश्रेष्ठrādheyaḥ aham kuruśreṣṭhaя Радхея, лучший Куру; я сын Радхи, о лучший Куру
नित्यम् चाष्किगतः तवnityam cāṣkigataḥ tavaвсегда перед твоими глазами; постоянно у тебя на виду
द्वेष्यः अत्यन्तम् अनागाः सन्dveṣyaḥ atyantam anāgāḥ sanкрайне ненавистный, невиновный будучи; ненавистный без вины
इति च एनम् उवाच हiti ca enam uvāca haтак же ему сказал; так он произнёс
तत् श्रुत्वा कुरुवृद्धः सःtat śrutvā kuruvṛddhaḥ saḥто услышав, старейшина Куру; услышав это, старый Куру
बलात् संवृत्तलोचनःbalāt saṃvṛttalocanaḥс трудом раскрывший глаза; силой открывший очи
शनैः उद्वीक्ष्य सस्नेहम्śanaiḥ udvīkṣya sasnehamмедленно взглянув с любовью; тихо посмотрев нежно
इदम् वचनम् अब्रवीत्idam vacanam abravītэто слово сказал; такую речь произнёс
रहितम् धिष्ण्यम् आलोक्यrahitam dhiṣṇyam ālokyaпустое место осмотрев; увидев свободное пространство
समुत्सार्य च रक्षिणःsamutsārya ca rakṣiṇaḥи удалив стражей; отослав охрану
पिता इव पुत्रम् गाङ्गेयःpitā iva putram gāṅgeyaḥкак отец сына, Гангея; сын Ганги как отец
परिष्वज्य एकबाहुनाpariṣvajya ekabāhunāобняв одной рукой; заключив в объятие одной рукой
Литературный перевод

Санджая сказал: «После этого, когда Шантананандана Бхишма замолчал, все цари, о великий царь, снова ушли в свои станы. Узнав, что Бхишма повержен, Радхея, бык среди людей, немного встревоженный, поспешно приблизился. Тогда он увидел великодушного Бхишму на ложе из стрел, словно могущественного Карттикею на ложе рождения. С горлом, сдавленным слезами, этот славный герой подошёл и упал к его стопам. “Я Радхея, о лучший из Куру, всегда бывший у тебя перед глазами, без вины крайне ненавистный тебе”, - так он сказал ему. Услышав это, старейшина Куру с трудом раскрыл глаза, медленно и с любовью посмотрел на него и произнёс такие слова. Увидев, что место свободно, и удалив стражей, сын Ганги обнял его одной рукой, как отец обнимает сына».

Версия

f96e5abfbc47 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 22:03:51 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами