Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1166.116.36-40
5952 / 15823
Махабхарата · 6.116.36-40
Деванагари

ततः श्रुत्वा तद् वचः कौरवेन्द्रो; दुर्योधनो दीनमना बभूव ॥
तम् अब्रवीच् छांतनवो ऽभिवीक्ष्य; निबोध राजन् भव वीतमन्युः ॥
दृष्टं दुर्योधनेदं ते यथा पार्थेन धीमता ॥
जलस्य धारा जनिता शीतस्यामृतगन्धिनः ॥
एतस्य कर्ता लोके ऽस्मिन् नान्यः कश् चन विद्यते ॥
आग्नेयं वारुणं सौम्यं वायव्यम् अथ वैष्णवम् ॥
ऐन्द्रं पाशुपतं ब्राह्मं पारमेष्ठ्यं प्रजापतेः ॥
धातुस् त्वष्टुश् च सवितुर् दिव्यान्य् अस्त्राणि सर्वशः ॥
सर्वस्मिन् मानुषे लोके वेत्त्य् एको हि धनंजयः ॥
कृष्णो वा देवकीपुत्रो नान्यो वै वेद कश् चन ॥
न शक्याः पाण्डवास् तात युद्धे जेतुं कथं चन ॥
अमानुषाणि कर्माणि यस्यैतानि महात्मनः ॥
तेन सत्त्ववता संख्ये शूरेणाहवशोभिना ॥
कृतिना समरे राजन् संधिस् ते तात युज्यताम् ॥

Транслитерация (IAST)

tataḥ śrutvā tad vacaḥ kauravendro; duryodhano dīnamanā babhūva ||
tam abravīc chāṃtanavo 'bhivīkṣya; nibodha rājan bhava vītamanyuḥ ||
dṛṣṭaṃ duryodhanedaṃ te yathā pārthena dhīmatā ||
jalasya dhārā janitā śītasyāmṛtagandhinaḥ ||
etasya kartā loke 'smin nānyaḥ kaś cana vidyate ||
āgneyaṃ vāruṇaṃ saumyaṃ vāyavyam atha vaiṣṇavam ||
aindraṃ pāśupataṃ brāhmaṃ pārameṣṭhyaṃ prajāpateḥ ||
dhātus tvaṣṭuś ca savitur divyāny astrāṇi sarvaśaḥ ||
sarvasmin mānuṣe loke vetty eko hi dhanaṃjayaḥ ||
kṛṣṇo vā devakīputro nānyo vai veda kaś cana ||
na śakyāḥ pāṇḍavās tāta yuddhe jetuṃ kathaṃ cana ||
amānuṣāṇi karmāṇi yasyaitāni mahātmanaḥ ||
tena sattvavatā saṃkhye śūreṇāhavaśobhinā ||
kṛtinā samare rājan saṃdhis te tāta yujyatām ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः श्रुत्वा तत् वचःtataḥ śrutvā tat vacaḥзатем услышав то слово; услышав эту речь
कौरवेन्द्रः दुर्योधनःkauravendraḥ duryodhanaḥвладыка Кауравов Дурьодхана; Дурьодхана, царь Куру
दीनमनाः बभूवdīnamanāḥ babhūvaстал унылым сердцем; пал духом
तम् अब्रवीत् शांतनवःtam abravīt śāṃtanavaḥему сказал Шантанав; к нему обратился Бхишма
अभिवीक्ष्य निबोध राजन्abhivīkṣya nibodha rājanпосмотрев: внимай, царь; взглянув: пойми
भव वीतमन्युःbhava vītamanyuḥбудь свободен от гнева; оставь ярость
दृष्टम् दुर्योधन इदम् तेdṛṣṭam duryodhana idam teвидено тобой это, Дурьодхана; ты увидел это
यथा पार्थेन धीमताyathā pārthena dhīmatāкак мудрым Партхой; каким образом Арджуной
जलस्य धारा जनिताjalasya dhārā janitāструя воды порождена; водный поток вызван
शीतस्य अमृतगन्धिनःśītasya amṛtagandhinaḥпрохладной, пахнущей нектаром; холодной, с ароматом амриты
एतस्य कर्ता लोके अस्मिन्etasya kartā loke asminэтого исполнитель в мире этом; создатель такого здесь
न अन्यः कः चन विद्यतेna anyaḥ kaḥ cana vidyateникакой другой не существует; нет никого другого
आग्नेयम् वारुणम् सौम्यम्āgneyam vāruṇam saumyamогненное, водное, лунное; оружие Агни, Варуны, Сомы
वायव्यम् अथ वैष्णवम्vāyavyam atha vaiṣṇavamветровое и затем вайшнавское; Ваю и Вишну
ऐन्द्रम् पाशुपतम् ब्राह्मम्aindram pāśupatam brāhmamиндрово, пашупатское, брахмово; оружие Индры, Пашупати, Брахмы
पारमेष्ठ्यम् प्रजापतेःpārameṣṭhyam prajāpateḥПарамештхина, Праджапати; оружие высшего творца
धातुः त्वष्टुः च सवितुःdhātuḥ tvaṣṭuḥ ca savituḥДхату, Тваштри и Савитри; создателя, мастера и солнца
दिव्यानि अस्त्राणि सर्वशःdivyāni astrāṇi sarvaśaḥбожественные оружия полностью; все небесные астры
सर्वस्मिन् मानुषे लोकेsarvasmin mānuṣe lokeво всём человеческом мире; среди всех людей
वेत्ति एकः हि धनंजयःvetti ekaḥ hi dhanaṃjayaḥзнает один ведь Дхананджая; один Арджуна знает
कृष्णः वा देवकीपुत्रःkṛṣṇaḥ vā devakīputraḥили Кришна, сын Деваки; либо Девакипутра Кришна
नान्यः वै वेदnānyaḥ vai vedaникакой другой не знает; никто иной не ведает
कः चनkaḥ canaкто бы то ни было; никакой человек
न शक्याः पाण्डवाः तातna śakyāḥ pāṇḍavāḥ tātaневозможно Пандавов, дитя; Пандавы не могут
युद्धे जेतुम् कथं चनyuddhe jetum kathaṃ canaв битве победить никак; быть побеждены в бою
अमानुषाणि कर्माणिamānuṣāṇi karmāṇiсверхчеловеческие деяния; нечеловеческие поступки
यस्य एतानि महात्मनःyasya etāni mahātmanaḥчьи эти, великодушного; этого махатмы
तेन सत्त्ववता संख्येtena sattvavatā saṃkhyeс тем доблестным в битве; с этим сильным духом
शूरेण आहवशोभिनाśūreṇa āhavaśobhināгероем, украшающим сражение; воином, сияющим в бою
कृतिना समरे राजन्kṛtinā samare rājanискусным в битве, царь; успешным на поле
संधिः ते तात युज्यताम्saṃdhiḥ te tāta yujyatāmмир тебе, дитя, пусть будет заключён; заключи мир
Литературный перевод

Услышав эти слова, владыка Кауравов Дурьодхана пал духом. Шантанав посмотрел на него и сказал: «Внимай, царь, оставь гнев. Ты видел, Дурьодхана, как мудрый Партха вызвал струю прохладной воды с ароматом нектара. В этом мире нет никого другого, кто мог бы совершить такое. Огненное, водное, лунное, ветровое, вайшнавское, индрово, пашупатское, брахмово оружие, оружие Парамештхина, Праджапати, Дхату, Тваштри и Савитри - все божественные астры во всём человеческом мире знает только Дхананджая, или Кришна, сын Деваки; никто другой их не знает. Пандавов, дитя, невозможно победить в битве. С этим великодушным героем, чьи деяния сверхчеловечески, с этим сильным духом, сияющим в сражении и искусным в бою, тебе, дитя, следует заключить мир».

Версия

d48df483208c · опубликовано 17 июл. 2026 г., 22:03:51 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами