Махабхарата
Плод подношения цветов, благовоний и светильников (часть 1)13.101.1-9
12518 / 15823
Махабхарата · 13.101.1-9
Деванагари

युधिष्ठिर उवाच
आलोकदानं नामैतत् कीदृशं भरतर्षभ ॥
कथम् एतत् समुत्पन्नं फलं चात्र ब्रवीहि मे ॥
भीष्म उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
मनोः प्रजापतेर् वादं सुवर्णस्य च भारत ॥
तपस्वी कश् चिद् अभवत् सुवर्णो नाम नामतः ॥
वर्णतो हेमवर्णः स सुवर्ण इति पप्रथे ॥
कुलशीलगुणोपेतः स्वाध्याये च परं गतः ॥
बहून् स्ववंशप्रभवान् समतीतः स्वकैर् गुणैः ॥
स कदा चिन् मनुं विप्रो ददर्शोपससर्प च ॥
कुशलप्रश्नम् अन्योन्यं तौ च तत्र प्रचक्रतुः ॥
ततस् तौ सिद्धसंकल्पौ मेरौ काञ्चनपर्वते ॥
रमणीये शिलापृष्ठे सहितौ संन्यषीदताम् ॥
तत्र तौ कथयाम् आस्तां कथा नानाविधाश्रयाः ॥
ब्रह्मर्षिदेवदैत्यानां पुराणानां महात्मनाम् ॥
सुवर्णस् त्व् अब्रवीद् वाक्यं मनुं स्वायंभुवं प्रभुम् ॥
हितार्थं सर्वभूतानां प्रश्नं मे वक्तुम् अर्हसि ॥
सुमनोभिर् यद् इज्यन्ते दैवतानि प्रजेश्वर ॥
किम् एतत् कथम् उत्पन्नं फलयोगं च शंस मे ॥

Транслитерация (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
ālokadānaṃ nāmaitat kīdṛśaṃ bharatarṣabha ||
katham etat samutpannaṃ phalaṃ cātra bravīhi me ||
bhīṣma uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
manoḥ prajāpater vādaṃ suvarṇasya ca bhārata ||
tapasvī kaś cid abhavat suvarṇo nāma nāmataḥ ||
varṇato hemavarṇaḥ sa suvarṇa iti paprathe ||
kulaśīlaguṇopetaḥ svādhyāye ca paraṃ gataḥ ||
bahūn svavaṃśaprabhavān samatītaḥ svakair guṇaiḥ ||
sa kadā cin manuṃ vipro dadarśopasasarpa ca ||
kuśalapraśnam anyonyaṃ tau ca tatra pracakratuḥ ||
tatas tau siddhasaṃkalpau merau kāñcanaparvate ||
ramaṇīye śilāpṛṣṭhe sahitau saṃnyaṣīdatām ||
tatra tau kathayām āstāṃ kathā nānāvidhāśrayāḥ ||
brahmarṣidevadaityānāṃ purāṇānāṃ mahātmanām ||
suvarṇas tv abravīd vākyaṃ manuṃ svāyaṃbhuvaṃ prabhum ||
hitārthaṃ sarvabhūtānāṃ praśnaṃ me vaktum arhasi ||
sumanobhir yad ijyante daivatāni prajeśvara ||
kim etat katham utpannaṃ phalayogaṃ ca śaṃsa me ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
आलोकदानं नाम एतत्ālokadānaṃ nāma etatсвет-даяние называемое это
कीदृशं भरतर्षभkīdṛśaṃ bharatarṣabhaкаково, о бык Бхаратов
कथम् एतत् समुत्पन्नंkatham etat samutpannaṃкак это возникло
फलं च अत्र ब्रवीहि मेphalaṃ ca atra bravīhi meи плод тут поведай мне
अत्र अपि उदाहरन्ति इमम्atra api udāharanti imamздесь же приводят это
इतिहासं पुरातनम्itihāsaṃ purātanamсказание древнее
मनोः प्रजापतेः वादंmanoḥ prajāpateḥ vādaṃМану-Праджапати беседу
सुवर्णस्य च भारतsuvarṇasya ca bhārataи Суварны, о Бхарата
तपस्वी कः चित् अभवत्tapasvī kaḥ cit abhavatподвижник некий был
सुवर्णः नाम नामतःsuvarṇaḥ nāma nāmataḥСуварна именем
वर्णतः हेमवर्णः सvarṇataḥ hemavarṇaḥ saцветом золотоцветный он
सुवर्णः इति पप्रथेsuvarṇaḥ iti paprathe«Суварна» так прославился
कुलशीलगुणोपेतःkulaśīlaguṇopetaḥродом, нравом, достоинствами наделённый
स्वाध्याये च परं गतःsvādhyāye ca paraṃ gataḥи в самоизучении высшего достигший
बहून् स्ववंशप्रभवान्bahūn svavaṃśaprabhavānмногих из своего рода
समतीतः स्वकैः गुणैःsamatītaḥ svakaiḥ guṇaiḥпревзошёл своими достоинствами
स कदा चित् मनुं विप्रःsa kadā cit manuṃ vipraḥон однажды Ману, брахман
ददर्श उपससर्प चdadarśa upasasarpa caувидел и подошёл
कुशलप्रश्नम् अन्योन्यंkuśalapraśnam anyonyaṃо благополучии вопрос взаимно
तौ च तत्र प्रचक्रतुःtau ca tatra pracakratuḥони там сотворили
ततः तौ सिद्धसंकल्पौtataḥ tau siddhasaṃkalpauзатем они, совершенные в воле
मेरौ काञ्चनपर्वतेmerau kāñcanaparvateна Меру, золотой горе
रमणीये शिलापृष्ठेramaṇīye śilāpṛṣṭheна отрадной плите скалы
सहितौ संन्यषीदताम्sahitau saṃnyaṣīdatāmвместе уселись
तत्र तौ कथयाम् आस्तांtatra tau kathayām āstāṃтам они беседовали
कथाः नानाविधाश्रयाःkathāḥ nānāvidhāśrayāḥбеседы разнообразные
ब्रह्मर्षि-देव-दैत्यानांbrahmarṣi-deva-daityānāṃбрахма-риши, богов, дайтьев
पुराणानां महात्मनाम्purāṇānāṃ mahātmanāmдревних, великих духом
सुवर्णः तु अब्रवीत् वाक्यंsuvarṇaḥ tu abravīt vākyaṃСуварна же сказал слово
मनुं स्वायंभुवं प्रभुम्manuṃ svāyaṃbhuvaṃ prabhumМану Сваямбхуве, владыке
हितार्थं सर्वभूतानांhitārthaṃ sarvabhūtānāṃради блага всех существ
प्रश्नं मे वक्तुम् अर्हसिpraśnaṃ me vaktum arhasiвопрос мой изволь разрешить
सुमनोभिः यत् इज्यन्तेsumanobhiḥ yat ijyanteцветами что чтятся
दैवतानि प्रजेश्वरdaivatāni prajeśvaraбожества, о владыка тварей
किम् एतत् कथम् उत्पन्नंkim etat katham utpannaṃчто это, как возникло
फलयोगं च शंस मेphalayogaṃ ca śaṃsa meи плод поведай мне
Литературный перевод

Юдхиштхира сказал: «Свет-даяние называемое это каково, о бык Бхаратов? Как это возникло, и плод тут поведай мне». Бхишма сказал: «Здесь же приводят это древнее сказание — Ману-Праджапати беседу и Суварны, о Бхарата. Подвижник некий был, Суварна именем; цветом золотоцветный он, „Суварна“ так прославился. Родом, нравом, достоинствами наделённый, и в самоизучении высшего достигший, многих из своего рода превзошёл своими достоинствами. Он однажды Ману, брахман, увидел и подошёл; о благополучии вопрос взаимно они там сотворили. Затем они, совершенные в воле, на Меру, золотой горе, на отрадной плите скалы вместе уселись. Там они беседовали беседы разнообразные — о брахма-риши, богах, дайтьях, древних, великих духом». Суварна сказал: «Суварна же сказал слово Ману Сваямбхуве, владыке: „Ради блага всех существ вопрос мой изволь разрешить. Цветами что чтятся божества, о владыка тварей, — что это, как возникло, и плод поведай мне“».

Версия

1e0b9cba4ba8 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 03:20:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами