वृषभांश्च महोक्षांश्च युध्यमानान्परैः सह । राजन्यांश्चापि योधांश्च पदातीन्समलङ्कृतान् ॥
मञ्चारूढः स्वयं पश्येन्नटनर्तकचारणान् । योधयेद्वासयेच्चैव गोमहिष्यादिकं च यत् ॥
वत्सानाकर्षयेद्गोभिरुक्तिप्रत्युक्तिवादनात् । ततोऽपराह्णसमये पूर्वस्यां दिशि पावके ॥
मार्गपालीं प्रबध्नीयाद्दुर्गस्तम्भेऽथ पादपे । कुशकाशमयीं दिव्यां लम्बकैर्बहुभिर्गुह ॥
वीक्षयित्वा गजानश्वान्मार्गपाल्यास्तले नयेत् । गावो वृषांश्च महिषान्महिषीर्घण्टिकोत्कटाः ॥
कृतहोमैर्द्विजेन्द्रैस्तु बध्नीयान्मार्गपालिकाम् । नमस्कारं ततः कुर्यान्मन्त्रेणानेन सुव्रतः ॥
मार्गपाले नमस्तुभ्यं सर्वलोकसुखप्रदे । मार्गपालीतले स्कन्द यान्ति गावो महावृषाः ॥
vṛṣabhāṃśca mahokṣāṃśca yudhyamānānparaiḥ saha | rājanyāṃścāpi yodhāṃśca padātīnsamalaṅkṛtān ||
mañcārūḍhaḥ svayaṃ paśyennaṭanartakacāraṇān | yodhayedvāsayeccaiva gomahiṣyādikaṃ ca yat ||
vatsānākarṣayedgobhiruktipratyuktivādanāt | tato'parāhṇasamaye pūrvasyāṃ diśi pāvake ||
mārgapālīṃ prabadhnīyāddurgastambhe'tha pādape | kuśakāśamayīṃ divyāṃ lambakairbahubhirguha ||
vīkṣayitvā gajānaśvānmārgapālyāstale nayet | gāvo vṛṣāṃśca mahiṣānmahiṣīrghaṇṭikotkaṭāḥ ||
kṛtahomairdvijendraistu badhnīyānmārgapālikām | namaskāraṃ tataḥ kuryānmantreṇānena suvrataḥ ||
mārgapāle namastubhyaṃ sarvalokasukhaprade | mārgapālītale skanda yānti gāvo mahāvṛṣāḥ ||
«…быков и огромных волов, бьющихся друг с другом, знатных и воинов, разубранных пеших — взойдя на помост, пусть сам смотрит на лицедеев, плясунов и сказителей; пусть стравливает и размещает коров, буйволиц и прочее, и пусть подпускает телят к коровам, чтобы те звали и отзывались. Затем, в послеполуденное время, в восточной стороне, о сын Огня, пусть привяжет маргапали к столбу крепости или к дереву — дивную, сделанную из куши и каши, со многими подвесками, о Гуха. Показав слонов и коней, пусть проведёт под маргапали коров, быков, буйволов и буйволиц, увешанных колокольцами. Владыками дваждырождённых, совершившими хому, пусть будет привязана маргапалика; затем твёрдый в обете пусть совершит поклон этой мантрой: „О Маргапали, поклон тебе, дающая счастье всему миру. Под маргапали, о Сканда, идут коровы и великие быки…“»
a05725f2312d · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:59 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Среди царских забав — бои быков и стравливание скота, и тут же, без перехода, телят подпускают к матерям, «чтобы звали и отзывались»: то же самое стадо, только вместо зрелища — голоса. А маргапали — просто верёвка из травы с подвесками, натянутая над дорогой; под нею прогоняют весь скот, и в этом весь обряд.