गुह उवाच
प्रथमा श्रावणे मासि तथा भाद्रपदे परा । तृतीयाश्वयुजे मासि चतुर्थी कार्तिके भवेत् ॥
कलुषा श्रावणे मासि तथा भाद्रपदेऽमला । आश्विने प्रेतसंचारा कार्तिके याम्यकामता ॥
कस्मात्सा कलुषा प्रोक्ता कस्मात्सा निर्मला मता । कस्मात्सा प्रेतसंचारा कस्माद्याम्या प्रकीर्तिता ॥
इति स्कन्दवचः श्रुत्वा भगवान्भूतभावनः । उवाच वचनं श्लक्ष्णं प्रहसन्वृषभध्वजः ॥
पुरा वृत्रवधे वृत्ते प्राप्ते राज्यं पुरन्दरे । ब्रह्महत्यापनोदार्थमश्वमेधः प्रवर्तितः ॥
क्रोधादिन्द्रेण वज्रेण ब्रह्महत्या निषूदिता । षड्विधा सा क्षितौ क्षिप्ता वृक्षतोयमहीतले ॥
नार्या वह्नौ भ्रूणहनि संविभज्य यथाक्रमम् । तत्पापश्रवणात्पूर्वं द्वितीयाया दिनेन च ॥
prathamā śrāvaṇe māsi tathā bhādrapade parā | tṛtīyāśvayuje māsi caturthī kārtike bhavet ||
kaluṣā śrāvaṇe māsi tathā bhādrapade'malā | āśvine pretasaṃcārā kārtike yāmyakāmatā ||
kasmātsā kaluṣā proktā kasmātsā nirmalā matā | kasmātsā pretasaṃcārā kasmādyāmyā prakīrtitā ||
iti skandavacaḥ śrutvā bhagavānbhūtabhāvanaḥ | uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ prahasanvṛṣabhadhvajaḥ ||
purā vṛtravadhe vṛtte prāpte rājyaṃ purandare | brahmahatyāpanodārthamaśvamedhaḥ pravartitaḥ ||
krodhādindreṇa vajreṇa brahmahatyā niṣūditā | ṣaḍvidhā sā kṣitau kṣiptā vṛkṣatoyamahītale ||
nāryā vahnau bhrūṇahani saṃvibhajya yathākramam | tatpāpaśravaṇātpūrvaṃ dvitīyāyā dinena ca ||
«Первая — в месяц шравану, другая — в бхадрападу, третья — в месяц ашваюджу, четвёртая бывает в карттику. Мутной зовётся в месяц шравану, беспорочной — в бхадрападу; в ашвину — хождением усопших, а в карттику признана Яминой». — «Почему она названа мутной, почему признана беспорочной, почему — хождением усопших и почему возглашена Яминой?» Услышав так слово Сканды, владыка, создатель существ, у которого бык на знамени, улыбаясь, сказал ласковое слово: «Некогда, когда было совершено убийство Вритры и Пурандара обрёл царство, ради устранения убийства брахмана была устроена ашвамедха. От гнева Индрой ваджрою было разбито убийство брахмана и шестерично брошено на землю: в дерево, в воду, в земную твердь, в женщину, в огонь и в убийцу зародыша — разделённое по порядку. И оттого, что о том грехе услышали прежде, вместе со днём второй титхи…»
952c41d44dfc · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:59 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Четыре вторых дня года получают четыре разных лица, и объяснение начинается не с обряда, а с преступления: убитый Индрой Вритра был брахманом, и вина не исчезла, а была разбита на шесть частей и роздана — дереву, воде, земле, женщине, огню. Дальше пойдёт разбор каждой доли; здесь важнее сам ход мысли: вина не уничтожается, она распределяется, и мир носит её на себе.