एवं च कर्मणा जीवा नीयन्ते सर्वयोनिषु । क्रीडता कन्दुको यद्वद्धार्यते प्रभुणेच्छया ॥
कर्मणा वा तथा जन्तुर्नीयते सुखदुःखयोः । प्राणी स्वकर्मभिर्बद्धो न शक्तो बन्धनिग्रहे ॥
देवा वै कर्मभिर्बद्धा ऋषयश्च तथा परे । कैलासे रुद्रदेहस्था भुजगा विषभोजिनः ॥
असमर्थाः सुधां भोक्तुं कर्मयोनिर्बलीयसी । नीरोगदेहदाता यो बुधैः सूर्यो हि कथ्यते ॥
तदर्थे सारथिः पङ्गुः कर्मयोनिर्बलीयसी । इन्द्रद्युम्नो हि राजर्षिर्गजत्वं कर्मणा गतः ॥
समर्थस्वामिना तस्मिन्कर्मयोनिर्वृथा कृता । रुद्रब्रह्मादयो देवा मानवाश्चासुराश्च ये ॥
ते सर्वे कर्मबद्धाश्च विचरन्ति महीतले । कर्माधीनं जगत्सर्वं विष्णुना निर्मितं पुरा ॥
evaṃ ca karmaṇā jīvā nīyante sarvayoniṣu | krīḍatā kanduko yadvaddhāryate prabhuṇecchayā ||
karmaṇā vā tathā janturnīyate sukhaduḥkhayoḥ | prāṇī svakarmabhirbaddho na śakto bandhanigrahe ||
devā vai karmabhirbaddhā ṛṣayaśca tathā pare | kailāse rudradehasthā bhujagā viṣabhojinaḥ ||
asamarthāḥ sudhāṃ bhoktuṃ karmayonirbalīyasī | nīrogadehadātā yo budhaiḥ sūryo hi kathyate ||
tadarthe sārathiḥ paṅguḥ karmayonirbalīyasī | indradyumno hi rājarṣirgajatvaṃ karmaṇā gataḥ ||
samarthasvāminā tasminkarmayonirvṛthā kṛtā | rudrabrahmādayo devā mānavāścāsurāśca ye ||
te sarve karmabaddhāśca vicaranti mahītale | karmādhīnaṃ jagatsarvaṃ viṣṇunā nirmitaṃ purā ||
— так и живые деянием ведомы по всем лонам. Как мяч у играющего направляется по воле хозяина, так деянием ведомо существо к счастью и страданию. Живущий связан собственными деяниями и не в силах одолеть эти узы. Боги связаны деяниями, и мудрецы, и все прочие. На Кайласе змеи, обвивающие тело Рудры, питаются ядом и не способны вкушать амриту — лоно деяния сильнее. Сурья, кого мудрые называют дающим телу здоровье, имеет возницей хромого — лоно деяния сильнее. Царь-мудрец Индрадьюмна деянием обрёл слоновью природу; при всемогущем владыке лоно деяния оказалось напрасным. Рудра, Брахма и прочие боги, люди и асуры — все они связаны деянием и странствуют по земле.
aa8c15d8ad15 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:14:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Три примера подобраны так, чтобы отнять последнее утешение. Змеи живут на теле Шивы — ближе не бывает — и всё равно едят яд. У солнца, дарующего здоровье, возница хромой. Ни близость, ни могущество покровителя не отменяют созревшего. И тут же поставлен случай, где отменяет: Индрадьюмна, ставший слоном, был вызволен, «при всемогущем владыке лоно деяния оказалось напрасным». Закон назван всеобщим — а Тот, кто его положил, им не связан.