Вишну-пурана
Солнце, время и Ганга2.8.59-65
413 / 1027
Вишну-пурана · 2.8.59-65
Деванагари

काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिंशच् च काष्ठा गणयेत् कलां ताम् त्रिंशत्कलाश् चैव भवेन् मुहूर्तस् तैस् त्रिंशता रात्र्यहनी समेते ।
ह्रासवृद्धी त्व् अहर्भागैर् दिवसानां यथाक्रमम् संध्या मुहूर्तमात्रा वै ह्रासवृद्धौ समा स्मृता ।
रेखाप्रभृत्य् अथादित्ये त्रिमुहूर्तगते तु वै प्रातः स्मृतस् ततः कालो भागश् चाह्नः स पञ्चमः ।
तस्मात् प्रातस्तनात् कालात् त्रिमुहूर्तस् तु संगवः मध्याह्नस् त्रिमुहूर्तस् तु तस्मात् कालात् तु संगवात् ।
तस्मान् माध्याह्निकात् कालाद् अपराह्ण इति स्मृतः त्रय एव मुहूर्तास् तु कालभागः स्मृतो बुधैः ।
अपराह्णे व्यतीते तु कालः सायाह्न उच्यते दशपञ्चमुहूर्ताहो मुहूर्तास् त्रय एव च ।
दशपञ्चमुहूर्तं वै अहर् वैषुवतं स्मृतम् ।

Транслитерация (IAST)

kāṣṭhā nimeṣā daśa pañca caiva triṃśac ca kāṣṭhā gaṇayet kalāṃ tām triṃśatkalāś caiva bhaven muhūrtas tais triṃśatā rātryahanī samete /
hrāsavṛddhī tv aharbhāgair divasānāṃ yathākramam saṃdhyā muhūrtamātrā vai hrāsavṛddhau samā smṛtā /
rekhāprabhṛty athāditye trimuhūrtagate tu vai prātaḥ smṛtas tataḥ kālo bhāgaś cāhnaḥ sa pañcamaḥ /
tasmāt prātastanāt kālāt trimuhūrtas tu saṃgavaḥ madhyāhnas trimuhūrtas tu tasmāt kālāt tu saṃgavāt /
tasmān mādhyāhnikāt kālād aparāhṇa iti smṛtaḥ traya eva muhūrtās tu kālabhāgaḥ smṛto budhaiḥ /
aparāhṇe vyatīte tu kālaḥ sāyāhna ucyate daśapañcamuhūrtāho muhūrtās traya eva ca /
daśapañcamuhūrtaṃ vai ahar vaiṣuvataṃ smṛtam /

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
काष्ठाkāṣṭhāкаштха
निमेषाःnimeṣāḥмиги
दशdaśaдесять
पञ्चpañcaпять
caи
एवevaже
त्रिंशत्triṃśatтридцать
caи
काष्ठाःkāṣṭhāḥкаштх
गणयेत्gaṇayetпусть сочтёт
कलाम्kalāmкалой
ताम्tāmту
त्रिंशत्-कलाःtriṃśat-kalāḥтридцать кал
caи
एवevaже
भवेत्bhavetбудет
मुहूर्तःmuhūrtaḥмухурта
तैःtaiḥими
त्रिंशताtriṃśatāтридцатью
रात्रि-अहनीrātri-ahanīночь и день
समेतेsameteвместе
ह्रास-वृद्धीhrāsa-vṛddhīубыль и прибыль
तुtuже
अहः-भागैःahaḥ-bhāgaiḥдолями дня
दिवसानाम्divasānāmу дней
यथा-क्रमम्yathā-kramamпо порядку
संध्याsaṃdhyāсандхья
मुहूर्त-मात्राmuhūrta-mātrāв одну мухурту
वैvaiведь
ह्रास-वृद्धौhrāsa-vṛddhauпри убыли и прибыли
समाsamāровная
स्मृताsmṛtāсчитается
रेखा-प्रभृतिrekhā-prabhṛtiот первой черты
अथathaи
आदित्येādityeкогда солнце
त्रि-मुहूर्त-गतेtri-muhūrta-gateпрошло три мухурты
तुtuже
वैvaiведь
प्रातःprātaḥутро
स्मृतःsmṛtaḥсчитается
ततःtataḥзатем
कालःkālaḥвремя
भागःbhāgaḥдоля
caи
अह्नःahnaḥдня
सःsaḥта
पञ्चमःpañcamaḥпятая
तस्मात्tasmātот того
प्रातस्तनात्prātastanātутреннего
कालात्kālātвремени
त्रि-मुहूर्तःtri-muhūrtaḥв три мухурты
तुtuже
संगवःsaṃgavaḥсангава
मध्याह्नःmadhyāhnaḥполдень
त्रि-मुहूर्तःtri-muhūrtaḥв три мухурты
तुtuже
तस्मात्tasmātот того
कालात्kālātвремени
तुtuже
संगवात्saṃgavātот сангавы
तस्मात्tasmātот того
माध्याह्निकात्mādhyāhnikātполуденного
कालात्kālātвремени
अपराह्णःaparāhṇaḥапарахна
इतिitiтак
स्मृतःsmṛtaḥсчитается
त्रयःtrayaḥтри
एवevaже
मुहूर्ताःmuhūrtāḥмухурты
तुtuже
काल-भागःkāla-bhāgaḥдоля времени
स्मृतःsmṛtaḥсчитается
बुधैःbudhaiḥзнающими
अपराह्णेaparāhṇeапарахна
व्यतीतेvyatīteпо прошествии
तुtuже
कालःkālaḥвремя
साय-आह्नःsāya-āhnaḥсаяхна
उच्यतेucyateзовётся
दश-पञ्च-मुहूर्त-अहःdaśa-pañca-muhūrta-ahaḥдень в пятнадцать мухурт
मुहूर्ताःmuhūrtāḥмухурты
त्रयःtrayaḥтри
एवevaже
caи
दश-पञ्च-मुहूर्तम्daśa-pañca-muhūrtamв пятнадцать мухурт
वैvaiведь
अहःahaḥдень
वैषुवतम्vaiṣuvatamравноденственный
स्मृतम्smṛtamсчитается
Литературный перевод

Пятнадцать мигов — каштха; тридцать каштх пусть сочтёт калой; тридцать кал — мухурта, а тридцатью мухуртами — ночь и день вместе.

Убыль и прибыль у дней идут долями дня по порядку; сандхья же в одну мухурту считается ровной и при убыли, и при прибыли.

От первой черты, когда солнце прошло три мухурты, считается утро — та пятая доля дня.

От того утреннего времени три мухурты — сангава; от сангавы три мухурты — полдень;

от полуденного времени считается апарахна — доля времени в три мухурты, как считают знающие.

По прошествии апарахны время зовётся саяхна: день в пятнадцать мухурт и ещё три мухурты.

День равноденственный считается в пятнадцать мухурт.

Версия

4b2f3d3d7880 · опубликовано 22 авг. 2026 г., 02:08:49 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами